(Nikkhepakaõóaü)

989. Katame dhammà kusalà?

Tãõi kusalamålàni: alobho adoso amoho taüsampayutto vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, taü samuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà kusalà.

990. Katame dhammà akusalà?

Tãõi akusalamålàni: lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà taüsampayutto vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà akusalà.

991. Katame dhammà avyàkatà?

Kusalàkusalànaü dhammànaü vipàkà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ye ca dhammà kiriyà neva kusalà nàkusalà na ca kammavipàkà, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu. Ime dhammà avyàkatà.

[BJT Page 382] [\x 382/]

992. Katame dhammà sukhàya vedanàya sampayuttà?

Sukhabhåmiyà kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne sukhaü vedanaü ñhapetvà taüsampayutto sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sukhàya vedanàya sampayuttà.

993. Katame dhammà dukkhàya vedanàya sampayuttà?

Dukkhabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne sukhaü vedanaü ñhapetvà taüsampayutto sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho. Ime dhammà dukkhàya vedanàya sampayuttà.

994. Katame dhammà adukkhamasukhàya vedanàya sampayuttà?

Adukkhamasukhabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne adukkhamasukhaü vedanaü ñhapetvà taüsampayutto sa¤¤àkkhandho sakhkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà adukkhamasukhàya vedanàya sampayuttà.

995. Katame dhammà vipàkà?

Kusalàkusalànaü dhammànaü vipàkà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà vipàkà. [PTS Page 181] [\q 181/]

996. Katame dhammà vipàkadhammadhammà?

Kusalàkusalà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà vipàkadhammadhammà.

997. Katame dhammà nevavipàkanavipàkadhammadhammà?

Ye ca dhammà kiriyà neva kusalà nàkusalà na ca kammavipàkà, sabbaü ca råpaü, asaïkatà ca dhàtu, ime dhammà nevavipàkanavipàkadhammadhammà.

998. Katame dhammà upàdinnupàdàniyà?

Sàsavà kusalàkusalànaü dhammànaü vipàkà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, yaü ca råpaü kammassa katattà, ime dhammà upàdinnupàdàniyà.

[BJT Page 384] [\x 384/]

999. Katame dhammà anupàdinnupàdàniyà?

Sàsavà kusalàkusalà dhammà kàmàvacarà rupàvacarà aråpàvacarà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ye ca dhammà kiriyà neva kusalà nàkusalà na ca kammavipàkà, yaü ca råpaü na kammassa katattà, ime dhammà anupàdinnupàdàniyà.

1000. Katame dhammà anupàdinnaanupàdàniyà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anupàdinnaanupàdàniyà.

1001. Katame dhammà saïkiliññhasaïkilesikà?

Tãõi akusalamålàni lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà, taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà saïkiliññhasaïkilesikà.

1002. Katame dhammà asaïkiliññhasaïkilesikà?

Sàsavà kusalavyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà asaïkiliññhasaïkilesikà.

1003. Katame dhammà asaïkiliññhaasaïkilesikà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà asaïkiliññhaasaïkilesikà.

1004. Katame dhammà savitakkasavicàrà?

Savitakkasavirabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare [PTS Page 182] [\q 182/] apariyàpanne vitakka vicàre ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà savitakkasavicàrà.

1005. Katame dhammà avitakkavicàramattà?

Avitakkavicàramattabhåmiyaü råpàvacare apariyàpanne vicàraü ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà avitakkavicàramattà.

[BJT Page 386] [\x 386/]

1006. Katame dhammà avitakkaavicàrà?

Avitakkaavicàrabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà avitakkaavicàrà.

1007. Katame dhammà pãtisahagatà?

Pãtibhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne pãtiü ñhapetvà taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà pãtisahagatà.

1008. Katame dhammà sukhasahagatà?

Sukhabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne sukhaü ñhapetvà taü sampayutto sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sukhasahagatà.

1009. Katame dhammà upekkhàsahagatà?

Upekkhàbhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne upekkhaü ñhapetvà taü sampayutto sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà upekkhàsahagatà.

1010. Katame dhammà dassanena pahàtabbà?

Tãõã sa¤¤ojanàni: sakkàyadiññhi vicikicchà sãlabbataparàmàso.

1011. Tattha katamà sakkàyadiññhi?

Idha assutavà puthujjano ariyànaü adassàvã ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinãto, sappurisànaü adassàvã sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinãto, råpaü attato samanupassati, råpavantaü và attànaü, attani và råpaü, råpasmiü và attànaü. Vedanaü attato samanupassati, vedanàvantaü và attànaü, attani và vedanaü, vedanàya và attànaü sa¤¤aü attato samanupassati, sa¤¤àvantaü và attànaü, attani và sa¤¤aü, sa¤¤àya và attànaü saïkhàre [PTS Page 183] [\q 183/] attato samanupassati, skhàravantaü vaü attànaü, attani và saïkhàre, saïkhàresu và attànaü vi¤¤àõaü attato samanupassati, vi¤¤àõamantaü và attànaü, attani và vi¤¤àõaü, vi¤¤àõasmiü và attànaü.

[BJT Page 388] [\x 388/]

Yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisukàyikaü1 diññhivipphandità diññhisa¤¤ojanaü gàho patiññhàho2 abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanà vipariyesagàho, 3 ayaü vuccati sakkàyadiññhi.

1012. Tattha katamà vicikicchà?

Satthari kaïkhati vivikicchati, dhamme kakhkhati vicikicchati, saïghe kakhkhati viviticchati, sikkhàya kakhkhati vicikicchati, pubbante kaïkhati vicikicchati, aparante kaïkhati vicikicchati, pubbantàparante kaïkhati vicikicchati, idappaccayatà pañiccasamuppannesu dhammesu kaïkhati vicikicchati. Yà evaråpà kaïkhà kaïkhàyanà kaïkhàyitattaü vimati vicikicchà dveëhakaü dvedhàpatho saüsayo anekaüsagàho àsappanà parisappanà apariyogàhanà thambhitattaü cittassa manovilekho, ayaü vuccati vicikicchà.

1013. Tattha katamo sãlabbataparàmàso?

Ito bahiddhà samaõabràhmaõànaü sãlena suddhi vatena suddhi sãlabbatena suddhãti yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü1 diññhivipphanditaü diññhisaü¤¤ojanaü gàho patiññhàho2 abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, 3 ayaü vuccati sãlabbataparàmàso.

Imàni tãõi saüyojanàni, tadekaññhà ca kilesà, taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbà.

Imàni tãõi saüyojanàni, tadekaññhà ca kilesà, taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacikammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbà.

1014. Katame dhammà bhàvanàya pahàtabbà?

Avaseso lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà, taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà bhàvanàya pahàtabbà.

