Majjhima
Nikàya I
M. 13 Wielka Rozprawa o Cierpieniu
1.
Tak usłyszałem. Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w
Savatthi w Gaju Jeta w Parku Anathapindiki.
2. Wtedy o poranku, liczni mnisi ubrali się i zabrawszy swe miski i
zewnętrzne szaty, udali się na żebraczy obchód do Savatthi.
3. Wtedy pomyśleli: „Jest wciąż za wcześnie by iść na
żebraczy obchód do Savatthi, załóżmy, że pójdziemy
do Parku
Wędrowców innych sekt”.
4. I tak udali się do Parku Wędrowców innych sekt i wymienili z
nimi pozdrowienia a kiedy kurtuazyjna i grzecznościowa rozmowa
została zakończona, usiedli z boku. Kiedy to uczynili, wędrowcy
odezwali się do nich:
5. „Przyjaciele, pustelnik Gotama oznajmia pełną wiedzę o
zmysłowych przyjemnościach i my także to robimy; Pustelnik Gotama
oznajmia pełną wiedzę o materialnych formach i my także to
robimy; Pustelnik Gotama oznajmia pełną wiedzę o uczuciach i my
także to robimy. Jaka zatem jest tu różnica, jaka odmienność,
jakie rozróżnienie pomiędzy nauczaniem pustelnika Gotamy a
naszym,
pomiędzy jego przesłaniem, a naszym?”
6. Wtedy ani się zgadzając ani nie zgadzając z tymi słowami,
mnisi wstali ze swych miejsc i odeszli (myśląc): „Dowiemy się
znaczenia tych słów w obecności Zrealizowanego”.
7. Kiedy obeszli Savatthi w poszukiwaniu jedzenia i powrócili z
żebraczego obchodu, po posiłku, udali się do Zrealizowanego i po
złożeniu mu hołdu, usiedli z boku. Kiedy to uczynili, opowiedzieli
mu o tym co miało miejsce.
8. „Mnisi, wędrowców innych sekt, mówiących w ten
sposób,
powinno się spytać tak: „Ale przyjaciele, jaka jest gratyfikacja,
jakie niebezpieczeństwo i jaka ucieczka w przypadku zmysłowych
przyjemności? Jaka jest gratyfikacja, jakie niebezpieczeństwo i
jaka ucieczka w przypadku materialnych form? Jaka jest gratyfikacja,
jakie niebezpieczeństwo i jaka ucieczka w przypadku uczuć?”.
Będąc pytanymi w ten sposób, wędrowcy z innych sekt nie
podołaliby z wyjaśnieniami i co więcej, popadliby w kłopoty.
Dlaczego tak jest? Ponieważ to nie ich dziedzina. Mnisi, nie widzę
nikogo na tym świecie z jego bogami, Marami i Brahmami, w tej
generacji z jej pustelnikami i braminami, z jej książętami i ich
ludźmi,
kto mógłby zadowolić umysł odpowiedzią na te pytania,
oprócz
Tathagaty czy ucznia Tathagaty, czy jeszcze tego kto nauczył się o
tym od nich.
Zmysłowe przyjemności
9 (1) A co jest gratyfikacją w przypadku zmysłowych przyjemności? Mnisi, jest pięć strun zmysłowych przyjemności. Jakie pięć? Materialne formy poznawane przez oko, chciane, pożądane, miłe i lubiane, połączone ze zmysłowym pragnieniem i powodujące pożądanie. Dźwięki poznawane przez ucho ... Zapachy poznawane przez nos ... Smaki poznawane przez język ... Obiekty dotyku poznawane przez ciało, chciane, pożądane, miłe i lubiane połączone ze zmysłowym pragnieniem i prowokujące pożądanie. Takie jest te pięć strun zmysłowych przyjemności. A przyjemność i radość co powstaje zależnie od tych pięciu strun zmysłowych przyjemności jest gratyfikacją w przypadku zmysłowych przyjemności.
