MAJJHIMA
NIKâYA III
138.
Ekspozycja Podsumowania
1. Tak usłyszałem. Przy pewnej
okazji Zrealizowany mieszkał w Savatthi w Gaju Jeta w Parku
Anathapindiki. Tam Zrealizowany odezwał się do mnichów tak:
„Mnisi” - „Czcigodny panie”, odpowiedzieli mnisi. Zrealizowany
rzekł to:
2. „Mnisi nauczę was
podsumowania i ekspozycji. Słuchajcie i dobrze uważajcie na to co
powiem”. „Tak, czcigodny panie”, odpowiedzieli mnisi.
Zrealizowany rzekł to:
3. „Mnisi, mnich powinien badać
rzeczy w taki sposób by podczas ich badania jego świadomość nie
ulegała pomieszaniu i rozproszeniu zewnętrznie czy wewnętrznej
stagnacji i by przez nie-utrzymywanie nie stał się on
zaniepokojony, wtedy dla niego nie ma powstania cierpienia –
narodzin, starości i śmierci w przyszłości”.
4. Oto co powiedział
Zrealizowany. Po powiedzeniu tego Spełniony wstał ze swego miejsca
i udał się do swojej kwatery.
5. Wtedy, wkrótce po tym jak
Zrealizowany odszedł, mnisi rozważyli: „Przyjaciele, Zrealizowany
wstał ze swego miejsca i udał się do swojej kwatery po daniu
krótkiego podsumowania bez wyłożenia szczegółowego
znaczenia”.
Wtedy rozważyli, „Czcigodny Maha Kaccana jest chwalony przez
nauczyciela i ceniony przez mądrych towarzyszy w świętym
życiu.Jest on zdolny do wyłożenia znaczenia szczegółowego.
Załóżmy,
że udamy się do niego i spytamy go o znaczenie tego”.
6.
Wtedy mnisi udali się do Maha Kaccany i wymienili
z nim pozdrowienia. Kiedy grzecznościowa wymiana zdań została
zakończona, usiedli z boku i opowiedzieli o tym co się zdarzyło,
dodając: "Niech czcigodny Maha Kaccana nam to objaśni".
7. "Przyjaciele, to jest tak jak z człowiekiem poszukującym rdzenia drzewa, rozglądającym się za rdzeniem drzewa, myślącym, że rdzeń drzewa powinien być szukany wśród gałęzi i liści wielkiego drzewa posiadającego rdzeń, po tym jak ominął korzenie i pień. Tak jest i z wami przyjaciele, gdy myślicie, że ja powinienem być zapytany o znaczenie tego, kiedy ominęliście Zrealizowanego, będąc z nim twarzą w twarz. Gdyż wiedząc Zrealizowany wie, widząc widzi, on ma wgląd, on jest wiedzą, on jest Dhammą, on jest głosicielem, proklamatorem, objaśniającym znaczenie, dawcą Nieśmiertelności, Panem Dhammy, Tathagatą. Był czas kiedy powinniście spytać Zrealizowanego o znaczenie tego. I tak jak by wam odpowiedział, tak powinniście zapamiętać”.
8 „Z pewnością, przyjacielu Kaccana, wiedząc Zrealizowany wie, widząc Zrealizowany widzi, on ma wgląd on jest wiedzą, on jest Dhammą, on jest głosicielem, proklamatorem, objaśniającym znaczenie, dawcą Nieśmiertelności, Panem Dhammy, Tathagatą. Był czas kiedy powinniśmy byli spytać Zrealizowanego o znaczenie tego. I tak jak by mam to przedstawił, tak powinniśmy byli to zapamiętać. Jednakże czcigodny Maha Kaccana jest ceniony przez Nauczyciela i szanowany przez swych mądrych towarzyszy w świętym życiu. Czcigodny Maha Kaccana jest w stanie objaśnić szczegółowe znaczenie tego streszczenia, przedstawionego zwięźle przez Zrealizowanego, niech czcigodny Maha Kaccana objaśni to bez czynienia tego kłopotliwym”.