1015. Katame dhammà neva dassanena na bhàvanàya pahàtabbà?

Kusalàvyakatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, [PTS Page 184] [\q 184/] sabbaü ca råpaü, asaïkatà ca dhàtu, ime dhammà neva dassanena na bhàvanàya pahàtabbà.

1. Diññhivisåkàyitaü - sãmu 1, 2, 3. 2. Pañiggàho - sãmu 3, machasaü, syà, [PTS] 3. Vipariyàsaggàho - machasaü vipariyesaggàho -syà. [PTS]

[BJT Page 390] [\x 390/]

1016. Katame dhammà dassanena pahàtabbahetukà?

Tãõi sa¤¤ejanàni sakkàyadiññhi vicikicchàsãlabbataparàmàso.

Tattha katamà sakkàyadiññhi? Idha assutavà puthujjano - pe - råpaü attato samanupassati - pe - ayaü vuccati sakkàyadiññhi.

Tattha katamà vicikicchà? Satthari kaïkhati - pe - ayaü vuccati vicikicchà.

Tattha katamo sãlabbataparàmàso? Ito bahiddhà samaõabràhmaõànaü sãlenasuddhi - pe - ayaü vuccati sãlabbataparàmàso.

Imàni tãõi saüyojanàni tadekaññhà ca kilesà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbahetukà. Tãõi sa¤¤ojanàni sakkàyadiññhi vicikicchà sãlabbataparàmàso, ime dhammà dassanena pahàtabbà. Tadekaññho lobho doso moho, ime dhammà dassanena pahàtabbahetukà. Tadekaññhà ca kilesà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbahetukà.

1017. Katame dhammà bhàvanàya pahàtabbahetukà?

Avaseso lobho doso moho, ime dhammà bhàvanàya pahàtabbahetukà tadekaññhà ca kilesà taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà bhàvanàya pahàtabbahetukà.

1018. Katame dhammà neva dassanena na bhàvanàya pahàtabbahetukà?

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà neva dassanena na bhàvanàya pahàtabbahetukà.

1019. Katame dhammà àcayagàmino?

Sàsavà kusalàkusalà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà àcayagàmino.

1020. Katame dhammà apacayagàmino?

Cattàro maggà apariyàpannà, ime dhammà apacayagàmino.

[BJT Page 392] [\x 392/]

1021. Katame dhammà neva àcayagàmino na apacayagàmino?

Kusalàkusalànaü dhammànaü vipàkà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ye ca dhammà kiriyà neva kusalà nàkusalà na ca kammavipàkà, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà neva àcayagàmino sa apacayagàmino.

1022. Katame dhammà sekhà1?

Cattàro maggà apariyàpannà, heññhimàni ca tãõi sàma¤¤aphalàni ime dhammà sekhà. [PTS Page 185] [\q 185/]

1023. Katame dhammà asekhà2?

Upariññhimaü arahattaphalaü, ime dhammà asekhà.

1024. Katame dhammà nevasekhà nàsekhà?

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà neva sekhà nàsekhà.

1025. Katame dhammà parittà?

Sabbeva kàmàvacarà kusalàkusalàvyakatà dhammà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà parittà.

1026. Katame dhammà mahaggatà?

Råpàvacarà aråpàvacarà kusalàvyàkatà dhammà, vedakàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà mahaggatà.

1027. Katame dhammà appamàõà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà appamàõà.

1028. Katame dhammà parittàrammaõà?

Paritte dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà parittàrammaõà.

1. Sekkhà - sãmu 1, 2, 3, machasaü syà [PTS] 2. Asekkhà - sãmu 1, 2, 3, machasaü, syà, [PTS]

[BJT Page 394] [\x 394/]

1029. Katame dhammà mahaggatàrammaõà?

Mahaggate dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà mahaggatàrammaõà.

1030. Katame dhammà appamàõàrammaõà?

Appamàõe dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà appamàõàrammaõà.

1031. Katame dhammà hãnà?

Tãõi akusalamålàni lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà, taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà hãnà.

1032. Katame dhammà majjhimà?

Sàsavà kusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà majjhimà.

1033. Katame dhammà paõãtà?

Apariyàpannà maggà ca, maggaphalàni ca, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà paõãtà. [PTS Page 186] [\q 186/]

1034. Katame dhammà micchattaniyatà?

Pa¤ca kammàni ànantarikàni, yà ca micchàdiññhi niyatà, ime dhammà micchattaniyatà.

1035. Katame dhammà sammattaniyatà?

Cattàro maggà apariyàpannà, ime dhammà sammattaniyatà.

1036. Katame dhammà aniyatà?

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà aniyatà.

1037. Katame dhammà maggàrammaõà?

Ariyamaggaü àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà maggàrammaõà.

[BJT Page 396] [\x 396/]

1038. Katame dhammà maggahetukà?

Ariyamaggasamaïgissa maggaïgàni ñhapetvà taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà maggahetukà. Ariyamaggasamaïgissa sammàdiññhi maggo ceva hetu ca. Sammàdiññhiü ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà maggahetukà. Ariyamaggasamaïgissa alobho adoso amoho, ime dhammà maggahetu. Taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà maggahetukà.

1039. Katame dhammà maggàdhipatino?

Ariyamaggaü adhipatiü karitvà ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà maggàdhipatino. Ariyamaggasamaïgissa vãmaüsàdhipateyyaü maggaü bhàvayantassa vãmaüsaü ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho, - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà maggàdhipatino.

1040. Katame dhammà uppannà?

Ye dhammà jàtà bhåtà sa¤jàtà nibbattà abhinibbattà pàtubhåtà uppannà samuppannà uññhità samuññhità uppannà uppannaüsena saïgahità råpaü1 vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà uppannà.

1041. Katame dhammà anuppannà?

Ye dhammà ajàtà abhåtà asa¤jàtà anibbattà anabhinibbattà [PTS Page 187] [\q 187/] apàtubhåtà anuppannà asamuppannà anuññhità asamuññhità anuppannà. Anuppannaüsena saïgahãtà råpaü vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà anuppannà.

1042. Katame dhammà uppàdino?

Kusalàkusalànaü dhammànaü avipakkavipàkànaü vipàkà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ya¤ca råpaü kammassakatattà uppajjissati, ime dhammà uppàdino.

1043. Katame dhammà atãtà?

Ye dhammà atãtà niruddhà vigatà vipariõatà atthaïgatà abbhatthaïgatà uppajjitvà vigatà atãtà atãtaüsena saïgahità råpaü vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà atãtà.

2. Råpà - sãmu 2

[BJT Page 398] [\x 398/]

1044. Katame dhammà anàgatà?

Ye dhammà ajàtà abhåtà asa¤jàtà anibbattà anabhinibbattà apàtubhåtà anuppannà asamuppannà anuññhità asamuññhità anàgatà anàgataüsena saïgahãtà råpaü vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà anàgatà.