10 (2) A co jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności? Tu mnisi, z uwagi na wykonywany zawód, przez szlachetnie urodzonego, czy to jako sprawdzający, obliczający, rolnik, handlarz, hodowca wołów. łucznik, czy człowiek króla, czy jakikolwiek inny zawód, musi się on zmierzyć z zimnem, musi się on zmierzyć z gorącem, jest męczony przez komary i muchy, wiatr i słońce i cała ta masa cierpienia widzialna tutaj i teraz ma zmysłowe przyjemności za swój powód, zmysłowe przyjemności za swe źródło, zmysłowe przyjemności za swą przyczynę, jest prosto powodowana istnieniem zmysłowych przyjemności.
11. Jeżeli nie uzyska on dóbr gdy tak pracuje i się wysila; żali się i smuci i lamentuje bijąc się w piersi strapiony płacze: "Moja praca jest na darmo, moja praca jest bezowocna". I to też jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności... jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych przyjemności.
12. Jeżeli szlachetnie urodzony gdy tak pracuje i się wysila uzyskuje dobra, doświadcza bólu i smutku ochraniając je: "Jak zrobić by ani królowie ani złodzieje nie odebrali mi moich dóbr, by ani ogień ich nie spalił ani nie podmyła woda, ani zawistni spadkobiercy nie zawładnęli nimi?" I gdy tak je pilnuje i ochrania, królowie lub złodzieje odbierają mu je lub ogień spala lub podmywa woda lub zawistni spadkobiercy mu je odbierają. I żali się i smuci i lamentuje bijąc się w piersi strapiony płacze: "Tego co przedtem posiadałem już nie posiadam". I to też jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności...jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych przyjemności.
13. I znów, ze zmysłowymi przyjemnościami za swój powód, zmysłowymi przyjemnościami za swe źródło, zmysłowymi przyjemnościami za swą przyczynę, powodowani prosto istnieniem zmysłowych przyjemności, królowie kłócą się z królami, szlachetni wojownicy ze szlachetnymi wojownikami, bramini z braminami, gospodarze z gospodarzami, matka z dzieckiem, dziecko z matką, ojciec z dzieckiem, dziecko z ojcem, brat z bratem, brat z siostrą, siostra z bratem, przyjaciel z przyjacielem. I tak się kłócąc, awanturując i dysputując, atakują się wzajemnie pięściami, grudami ziemi, kijami lub nożami, z czego powodu spotykają się ze śmiercią lub śmiertelnym cierpieniem. I to też jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności...jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych przyjemności.
14. I znów, ze zmysłowymi przyjemnościami za swój powód, zmysłowymi przyjemnościami za swe źródło, zmysłowymi przyjemnościami za swą przyczynę, powodowani prosto istnieniem zmysłowych przyjemności, ludzie chwytają za miecze i tarcze, biorą łuki i kołczany i szarżują atakując w podwójnym szyku bastiony, używając strzał, oszczepów i mieczy i są ranieni przez strzały i oszczepy i ich ręce są odcinane mieczami a przez to spotykają się ze śmiercią lub śmiertelnym cierpieniem. I to też jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności...jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych przyjemności.
15. I znów ze zmysłowymi przyjemnościami za swe źródło, zmysłowymi przyjemnościami za swą przyczynę, powodowani prosto istnieniem zmysłowych przyjemności, ludzie chwytają za miecze i tarcze, biorą łuki i kołczany i szarżują atakując w podwójnym szyku bastiony, używając strzał, oszczepów i mieczy i są oblewani wrzącymi płynami, miażdżeni ciężarami i ich głowy są odcinane mieczami a przez to spotykają się ze śmiercią lub śmiertelnym cierpieniem. I to też jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych pragnień...jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych pragnień.
16. I znów ze zmysłowymi przyjemnościami za swe źródło, zmysłowymi przyjemnościami za swą przyczynę, powodowani prosto istnieniem zmysłowych przyjemności, ludzie włamują się i kradną, stają się bandytami i rabusiami, uwodzą cudze żony a złapani przechodzą rozliczne tortury, męczeni przez królów. Są chłostani biczami, bici pałkami, bici maczugami, odcina się im ręce, odcina im się stopy, odcina im się ręce i stopy, odcina im się uszy, odcina im się nosy, odcina im się uszy i nosy, stosując na nich...[Tu opis rozlicznych narzędzi tortur] i są oblewani gorącym olejem i są rzucani psom na pożarcie i są nabijani na pal i odcina im się głowy mieczami a przez to spotykają się ze śmiercią lub śmiertelnym cierpieniem. I to też jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności...jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych przyjemności.