9 “Zatem słuchajcie przyjaciele i baczcie uważnie na to co powiem” - „Tak przyjacielu”, odpowiedzieli mnisi. Czcigodny Kaccana odezwał się tak:
10. „A w jaki sposób
świadomość jest nazwana pomieszaną i rozproszoną zewnętrznie?
Tutaj gdy mnich widzi materialną formę okiem, jeżeli jego
świadomość podąża za znakiem materialnych form, jest związana i
zniewolona przez gratyfikację w znaku materialnej formy, jest
więziona więzem gratyfikacji w znaku materialnej formy wtedy jego
świadomość jest nazwana pomieszaną i rozproszoną zewnętrznie.
Kiedy słyszy on dźwięk uchem ... wącha zapach nosem ... odczuwa
smak językiem ... dotyka dotykalne ciałem ... poznaje idee umysłem,
jeżeli jego świadomość podąża za znakiem idei, jest związana i
zniewolona przez gratyfikację w znaku idei, jest więziona więzem
gratyfikacji z znaku idei, wtedy jego świadomość jest nazwana
pomieszaną i rozproszoną zewnętrznie.
11. A w jaki sposób
przyjaciele
świadomość jest nazwana niepomieszaną i nierozproszoną
zewnętrznie? Tutaj gdy mnich widzi materialną formę okiem, jeżeli
jego świadomość nie podąża za znakiem materialnych form, nie
jest związana i zniewolona przez gratyfikację w znaku materialnej
formy, nie jest więziona więzem gratyfikacji z znaku materialnej formy
wtedy
jego świadomość nie jest nazwana pomieszaną i rozproszoną
zewnętrznie. Kiedy słyszy on dźwięk uchem ... wącha zapach nosem
... odczuwa smak językiem ... dotyka dotykalne ciałem ... poznaje
idee umysłem, jeżeli jego świadomość nie podąża za znakiem
idei, nie jest związana i zniewolona przez gratyfikację w znaku
idei, nie jest więziona więzem gratyfikacji w znaku idei, wtedy
jego świadomość nie jest nazwana pomieszaną i rozproszoną
zewnętrznie.
12. A w jaki sposób
przyjaciele,
umysł jest nazwany uległym wewnętrznej stagnacji? Tu
całkowicie odłączony od zmysłowych przyjemności, odłączony od
niekorzystnych rzeczy, mnich wkracza i trwa w pierwszej jhanie z
towarzyszącymi temu myśleniem i rozważaniem i z błogością i
przyjemnością zrodzonymi z odosobnienia. Jeżeli jego świadomość
podąża za błogością i przyjemnością zrodzonymi z odosobnienia
i jest zniewolona przez gratyfikację w błogości i przyjemności
zrodzonych z odosobnienia, to jego umysł jest nazwany umysłem
uległym wewnętrznej stagnacji.
13. I
znów z
uspokojeniem myślenia i rozważania wkracza on i trwa w drugiej
jhanie, z pewnością siebie i zjednoczonym umysłem, bez myślenia i
rozważania, z błogością i przyjemnością zrodzonymi z
koncentracji. Jeżeli jego świadomość podąża za błogością i
przyjemnością zrodzonymi z koncentracji i jest zniewolona przez
gratyfikację w błogości i przyjemności zrodzonych z koncentracji,
to jego umysł jest nazwany umysłem uległym wewnętrznej stagnacji.
14. I
znów z
zanikiem błogości trwając w równowadze, uważny i w pełni
rozważny, ciągle odczuwając przyjemność cielesną, wkracza i
trwa w trzeciej jhanie o której szlachetni mówią: „Ten ma
przyjemne przebywanie kto zrównoważony i uważny”. Jeżeli jego
świadomość podąża za tą równowagą i jest zniewolona przez
gratyfikację w równowadze, to jego umysł jest nazwany umysłem
uległym wewnętrznej stagnacji.