1045. Katame dhammà paccuppannà?

Ye dhammà jàtà bhåtà sa¤jàtà nibbattà abhinibbattà pàtubhåtà uppannà samuppannà uññhità samuññhità paccuppannà paccuppannaüsena saïgahãtà råpaü vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà paccuppannà.

1046. Katame dhammà atãtàrammaõà?

Atãte dhamme àrabbha ye te uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà atãtàrammaõà.

1047. Katame dhammà anàgatàrammaõà?

Anàgate dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà anàgatàrammaõà.

1048. Katame dhammà paccuppannàrammaõà?

Paccuppanne dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà paccuppannàrammaõà.

1049. Katame dhammà ajjhattà?

Ye dhammà tesaü tesaü sattànaü ajjhattaü paccattaü niyakà1 pàñipuggalikà upàdinnà råpaü vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà ajjhattà.

1050. Katame dhammà bahiddhà?

Ye dhammà tesaü tesaü parasattànaü parapuggalànaü [PTS Page 188] [\q 188/] ajjhattaü paccattaü niyakà pàñipuggalikà upàdinnà råpaü vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà bahiddhà.

1051. Katame dhammà ajjhattabahiddhà?

Tadubhayaü, ime dhammà ajjhattabahiddhà.

1. Niyatà - sãmu. 1, 2, 3 Machasaü. Syà. [PTS]

[BJT Page 400] [\x 400/]

1052. Katame dhammà ajjhattàrammaõà?

Ajjhatte dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà ajjhattàrammaõà.

1053. Katame dhammà bahiddhàrammaõà?

Bahiddhà dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhammà bahiddhàrammaõà.

1054. Katame dhammà ajjhattabahiddhàrammaõà?

Ajjhattabahiddhà dhamme àrabbha ye uppajjanti cittacetasikà dhammà, ime dhambmà ajjhattabahiddhàrammaõà.

1055. Katame dhammà sanidassanasappañighà?

Råpàyatanaü, ime dhammà sanidassanasappañighà.

1056. Katame dhammà anidassanasappañighà?

Cakkhàyatanaü sotàyatanaü ghànàyatanaü jivhàyatanaü kàyàyatanaü saddàyatanaü gandhàyatanaü rasàyatanaü phoññhabbàyatanaü, ime dhammà anidassanasappañighà.

1057. Katame dhammà anidassanaappañighà?

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, yaü råpaü anidassanaü appañighaü dhammàyatanapariyàpannaü, asaïkhataü ca dhàtu, ime dhammà anidassanaappañighà.

Tikaü.

1058. Katame dhammà hetu?

Tayo kusalahetu tayo akusalahetu tayo avyàkatahetu nava kàmàvacarahetu cha råpàvacarahetu cha aråpàvacarahetu cha apariyàpannahetu.

1059. Tattha katame tayo kusalahetu?

Alobho adoso amoho.

1060. Tattha katamo alobho?

Yo alobho alubbhanà alubbhitattaü asàràgo asàrajjanà asàrajjitattaü anabhijjhà alobho kusalamålaü, ayaü vuccati alobho.

[BJT Page 402] [\x 402/]

Dhammasaïgaõippakaraõaü nikkhepakaõóaü

1061. Tattha katamo adoso?

[PTS Page 189] [\q 189/]

Yo adoso adussanà adussitattaü metti mettàyanà mettàyitattaü anuddayà anuddayanà anuddayitattaü hitesità anukampà avyàpàdo avyàpajjho adoso kusalamålaü, ayaü vuccati adoso.

1062. Tattha katamo amoho?

Dukkhe ¤àõaü dukkhasamudaye ¤àõaü dukkhanirodhe ¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya ¤àõaü pubbante ¤àõaü aparante ¤àõaü pubbantàparante ¤àõaü idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu ¤àõaü, yà evaråpà pa¤¤à pajànanà vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaõà upalakkhaõà paccupalakkhanà paõóiccaü kosallaja nepu¤¤aü vebhavyà cintà upaparikkhà bhårã medhà pariõàyikà vipassanà sampaja¤¤aü patodo pa¤¤à pa¤¤indriyaü pa¤¤àbalaü pa¤¤àsatthaü pa¤¤àpàsàdo pa¤¤ààloko pa¤¤àobhàso pa¤¤àpajjoto pa¤¤àratanaü amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati amoho.

Ime tayo kusalahetu.

1063. Tattha katame tayo akusalahetu?

Lobho doso moho.

1064. Kattha katamo lobho?

Yo ràgo sàràgo anunayo anurodho nandi nandiràgo cittassa sàràgo icchà mucchà ajjhosànaü gedho paëigedho saïgo païko ejà màyà janikà sa¤jananã sibbanã1 jàlinã sarità visattikà suttaü visañà àyåhanã 2 dutiyà paõidhi bhavanetti vanaü vanatho santhavo sineho apekkhà pañibandhu àsà àsiüsanà àsiüsitattaü3 råpàsà saddàsà gandhàsà rasàsà phoññhabbàsà làbhàsà dhanàsà puttàsà jãvitàsà jappà pajappà abhijappà jappanà4 jappitattaü loluppaü loluppàyanà loluppàyitattaü puccha¤cikatà5 sàdukamyatà adhammaràgo visamalobho nikanti nikàmanà patthanà pihanà samphatthanà kàmataõhà bhavataõhà vibhavataõhà råpataõhà aråpataõhà nirodhataõhà råpataõhà saddataõhà gandhataõhà rasataõhà phoññhabbataõhà dhammataõhà ogho yogo gantho upàdànaü àvaraõaü nãvaraõaü chadanaü6 bandhanaü upakkileso anusayo pariyuññhànaü latà vevicchaü dukkhamålaü dukkhanidànaü dukkhappabhavo màrapàso màrabalisaü màravisayo taõhànadã taõhàjàlaü taõhàgaddulaü taõhàsamuddo abhijjhà lobho akusalamålaü, ayaü vuccati lobho. [PTS Page 190] [\q 190/]

1. Sibbinã, machasaü, [PTS] 2. âyuhinã, sãmu machasaü. 3. âsisanà àsisitattaü, machasaü. 4. Jappà jappanà, machasaü. 5. Puccha¤jikatà, machasaü, sãmu 1, 2. Pucchikatà - sãmu 3, [PTS] 6. Chàdanaü, sãmu 1, 2, 4, machasaü, syà chandànaü, [PTS]

[BJT Page 404] [\x 404/]

1065. Tattha katamo doso?

Anatthaü me acarãti àghàto jàyati, anatthaü me caratãti àghàto jàyati, anatthaü me carissatãti àghàto jàyati. Piyassa me manàpassa anatthaü acari - pe - anatthaü carati - pe - anatthaü carissatãti àghàto jàyati. Appiyassa me amanàpassa atthaü acari - pe - atthaü carati - pe - atthaü carissatãti àghàto jàyati. Aññhàne và pana àghàto jàyati. Yo evaråpo cittassa àghàto pañighàto pañighaü pañivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa vyàpatti manopadoso kodho kujjhanà kujjhitattaü doso dussanà dussitattaü vyàpatti vyàpajjanà vyàpajjitattaü virodho pañivirodho caõóikkaü asuropo anattamanatà cittassa, ayaü vuccati doso.