17.
I znów ze
zmysłowymi
przyjemności za swe źródło, zmysłowymi przyjemnościami za swą
przyczynę, powodowani prosto istnieniem zmysłowych przyjemności,
ludzie mają upodobanie w niewłaściwym prowadzeniu się ciałem,
mową i umysłem a po śmierci pojawiają się w stanach deprywacji,
nieszczęśliwej destynacji, w zatraceniu, nawet w piekle. I to też
jest niebezpieczeństwem w przypadku zmysłowych przyjemności, ta
cała masa cierpienia w istnieniach co nadejdą, ma zmysłowe
przyjemności za swój powód, zmysłowe przyjemności za swe
źródło
jest prosto powodowane istnieniem zmysłowych przyjemności.
18 (3) A co mnisi jest ucieczką w przypadku zmysłowych
przyjemności? To usunięcie chęci i pożądania, porzucenie chęci
i pożądania zmysłowych przyjemności. To jest ucieczką w
przypadku zmysłowych przyjemności.
19. By ci pustelnicy i bramini, którzy nie rozumieją jakimi
rzeczywiście są, gratyfikacja jako gratyfikacja, niebezpieczeństwo
jako niebezpieczeństwo, ucieczka jako ucieczka w przypadku
zmysłowych przyjemności, mogli sami w pełni zrozumieć zmysłowe
przyjemności czy poinstruować innego by w pełni zrozumiał
zmysłowe przyjemności – to niemożliwe. By ci pustelnicy i
bramini, którzy rozumieją jakimi rzeczywiście są, gratyfikacja
jako gratyfikacja, niebezpieczeństwo jako niebezpieczeństwo,
ucieczka jako ucieczka w przypadku zmysłowych przyjemności, mogli
sami w pełni zrozumieć zmysłowe przyjemności czy poinstruować
innego by w pełni zrozumiał zmysłowe przyjemności – to możliwe.
Materialna forma
20. Mnisi, a co jest gratyfikacją w przypadku materialnej formy?
Załóżmy, że jest dziewczyna z kasty szlachetnych
wojowników czy
z kasty braminów czy wywodząca się z gospodarzy, w piętnastym
roku życia, ani za wysoka, ani za niska, ani za chuda, ani za gruba,
ani zbyt ciemna ani zbyt jasna: czy jej piękno i uroda są wtedy u
szczytu?” „Tak czcigodny panie”. „Mnisi, przyjemność i
radość które powstają w zależności od tego piękna i urody są
gratyfikacją w przypadku materialnej formy.
21. A co jest niebezpieczeństwem w przypadku materialnej formy?
Później można zobaczyć tą samą kobietę, po osiemdziesiątce,
dziewięćdziesiątce lub stuletnią, postarzałą, wykrzywioną jak
podpórka dachu, zgiętą wpól, chwiejącą się, słabą, z
młodością co odeszła, złamanymi zębami, siwymi włosami, łysą,
pomarszczoną, z pokrzywionymi członkami, jak uważacie mnisi, czy
jej uprzednia piękność i uroda zginęły i niebezpieczeństwo
stało się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”. „Mnisi, to
również jest niebezpieczeństwem w przypadku materialnej formy.
22. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę obolałą, cierpiącą
i ciężko chorą zanieczyszczoną swymi własnymi ekskrementami i
moczem, podnoszoną przez jednych i ustawioną w pozycji siedzącej
przez drugich. Jak uważacie mnisi czy jej uprzednia piękność i
uroda zginęły i niebezpieczeństwo stało się oczywiste?” „Tak
czcigodny panie”. „Mnisi, to również jest niebezpieczeństwem w
przypadku materialnej formy.
23. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny, nieżywego jeden dzień, dwa dni,
opuchniętego, z sączącą się materią. Jak uważacie mnisi czy
jej uprzednia piękność i uroda zginęły i niebezpieczeństwo
stało się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”. „Mnisi, to
również jest niebezpieczeństwem w przypadku materialnej formy.
24. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny, pożeranego przez kruki, kanie, sępy,
psy, szakale i różne rodzaje robaków. Jak uważacie mnisi
czy jej
uprzednia piękność i uroda zginęły i niebezpieczeństwo stało
się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”. „Mnisi, to również
jest niebezpieczeństwem w przypadku materialnej formy.
25. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako
trupa wyrzuconego
na teren cmentarny, szkielet z mięsem i krwią trzymający się
razem przez ścięgna. Jak uważacie mnisi czy jej uprzednia piękność
i uroda zginęły i niebezpieczeństwo stało się oczywiste?” „Tak
czcigodny panie”. „Mnisi, to również jest niebezpieczeństwem w
przypadku materialnej formy.
26. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny, szkielet bez mięsa pomazany krwią i
trzymający się razem przez ścięgna. Jak uważacie mnisi czy jej
uprzednia piękność i uroda zginęły i niebezpieczeństwo stało
się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”. „Mnisi, to również
jest niebezpieczeństwem w przypadku materialnej formy.
27. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny, szkielet bez mięsa i krwi trzymający
się razem dzięki ścięgnom. Jak uważacie mnisi czy jej uprzednia
piękność i uroda zginęły i niebezpieczeństwo stało się
oczywiste?” „Tak czcigodny panie”.„Mnisi, to również jest
niebezpieczeństwem w przypadku materialnej formy.
28. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny: kości bez ścięgien porozrzucane w
różnych kierunkach, tu kość ręki, tu kość stopy, tu kość
uda, tu kość biodrowa, tu kość piersiowa, tu kość dłoni, tu
kość ramienia, tu kość szyi, tu szczęka, tu zęby, tu czaszka.
Jak uważacie mnisi czy jej uprzednia piękność i uroda zginęły i
niebezpieczeństwo stało się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”.
„Mnisi, to również jest niebezpieczeństwem w przypadku
materialnej formy.
29. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny: pobielałe kości koloru muszli. Jak
uważacie mnisi czy jej uprzednia piękność i uroda zginęły i
niebezpieczeństwo stało się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”.
„Mnisi, to również jest niebezpieczeństwem w przypadku
materialnej formy.
30. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny: kości zebrane razem, starsze niż
rok. Jak uważacie mnisi czy jej uprzednia piękność i uroda
zginęły i niebezpieczeństwo stało się oczywiste?” „Tak
czcigodny panie”. „Mnisi, to również jest niebezpieczeństwem w
przypadku materialnej formy.
31. I znów, można zobaczyć tą samą kobietę jako trupa
wyrzuconego na teren cmentarny: kości zgniłe i pokruszone na pył.
Jak uważacie mnisi czy jej uprzednia piękność i uroda zginęły i
niebezpieczeństwo stało się oczywiste?” „Tak czcigodny panie”.
„Mnisi, to również jest niebezpieczeństwem w przypadku
materialnej formy.
32 (3) A co jest ucieczką w przypadku materialnej formy? To
usunięcie chęci i pożądania, porzucenie chęci i pożądania
materialnej formy. To jest ucieczka w przypadku materialnej formy.
33. By ci pustelnicy i bramini, którzy nie rozumieją jakimi
rzeczywiście są, gratyfikacja jako gratyfikacja, niebezpieczeństwo
jako niebezpieczeństwo, ucieczka jako ucieczka w przypadku
materialnej formy, mogli sami w pełni zrozumieć materialną formę
czy poinstruować innego by w pełni zrozumiał materialną formę –
to niemożliwe. By ci pustelnicy i bramini, którzy rozumieją
jakimi
rzeczywiście są, gratyfikacja jako gratyfikacja, niebezpieczeństwo
jako niebezpieczeństwo, ucieczka jako ucieczka w przypadku
materialnej formy mogli sami w pełni zrozumieć materialną formę
czy poinstruować innego by w pełni zrozumiał materialną formę –
to możliwe.