15. I
znów z
porzuceniem przyjemności i bólu, po uprzednim zaniku radości i
smutku wkracza on i trwa w czwartej jhanie, charakteryzującej się
ani-bólem-ani-przyjemnością i czystością umysłu dzięki
równowadze. Jeżeli jego świadomość podąża za
ani-bolesnym-ani-przyjemnym-uczuciem i jest zniewolona przez
gratyfikację w ani-bolesnym-ani-przyjemnym uczuciu to jego umysł
jest nazwany umysłem uległym wewnętrznej stagnacji.
16. A w jaki sposób
przyjaciele,
umysł jest nazwany nie uległym wewnętrznej stagnacji? Tu
całkowicie odłączony od zmysłowych przyjemności, odłączony od
niekorzystnych rzeczy, mnich wkracza i trwa w pierwszej jhanie z
towarzyszącymi temu myśleniem i rozważaniem i z błogością i
przyjemnością zrodzonymi z odosobnienia. Jeżeli jego świadomość
nie podąża za błogością i przyjemnością zrodzonymi z
odosobnienia i nie jest zniewolona przez gratyfikację w błogości i
przyjemności zrodzonych z odosobnienia, to jego umysł jest nazwany
umysłem nie uległym wewnętrznej stagnacji.
17. I
znów z
uspokojeniem myślenia i rozważania wkracza on i trwa w drugiej
jhanie, z pewnością siebie i zjednoczonym umysłem, bez myślenia i
rozważania z błogością i przyjemnością zrodzonymi z
koncentracji. Jeżeli jego świadomość nie podąża za błogością
i przyjemnością zrodzonymi z koncentracji i nie jest zniewolona
przez gratyfikację w błogości i przyjemności zrodzonych z
koncentracji, to jego umysł jest nazwany umysłem nie uległym
wewnętrznej stagnacji.
18. I
znów z
zanikiem błogości trwając w równowadze uważny i w pełni
rozważny, ciągle odczuwając przyjemność cielesną, wkracza i
trwa w trzeciej jhanie o której szlachetni mówią: 'Ten ma
przyjemne przebywanie kto zrównoważony i uważny'. Jeżeli jego
świadomość nie podąża za tą równowagą i nie jest zniewolona
przez gratyfikację w równowadze to jego umysł jest nazwany
umysłem
nie uległym wewnętrznej stagnacji.
19. I
znów z
porzuceniem przyjemności i bólu, po uprzednim zaniku radości i
smutku wkracza on i trwa w czwartej jhanie, charakteryzującej się
ani-bólem-ani-przyjemnością i czystością umysłu dzięki
równowadze. Jeżeli jego świadomość nie podąża za
ani-bolesnym-ani-przyjemnym-uczuciem i nie jest zniewolona przez
gratyfikację w ani-bolesnym-ani-przyjemnym uczuciu to jego umysł
jest nazwany umysłem nie uległym wewnętrznej stagnacji.
20. A jak
przyjaciele pojawia się niepokój przez nie utrzymywanie? Tu
niepouczony przeciętny człowiek, nie szanujący szlachetnych i
nieobeznany w ich Dhammie, nie szanujący prawdziwych ludzi i
nieobeznany w ich Dhammie uważa materialną formę za ja, lub ja jako
posiadające materialną formę, lub materialną formę w ja, lub ja w
materialnej formie. Ta jego materialna forma zmienia się i staje się
inna. Ze zmianą i staniem się inną tej materialnej formy, jego
świadomość jest zafrapowana tą zmianą materialnej formy.
Niepokoje, mentalne stany zrodzone z zafrapowania zmianą materialnej
formy powstają wraz z tym i pozostają obsesyjnie w umyśle.