1066. Tattha katamo moho?

Dukkhe a¤¤àõaü dukkhasamudaye a¤¤àõaü dukkhanirodhe a¤¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya a¤¤àõaü, pubbante a¤¤àõaü aparante a¤¤àõaü pubbantàparante a¤¤àõaü, idappaccayatà pañiccasamuppannesu dhammesu a¤¤àõaü, yaü evaråpaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaügàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgã moho akusalamålaü, ayaü vuccati moho.

Ime tayo akusalahetu.

1067. Tattha katame tayo avyàkatahetu?

Kusalànaü và dhammànaü vipàkato kiriyàvyàkatesu và dhammesu alobho adoso amoho. Ime tayo avyàkatahetu.

1068. Tattha katame nava kàmàvacarahetu?

Tayo kusalahetu, tayo akusalahetu, tayo avyàkatahetu. Ime nava kàmàvacarahetu.

1069. Tattha katame cha råpàvacara hetu?

Tayo kusalahetu, tayo avyàkatahetu. Ime cha råpàvarahetu.

1070. Tattha katame cha aråpàvacarahetu?

[PTS Page 191] [\q 191/]

Tayo kusalahetu, tayo avyàkatahetu. Ime cha aråpàvacarahetu.

[BJT Page 406] [\x 406/]

1071. Tattha katame cha apariyàpannahetu?

Tayo kusalahetu, tayo avyàkatahetu, ime cha apariyàpannahetu.

1072. Tattha katame tayo kusalahetu?

Alobho adoso amoho.

1073. Tattha katamo alobho?

Yo alobho alubbhanà alubbhitattaü asàràgo asàrajjanà asàrajjitattaü anabhijjhà alobho kusalamålaü, ayaü vuccati alobho.

1074. Tattha katamo adoso?

Yo adoso adussanà adussitattaü - pe - avyàpàdo avyàpajjho adoso kusalamålaü, ayaü vuccati adoso.

1075. Tattha katamo amoho?

Dukkhe ¤àõaü dukkhasamudaye ¤àõaü dukkhanirodhe ¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya ¤àõaü pubbante ¤àõaü aparante ¤àõaü pubbantàparante ¤àõaü idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu ¤àõaü, yà evaråpà pa¤¤à pajànanà vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaõà upalakkhaõà paccupalakkhanà paõóiccaü kosallaja nepu¤¤aü vebhavyà cintà upaparikkhà bhårã medhà pariõàyikà vipassanà sampaja¤¤aü patodo pa¤¤à pa¤¤indriyaü pa¤¤àbalaü pa¤¤àsatthaü pa¤¤àpàsàdo pa¤¤ààloko pa¤¤àobhàso pa¤¤àpajjoto pa¤¤àratanaü amoho dhammavicayo sammàdiññhi dhammavicayasambojjhaïgo maggaïgaü maggapariyàpannaü, ayaü vuccati amoho.

Ime tayo kusalahetu.

1076. Tattha katame tayo avyàkatahetu?

Kusalànaü dhammànaü vipàkato alobho adoso amoho, ime tayo avyàkatahetu.

Ime cha apariyàpannahetu.

Ime dhammà hetu.

1077. Katame dhammà na hetu?

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho sabba¤ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na hetu.

[BJT Page 408] [\x 408/]

1078. Katame dhammà sahetukà?

Tehi dhammehi ye dhammà sahetukà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sahetukà.

1079. Katame dhammà ahetukà?

Tehi dhammehi ye dhammà ahetunà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà ahetukà. [PTS Page 192] [\q 192/]

1080. Katame dhammà hetusampayuttà?

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà: vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà hetusampayuttà.

1081. Katame dhammà hetuvippayuttà?

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà: vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà hetuvippayuttà.

1082. Katame dhammà hetu ceva sahetukà ca?

Lobho mohena hetu ceva sahetuko ca, moho lobhena hetu ceva sahetuko ca, doso mohena hetu ceva sahetuko ca, moho dosena hetu ceva sahetuko ca. Alobho adoso amoho te a¤¤ama¤¤aü hetu ceva sahetukà ca. Ime dhammà hetu ceva sahetukà ca.

1083. Katame dhammà sahetukà ceva na ca hetu?

Tehi dhammehi ye dhammà sahetukà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sahetukà ceva na ca hetu.

1084. Katame dhammà hetu ceva hetusampayuttà ca?

Lobho mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho lobhena hetu ceva hetusampayutto ca, doso mohena hetu ceva hetusampayutto ca, moho dosena hetu ceva hetusampayutto ca. Alobho adoso amoho te a¤¤ama¤¤aü hetu ceva hetusampayuttà ca. Ime dhammà hetu ceva hetusampayuttà ca.

[BJT Page 410] [\x 410/]

1085. Katame dhammà hetusampayuttà ceva na ca hetu?

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà hetusampayuttà ceva na ca hetu.

1086. Katame dhammà na hetu sahetukà?

Tehi dhammehi ye dhammà na hetu sahetukà: vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà na hetu sahetukà.

1087. Katame dhammà na hetu ahetukà?

Tehi dhammehi ye dhammà na hetu ahetukà: vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na hetu ahetukà.

Hetugocchakaü.

1088. Katame dhammà sappaccayà?

Pa¤cakkhandhà: råpakkhandho vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho [PTS Page 193] [\q 193/] saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sappaccayà.

1089. Katame dhammà appaccayà?

Asaïkhatà dhàtu, ime dhammà appaccayà.

1090. Katame dhammà saïkhatà?

Yeva te dhammà sappaccayà, teva te dhammà saïkhatà.

1091. Katame dhammà asaïkhatà?

Yo eva so dhammo appaccayo so eva so dhammo asaïkhato.

1092. Katame dhammà sanidassanà?

Råpàyatanaü, ime dhammà sanidassanà.

1093. Katame dhammà anidassanà?

Cakkhàyatanaü - pe - phoññhabbàyatanaü, vedanàkkhandho, - pe - vi¤¤àõakkhandho, ya¤ca råpaü anidassanaü appañighaü dhammàyatanapariyàpannaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anidassanà.

1094. Katame dhammà sappañighà?

Cakkhàyatanaü - pe - phoññhabbàyatanaü, ime dhammà sappañighà.

[BJT Page 412] [\x 412/]

1095. Katame dhammà appañighà?

Vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, yaü ca råpaü anidassanaü appañighaü dhammàyatanapariyàpannaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà appañighà.