Uczucia
34.
A co jest gratyfikacją w przypadku uczuć? Tu mnisi, całkowicie
odłączony od zmysłowych przyjemności, odłączony od
niekorzystnych stanów mnich wkracza i trwa w pierwszej jhanie, z
myśleniem i rozważaniem wraz z błogością i (cielesną
przyjemnością) zrodzonymi z odosobnienia. Przy tej okazji nie
wybiera on na swoje zmartwienie, na zmartwienie innych czy na
zmartwienie obu. Przy tej okazji czuje on tylko uczucie które
jest
wolne od zmartwienia. Powiadam, że gratyfikacja w przypadku tego
uczucia w jej najwyższym aspekcie jest wolnością od zmartwienia.
35. I znów, po uspokojeniu myślenia i rozważania mnich wkracza i
trwa w drugiej jhanie z pewnością siebie i z zjednoczonym umysłem
z błogością i przyjemnością zrodzonymi z koncentracji. Przy tej
okazji nie wybiera on na swoje zmartwienie, na zmartwienie innych czy
na zmartwienie obu. Przy tej okazji czuje on tylko uczucie które
jest wolne od zmartwienia. Powiadam, że gratyfikacja w przypadku
tego uczucia w jej najwyższym aspekcie jest wolnością od
zmartwienia.
36. I znów, z odejściem błogości trwając w
równowadze,
uważny i w pełni rozważny ciągle odczuwając przyjemność
cielesną, mnich wkracza i trwa w trzeciej jhanie, na temat
której
szlachetni powiadają:'Ten ma przyjemne przebywanie, kto
zrównoważony
i uważny'. Przy tej okazji nie wybiera on na swoje zmartwienie, na
zmartwienie innych czy na zmartwienie obu. Przy tej okazji czuje on
tylko uczucie które jest wolne od zmartwienia. Powiadam, że
gratyfikacja w przypadku tego uczucia w jej najwyższym aspekcie jest
wolnością od zmartwienia.
37.
I znów, po zaniechaniu przyjemności i
bólu z uprzednim zanikiem radości i smutku, mnich wkracza i trwa
w czwartej jhanie, charakteryzującej się
ani-bólem-ani-przyjemnością, i z oczyszczoną uważnością dzięki
równowadze. Przy tej okazji nie wybiera on na swoje zmartwienie,
na
zmartwienie innych czy na zmartwienie obu. Przy tej okazji czuje on
tylko uczucie które jest wolne od zmartwienia. Powiadam, że
gratyfikacja w przypadku tego uczucia w jej najwyższym aspekcie jest
wolnością od zmartwienia.
38. A jakie jest niebezpieczeństwo w przypadku uczuć? Uczucia są
nietrwałe, bolesne, nieodseparowane od idei zmiany. To jest
niebezpieczeństwo w przypadku uczuć.
39. A co jest ucieczką w przypadku uczuć? To usunięcie chęci i
pożądania, porzucenie chęci i pożądania uczuć. To jest ucieczka
w przypadku uczuć.
40. By ci pustelnicy i bramini, którzy nie rozumieją jakimi
rzeczywiście są, gratyfikacja jako gratyfikacja, niebezpieczeństwo
jako niebezpieczeństwo, ucieczka jako ucieczka w przypadku uczuć,
mogli sami w pełni zrozumieć uczucia czy poinstruować innego by w
pełni zrozumiał uczucia – to niemożliwe. By ci pustelnicy i
bramini, którzy rozumieją jakimi rzeczywiście są, gratyfikacja
jako gratyfikacja, niebezpieczeństwo jako niebezpieczeństwo,
ucieczka jako ucieczka w przypadku uczuć mogli sami w pełni
zrozumieć uczucia czy poinstruować innego by w pełni zrozumiał
uczucia – to możliwe.
Oto co powiedział Zrealizowany. Mnisi byli zadowoleni i ucieszeni słowami Zrealizowanego.