Ponieważ jego umysł ulega obsesji i jest on poruszony, zestresowany
i zatroskany i z uwagi na nie utrzymywanie jest zaniepokojony. Uważa
on uczucie za ja ... percepcję ... determinacje ... świadomość za
ja, lub ja jako posiadające świadomość, lub świadomość w ja, lub
ja w świadomości. Ta jego świadomość zmienia się i staje się
inna. Ze zmianą i staniem się inną tej świadomości jego
świadomość jest zafrapowana tą zmianą świadomości. Niepokoje,
mentalne stany zrodzone z zafrapowania zmianą świadomości powstają
wraz z tym i pozostają obsesyjnie w umyśle. Ponieważ jego umysł
ulega obsesji i jest on poruszony, zestresowany i zatroskany i z
uwagi na nie utrzymywanie jest zaniepokojony.
21. A jak
przyjaciele nie pojawia się niepokój przez nie utrzymywanie? Tu
dobrze pouczony szlachetny uczeń, szanujący szlachetnych i obeznany
w ich Dhammie, szanujący prawdziwych ludzi i obeznany w ich Dhammie,
nie
uważa materialnej formy za ja, ani ja jako posiadające
materialną formę, ani materialną formę w ja, ani ja w materialnej
formie. Ta jego materialna forma zmienia się i staje się inna. Ze
zmianą i staniem się inną tej materialnej formy, jego świadomość
nie jest zafrapowana tą zmianą materialnej formy. Niepokoje,
mentalne stany zrodzone z zafrapowania zmianą materialnej formy nie
powstają wraz z tym i nie pozostają obsesyjnie w umyśle. Ponieważ
jego umysł nie ulega obsesji i nie jest on poruszony, zestresowany i
zatroskany i z uwagi na nie utrzymywanie nie jest zaniepokojony. Nie
uważa on uczucia za ja ... percepcji ... determinacji ...
świadomości za ja, ani ja jako posiadające świadomość, ani
świadomości w ja, ani ja w świadomości. Ta jego świadomość
zmienia się i staje się inna. Ze zmianą i staniem się inną tej
świadomości jego świadomość nie jest zafrapowana tą zmianą
świadomości. Niepokoje, mentalne stany zrodzone z zafrapowania
zmianą świadomości nie powstają wraz z tym i nie pozostają
obsesyjnie w umyśle. Ponieważ jego umysł nie ulega obsesji nie
jest on poruszony, zestresowany i zatroskany i z uwagi na nie
utrzymywanie nie jest zaniepokojony.
22.
Przyjaciele, gdy
Zrealizowany wstał ze swego miejsca i udał się do kwatery po
daniu krótkiego podsumowania bez wyłożenia szczegółowego
znaczenia tego: 'Mnisi, mnich powinien badać rzeczy w taki
sposób
by podczas ich badania jego świadomość nie ulegała pomieszaniu i
rozproszeniu zewnętrznie czy wewnętrznej stagnacji i by przez
nie-utrzymywanie nie stał się on zaniepokojony, wtedy dla niego nie
ma powstania cierpienia – narodzin, starości i śmierci w
przyszłości', rozumiem szczegółowe znaczenie tego podsumowania w
ten sposób. Teraz przyjaciele, jeżeli chcecie, idźcie do
Zrealizowanego i zapytajcie się go o tego znaczenie. Tak jak
Zrealizowany wam wyjaśni, tak powinno to być zapamiętane”.
23. Wtedy mnisi ucieszeni i uradowani słowami Maha Kaccany, wstali ze swych siedzeń i udali się do Zrealizowanego. Po złożeniu mu hołdu usiedli z boku i opowiedzieli wszystko Zrealizowanemu dodając: „Wtedy czcigodny panie udaliśmy się do Maha Kaccany i spytaliśmy go o znaczenie. Czcigodny Maha Kaccana objaśnił nam to używając takich a takich terminów, twierdzeń i zwrotów”.
24.
"Maha Kaccana, mnisi, jest mądry, Maha Kaccana posiada wielką
mądrość. Gdybyście mnie zapytali o znaczenie tego, objaśniłbym
to wam w ten sam sposób w jaki zrobił to Maha Kaccana. Takie
jest
tego znaczenie, tak więc powinniście to zapamiętać".
Oto co powiedział
Zrealizowany. Mnisi byli zadowoleni i ucieszeni słowami
Zrealizowanego.