1096. Katame dhammà råpino?

Cattàro ca mahàbhåtà catunnaü ca mahàbhåtànaü upàdàya råpaü, ime dhammà råpino.

1097. Katame dhammà aråpino?

Vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà aråpino.

1098. Katame dhammà lokiyà?

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà lokiyà.

1099 Katame dhammà lokuttarà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà lokuttarà.

1100. Katame dhammà kenaci vi¤¤eyyà kenaci na vi¤¤eyyà?

[PTS Page 194] [\q 194/] ye te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà, na te dhammà sotavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà sotavi¤¤eyyà, na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà.

Ye te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà, na te dhammà ghànavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà ghànavi¤¤eyyà, na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà.

Ye te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà, na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà jivhàvi¤¤eyyà, na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà.

Ye te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà, na te dhammà kàyavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà kàyavi¤¤eyyà, na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà.

[BJT Page 414] [\x 414/]

Ye te dhammà sotavi¤¤eyyà, na te dhammà ghànavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà ghànavi¤¤eyyà, na te dhammà sotavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà sotavi¤¤eyyà, na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà jivhàvi¤¤eyyà, na te dhammà sotavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà sotavi¤¤eyyà, na te dhammà kàya vi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà kàyavi¤¤eyyà, na te dhammà sotavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà sotavi¤¤eyyà, na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà, na te dhammà sotavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà ghànavi¤¤eyyà na te dhammà jivyàvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà jivhàvi¤¤eyyà na te dhammà ghànavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà ghànavi¤¤eyyà na te dhammà kàyavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà kàyavi¤¤eyyà na te dhammà ghànavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà ghànavi¤¤eyyà na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà na te dhammà ghànavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà ghànavi¤¤eyyà na te dhammà sotavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà notavi¤¤eyyà na te dhammà ghànavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà jivhàvi¤¤eyyà na te dhammà kàyavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà kàyavi¤¤eyyà na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà.

Ye te dhammà jivhàvi¤¤eyyà na te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà.

Ye te dhammà jivhàvi¤¤eyyà na ce dhammà sotavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà sotavi¤¤eyyà na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà.

Ye te dhammà jivhàvi¤¤eyyà na te dhammà ghànavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà ghànavi¤¤eyyà na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà.

[BJT Page 416] [\x 416/]

Ye te dhammà kàya vi¤¤eyyà na te dhammà cakkhavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà cakkhuvi¤¤eyyà na te dhammà kàyavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà kàyavi¤¤eyyà na te dhammà sotavi¤¤eyyà. Ye và [PTS Page 195] [\q 195/] pana te dhammà sotavi¤¤eyyà na te dhammà kàya vi¤¤eyyà.

Ye te dhammà kàyavi¤¤eyyà, na te dhammà ghànavi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà ghànavi¤¤eyyà na te dhammà kàyavi¤¤eyyà.

Ye te dhammà kàyavi¤¤eyyà na te dhammà jivhàvi¤¤eyyà. Ye và pana te dhammà jivhàvi¤¤eyyà na te dhammà kàyavi¤¤eyyà.

Ime dhammà kenaci vi¤¤eyyà kenaci na vi¤¤eyyà.

Cullantaradukaü.

1101. Katame dhammà àsavà?

Cattàro àsavà: kàmàsavo bhavàsavo diññhàsavo avijjàsavo.

1102. Tattha katamo kàmàsavo?

Yo kàmesu kàmacchando kàmaràgo kàmanandi kàmataõhà kàmasineho kàmapariëàho kàmamucchà kàmajjhosànaü, ayaü vuccati kàmàsavo.

1103. Tattha katamo bhavàsavo?

Yo bhavesu bhavacchando bhavaràgo bhavanandi bhavataõhà bhavasineho bhavapariëàho bhavamucchà bhavajjhosànaü, ayaü vuccati bhavàsavo.

1104. Tattha katamo diññhàsavo?

Sassato lokoti và asassato lokoti và, antavà lokoti và ananta và lokoti và, taü jãvaü taü sarãranti và, a¤¤aü jãvaü a¤¤aü sarãranti và, hoti tathàgato parammaraõàti và na hoti tathàgato parammaraõàti và, hoti ca na ca hoti tathàgato parammaraõàti và neva hoti na hoti tathàgato parammaraõàti và, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisaüyojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati diññhàsavo. Sabbàpi micchàdiññhi diññhàsavo.

[BJT Page 418] [\x 418/]

1105. Tattha katamo avijjàsavo?

Dukkhe a¤¤àõaü dukkhasamudaye a¤¤àõaü dukkhanirodhe a¤¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya a¤¤àõaü, pubbante a¤¤àõaü aparante a¤¤àõaü pubbantàparante a¤¤àõaü, idappaccayatà pañiccasamuppannesu dhammesu a¤¤àõaü, yaü evaråpaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaügàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo [PTS Page 196] [\q 196/] avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgã moho akusalamålaü, ayaü vuccati moho akusalamålaü, ayaü vuccati avijjàsavo.

Ime dhammà àsavà.

1106. Katame dhammà no àsavà? Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no àsavà.

1107. Katame dhammà sàsavà?

Kusalàkusalàvyàkatà dhammà nàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sàsavà.

1108. Katame dhammà anàsavà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anàsavà.

1109. Katame dhammà àsavasampayuttà?

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà àsavasampayuttà.

1110. Katame dhammà àsavavippayuttà?

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho sabba¤ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà àsavavippayuttà.

1111. Katame dhammà àsavà ceva sàsavà ca?

Teyeva àsavà àsavà ceva sàsavà ca.

[BJT Page 420] [\x 420/]

1112. Katame dhammà sàsavà ceva no ca àsavà?

Tehi dhammehi ye dhammà sàsavà te dhamme ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sàsavà ceva no ca àsavà.

1113. Katame dhammà àsavà ceva àsavasampayuttà ca?

Kàmàsavo avijjàsavena àsavo ceva àsavasampayutto ca, avijjàsavo kàmàsavena àsavo ceva àsavasampayutto ca, bhavàsavo avijjàsavena àsavo ceva àsavasampayutto ca, avijjàsavo bhavàsavena àsavo ceva àsavasampayutto ca, diññhàsavo avijjàsavena àsavo ceva àsavasampayutto ca, [PTS Page 197] [\q 197/] avijjàsavo diññhàsavena àsavo ceva àsavasampayutto ca, ime dhammà àsavà ceva àsavasampayuttà ca.

1114. Katame dhammà àsavasampayuttà ceva no ca àsavà?

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà àsavasampayuttà ceva no ca àsavà.

1115. Katame dhammà àsavavippayuttà sàsavà?

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà àsavavippayuttà sàsavà.

1116. Katame dhammà àsavavippayuttà anàsavà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà àsavavippayuttà anàsavà.

âsavagocchakaü.

Nikkhepakaõóe pañhamakabhàõavàraü

Niññhitaü.

1117. Katame dhammà sa¤¤ojanà?

Dasa sa¤¤ojanàni: kàmaràgasa¤¤ojanaü, pañighasa¤¤ojanaü, mànasa¤¤ojanaü, diññhisa¤¤ejanaü, vicikicchàsa¤¤ojanaü, sãlabbataparàmàsasa¤¤ojanaü, bhavaràgasa¤¤ojanaü, issàsa¤¤ojanaü, macchariyasa¤¤ojanaü, avijjàsa¤¤ojanaü.

[BJT Page 422] [\x 422/]

1118. Tattha katamaü kàmaràgasa¤¤ojanaü?

Yo kàmesu kàmacchando kàmaràgo kàmanandã kàmataõhà kàmasineho kàmapariëàho kàmamucchà kàmajjhosànaü, idaü vuccati kàmaràgasa¤¤ojanaü.

1119. Tattha katamaü pañighasa¤¤ojanaü?

Anatthaü me acarãti àghàto jàyati, anatthaü me caratãti àghàto jàyati, anatthaü me carissatiti àghàto jàyati, piyassa me manàpassa anatthaü acari - pe - anatthaü carati - pe - anatthaü carissatãti àghàto jàyati, appiyassa me amanàpassa atthaü acari - pe - atthaü carati - pe - atthaü carissatãti àghàto jàyati, aññhàne và pana àghàto jàyati. Yo evaråpo cittassa àghàto pañighàto pañighaü pañivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa vyàpatti manopadoso kodho kujjhanà kujjhitattaü doso dussanà dussitattaü vyàpatti vyapajjanà vyàpajjitattaü virodho pañivirodho caõóikkaü asuropo anattamanatà cittassa, idaü vuccati pañighasa¤¤ojanaü.

1120. Kattha katamaü mànasa¤¤ojanaü?

Seyyohamasmãti màno sadisohamasmãti màno hãnohamasmãti [PTS Page 198] [\q 198/] màno, yo evaråpo màno ma¤¤atà ma¤¤itattaü unnati unnamo dhajo sampaggàho ketukamyatà cittassa, idaü vuccati mànasa¤¤ojanaü.

1121. Tattha katamaü diññhisa¤¤ojanaü?

Sassato lokoti và asassato lokoti và, antavà lokoti và ananta và lokoti và, taü jãvaü taü sarãranti và, a¤¤aü jãvaü a¤¤aü sarãranti và, hoti tathàgato parammaraõàti và na hoti tathàgato parammaraõàti và, hoti ca na ca hoti tathàgato parammaraõàti và neva hoti na hoti tathàgato parammaraõàti và, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisaüyojanaü gàho pañiggàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, idaü vuccati diññhisa¤¤ojanaü. òhapetvà sãlabbataparàmàsasa¤¤ojanaü sababàpi micchàdiññhã diññhisa¤¤ojanaü.

[BJT Page 424] [\x 424/]

1122. Tattha katamaü vicikicchàsa¤¤ojanaü?

Satthari kaïkhati vicikicchati, dhamme kaïkhati vicikicchati, saïghe kaïkhati vicikicchati, sikkhàya kaïkhati vicikicchati, pubbante kaïkhati vicikicchati, aparante kaïkhati vicikicchati, pubbantàparante kaïkhati vicikicchati, idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu kaïkhati vicikicchati. Yà evaråpà kaïkhà kaïkhàyanà kaïkhàyitattaü vimati vicikicchà dveëhakaü dvedhàpatho saüsayo anekaüsagàho àsappanà parisappanà apariyogàhanà thambhitattaü cittassa manovilekho, idaü vuccati vicikicchàsa¤¤ojanaü.

1123. Tattha katamaü sãlabbataparàmàsasa¤¤ojanaü?

Ito bahiddhà samaõabràhmaõànaü sãlena suddhi vatena suddhi sãlabbatena suddhãti yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisaü¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, idaü vuccati sãlabbataparàmàsasa¤¤ojanaü.

1124. Tattha katamaü bhavaràgasa¤¤ojanaü?

Yo bhavesu bhavacchando bhavaràgo bhavanandi bhavataõhà bhavasineho bhavapariëàho bhavamucchà bhavajjhosànaü, idaü vuccati bhavaràgasa¤¤ojanaü.

1125. Tattha katamaü issàsa¤¤ojanaü?

Yà pana làbha sakkàra garukàra mànana vandana påjanàsu issà [PTS Page 199] [\q 199/] issàyanà issàyitattaü usåyà usåyanà usåyitattaü, idaü vuccati issàsa¤¤ojanaü.

1126. Tattha katamaü macchariyasa¤¤ojanaü?

Pa¤ca macchariyàni: àvàsamacchariyaü kulamacchariyaü làbhamacchariyaü vaõõamacchariyaü dhammamacchariyaü, yaü evaråpaü maccharaü maccharàyanà maccharàyitattaü vevicchaü kadariyaü kañuka¤cukatà aggahitattaü cittassa, idaü vuccati macchariyasa¤¤ojanaü.

[BJT Page 426] [\x 426/]

1127. Tattha katamaü avijjàsa¤¤ojanaü? Dukkhe a¤¤àõaü dukkhasamudaye a¤¤àõaü dukkhanirodhe a¤¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya a¤¤àõaü, pubbante a¤¤àõaü aparante a¤¤àõaü pubbantàparante a¤¤àõaü, idappaccayatà pañiccasamuppannesu dhammesu a¤¤àõaü, yaü evaråpaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaügàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgã moho akusalamålaü, ayaü vuccati moho akusalamålaü, idaü vuccati avijjà sa¤¤ojanaü.

Ime dhammà sa¤¤ojanà.

1128. Katame dhammà no sa¤¤ojanà?

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no sa¤¤ojanà.

1129. Katame dhammà sa¤¤ojaniyà?

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sa¤¤ojaniyà.

1130. Katame dhammà asa¤¤ojaniyà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà asa¤¤ojaniyà.

1131. Katame dhammà sa¤¤ojanasampayuttà?

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sa¤¤ejanasampayuttà.

1132. Katame dhammà sa¤¤ojanavippayuttà?

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà sa¤¤àjainavippayuttà. [PTS Page 200] [\q 200/]

[BJT Page 428] [\x 428/]

1133. Katame dhammà sa¤¤ojanà ceva sa¤¤ojaniyà ca?

Tàneva saüyojanàni sa¤¤ojanà ceva saüyojaniyà ca.

1134. Katame dhammà sa¤¤ojaniyà ceva no ca sa¤¤ojanà?

Tehi dhammehi ye dhammà sa¤¤ojaniyà te dhamme ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalàvyakatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sa¤¤ojaniyà ceva no ca sa¤¤ojanà.

1135. Katame dhammà sa¤¤ojanà ceva sa¤¤ojanasampayuttà ca?

Kàmaràgasa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤onasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü kàmaràgasa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Pañighasa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü pañighasa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Mànasa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojanaü ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü mànasa¤¤ojanena sa¤¤ojanaü ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Diññhisa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojanaü ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü diññhisa¤¤ojanena sa¤¤ojanaü ceva sa¤¤ojana sampayuttaü ca. Vicikicchàsa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü vicikicchàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Sãlabbataparàmàsasa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü sãlabbataparàmàsasa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Bhavaràgasa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü bhavaràgasa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, issàsa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca, avijjàsa¤¤ojanaü issàsa¤¤ojanena sa¤¤ojanaü ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Macchariyasa¤¤ojanaü avijjàsa¤¤ojanena sa¤¤ojana¤ceva sa¤¤ojanasampayutta¤ca, avijjàsa¤¤ojanaü macchariyasa¤¤ojanena sa¤¤ojanaü ceva sa¤¤ojanasampayuttaü ca. Ime dhammà sa¤¤¤ojanà ceva sa¤¤ojanasampayuttà ca. [PTS Page 201] [\q 201/]

1136. Katame dhammà sa¤¤ojanasampayuttà ceva no ca sa¤¤ojanà?

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sa¤¤ojanasampayuttà ceva no ca sa¤¤ojanà.

[BJT Page 430] [\x 430/]

1137. Katame dhammà sa¤¤ojanavippayuttà sa¤¤ojaniyà?

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà råpakkhandho - pe - vi¤¤àõkhandho, ime dhammà sa¤¤ojanavippayuttà sa¤¤ojaniyà.

1138. Katame dhammà sa¤¤ojanavippayuttà asa¤¤ojaniyà?

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà sa¤¤ojanavippayuttà asa¤¤ojaniyà.

Saüyojana gocchakaü.

1139. Katame dhammà ganthà?

Cattàro ganthà: abhijjhà kàyagantho, vyàpàdo kàyagantho, sãlabbataparàmàso kàyagantho, idaü saccàbhiniveso kàyagantho.

1140. Tattha katamo abhijjhàkàyagantho?

Yo ràgo saràgo anunayo anurodho nandi nandiràgo cittassa sàràgo icchà mucchà ajjhosànaü gedho saïgo pasaïgo ejà màyà janikà saüjananã sibbanã jàlinã sarità visattikà suttaü visamà àyuhanã dutiyà paõidhi bhavanetti vanaü vanatho santhavo sãneho apekkhà pañibandho àsà àsiüsanaü àsiüsitattaü råpàsà saddàsà gandhàsà rasàsà phoññhabbàsà làbhàsà dhanàsà puttàsà jãvitàsà jappà pajappà abhijappà jappanà jappitattaü loluppaü loluppàyanà loluppàyitattaü puccha¤cikatà sàdukamyatà adhammaràgo visamalobho nikanti nikàmanà patthanà pihanà sampatthanà kàmataõhà bhavataõhà vibhavataõhà råpataõhà aråpataõhà nirodhataõhà råpataõhà saddataõhà gandhataõhà rasataõhà phoññhabbataõhà dhammataõhà ogho yogo gantho upàdànaü àvaraõaü nãvaraõaü chadanaü bandhanaü upakkileso anusayo pariyuññhànaü latà vevicchaü dukkhamålaü dukkhanidànaü dukkhappabhavo màrapàso màrabalisaü màravisayo taõhànadi taõhàjàlaü taõhàgaddulaü taõhàsamuddo abhijjhà lobho akusalamålaü, ayaü vuccati abhijjhàkàyagattho.

[BJT Page 432] [\x 432/]

1141. Tattha katamo vyàpàdo kàyagantho?

Anatthaü me acarãti àghàto jàyati, anatthaü me caratãti [PTS Page 202] [\q 202/] àghàto jàyati, anatthaü me carissatãti àghàto jàyati. Piyassa me manàpassa anatthaü acari - pe - anatthaü carati - pe - anatthaü carissatãti àghàto jàyati. Appiyassa me amanàpassa atthaü acari - pe - atthaü carati - pe - atthaü carissatãti àghàto jàyati. Aññhàne và pana àghàto jàyati. Yo evaråpo cittassa àghàto pañighàto pañighaü pañivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa vyàpatti manopadoso kodho kujjhanà kujjhitattaü doso dussanà dussitattaü vyàpatti vyàpajjanà vyàpajjitattaü virodho pañivirodho caõóikkaü asuropo anattamanatà cittassa, ayaü vuccati vyàpàdo kàyagantho.

1142. Tattha katamo sãlabbataparàmàso kàyagantho?

Ito bahiddhà samaõabràhmaõànaü sãlena suddhi vatena suddhi sãlabbatena suddhãti yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisa¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati sãlabbataparàmàso kàyagantho.

1143. Tattha katamo idaü saccàbhiniveso kàyagantho?

Sassato loko idameva saccaü moghama¤¤anti và, asassato loko idameva saccaü moghama¤¤anti và, antavà loko idameva saccaü moghama¤¤anti và, anantavà loko idameva saccaü moghama¤¤anti và, taü jãvaü taü sarãraü idameva saccaü moghama¤¤anti và, a¤¤aü jãvaü a¤¤aü sarãraü idameva saccaü moghama¤¤anti và, hoti tathàgato parammaraõà idameva saccaü moghama¤¤anti và, na hoti tathàgato parammaraõà idameva saccaü moghama¤¤anti và, hoti ca na ca hoti tathàgato parammaraõà idameva sacca moghama¤¤anti và, neva hoti na na hoti tathàgato parammaraõà idameva saccaü moghama¤¤anti và, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisa¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthiyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati idaü saccàbhiniveso kàyagantho. òhapetvà sãlabbataparàmàsaü kàyaganthaü sabbàpi micchàdiññhi idaüsaccàbhiniveso kàyagantho.

Ime dhammà ganthà.

[BJT Page 434] [\x 434/]

1144. Katame dhammà no ganthà: [PTS Page 203] [\q 203/]

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no ganthà.

1145. Katame dhammà ganthanãyà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho ime dhammà ganthanãyà.

1146. Katame dhammà aganthanãyà:

Apariyàpannà maggà ca, maggaphalàni ca, asaïkhatà ca dhàtu ime dhammà aganthanãyà.

1147. Katame dhammà ganthasampayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho ime dhammà ganthasampayuttà.

1148. Katame dhammà ganthavippayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà ganthavippayuttà.

1149. Katame dhammà ganthà ceva ganthanãyà ca:

Teva ganthà ganthà ceva ganthanãyà ca.

1150. Katame dhammà ganthanãyà ceva no ca ganthà:

Tehi dhammehi ye dhammà ganthanãyà te dhamme ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà ganthanãyà ceva no ca ganthà.

1151. Katame dhammà ganthà ceva ganthasampayuttà ca:

Sãlabbataparàmàso kàyagantho abhijjhàkàyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhàkàyagantho sãlabbataparàmàsena kàyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, idaüsaccàbhiniveso kàyagantho abhijjhàkàyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca, abhijjhàkàyagantho idaüsaccàbhinivesena kàyaganthena gantho ceva ganthasampayutto ca ime dhammà ganthà ceva ganthasampayuttà ca.

[BJT Page 436] [\x 436/]

1152. Katame dhammà ganthasampayuttà ceva no ca ganthà: [PTS Page 204] [\q 204/]

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà ganthasampayuttà ceva no ca ganthà.

1153. Katame dhammà ganthavippayuttà ganthanãyà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà ganthavippayuttà ganthanãyà.

1154. Katame dhammà ganthavippayuttà aganthanãyà:

Apariyàpannà maggà ca, maggaphalàni ca, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà ganthavippayuttà aganthanãyà.

Ganthagocchakaü.

1155. Katame dhammà oghà - pe -

Oghagocchakaü.

1156. Katame dhammà yogà - pe -

Yogagocchakaü

1157. Katame dhammà nãvaraõà:

Cha nãvaraõà: kàmacchandanãvaraõaü, vyàpàdanãvaraõaü, thãnamiddhanãvaraõaü, uddhaccakukkuccanãvaraõaü, vicikicchànãvaraõaü, avijjànãvaraõaü.

1158. Tattha katamaü kàmacchandanãvaraõaü:

Yo kàmesu kàmacchando kàmaràgo kàmanandi kàmataõhà kàmasineho kàmapariëàho kàmamucchà kàmajjhosànaü, idaü vuccati kàmacchandanãvaraõaü.

1159. 'Anatthaü me acarã'ti àghàto jàyati, anatthaü me caratã' ti àghàto jàyati, 'anatthaü me carissatã'ti àghàto jàyati. 'Piyassa me manàpassa anatthaü acari - pe - anatthaü carati - pe - anatthaü carissatãti àghàto jàyati. Appiyassa me amanàpassa atthaü acari - pe - atthaü carati - pe - atthaü carissatã'ti àghàto jàyati. Aññhàne và pana àghàto jàyati. Yo evaråpo cittassa àghàto pañighàto pañighaü pañivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa vyàpatti manopadoso kodho kujjhanà kujjhitattaü doso dussanà1 dussitattaü vyàpatti vyàpajjanà vyàpajjitattaü virodho pañivirodho caõóikkaü asuropo anattamanatà cittassa, idaü vuccati vyàpàdanãvaraõaü.

1. Dussànaü - sãmu 2

[BJT Page 438] [\x 438/]

1160. Tattha katamaü thãnamiddhanãvaraõaü:

Atthi thãnaü atthi middhaü.

1161. Tattha takamaü thãnaü:

Yà cittassa akallatà akamma¤¤atà olãyanà sallãyanà lãnaü [PTS Page 205] [\q 205/] lãyanà lãyitattaü thãnaü thãyanà thãyitattaü cittassa, idaü vuccati thãnaü.

1162. Tattha katamaü middhaü:

Yà kàyassa akallatà akamma¤¤atà onàho pariyonàho antosamorodho middhaü soppaü pacalàyikà supanà supitattaü, idaü vuccati middhaü. Iti ida¤ca thãnaü, ida¤ca middhaü, idaü vuccati thãnamiddhanãvaraõaü.

1163. Tattha katamaü uddhaccakukkuccanãvaraõaü:

Atthi uddhaccaü, atthi kukkuccaü.

1164. Tattha katamaü uddhaccaü:

Yaü cittassa uddhaccaü avåpasamo cetaso cikkhepo bhantattaü cittassa, idaü vuccati uddhaccaü.

1165. Tattha katamaü kukkuccaü:

Akappiye kappiyasa¤¤ità, kappiye akappiyasa¤¤ità, avajjevajjasa¤¤ità, vajje avajjasa¤¤ità yaü evaråpaü kukkuccaü kukkuccàyanà kukkuccàyitattaü cetaso vippañisàro manovilekho, idaü vuccati kukkuccaü. Iti idaü ca uddhaccaü idaü ca kukkuccaü, idaü vuccati uddhaccakukkuccanãvaraõaü.

1166. Tattha katamaü vicikicchànãvaraõaü:

Satthari kaïkhati vicikicchati, dhamme kakhkhati vicikicchati, saïghe kaïkhati vicikicchati, sikkhàya kakhkhati vicikicchati, pubbante kaïkhati vicikicchati, aparante kaïkhati vicikicchati, pubbantàparante kaïkhati vicikicchati, idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu kaïkhati vicikicchati, yà evaråpà kaïkhà kaïkhàyanà kaïkhàyitattaü, vimati vicikicchà dveëhakaü dvedhàpatho saüsayo anekaüsagàho àsappanà parisappanà apariyogàhanà thambhitattaü cittassa manovilekho, idaü vuccati vicikicchànãvaraõaü.

[BJT Page 440] [\x 440/]

1167. Tattha katamaü avijjànãvaraõaü:

Dukkhe a¤¤àõaü dukkhasamudaye a¤¤àõaü dukkhanirodhe a¤¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya a¤¤àõaü pubbante a¤¤àõaü aparante a¤¤àõaü pubbantàparante a¤¤àõaü idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu a¤¤àõaü, yaü evaråpaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaïgàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgi moho akusalamålaü, idaü vuccati avijjànãvaraõaü.

Ime dhammà nãvaraõà. [PTS Page 206] [\q 206/]

1168. Katame dhammà no nãvaraõà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no nãvaraõaü.

1169. Katame dhammà nãvaraõiyà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà nãvaraõiyà.

1170. Katame dhammà anãvaraõiyà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anãvaraõiyà.

1171. Katame dhammà nãvaraõasampayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà nãvaraõasampayuttà.

1172. Katame dhammà nãvaraõavippayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho sabba¤ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà nãvaraõavippayuttà.

1173. Katame dhammà nãvaraõà ceva nãvaraõiyà ca:

Tàneva nãvaraõàni nãvaraõà ceva nãvaraõiyà ca.

[BJT Page 442] [\x 442/]

1174. Katame dhammà nãvaraõiyà ceva no ca nãvaraõà:

Tehi dhammehi ye dhammà nãvaraõiyà te dhamme ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalavyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho ca, ime dhammà nãvaraõiyà ceva no ca nãvaraõà.

1175. Katame dhammà nãvaraõà ceva nãvaraõasampayuttà ca:

Kàmacchandanãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, avijjànãvaraõaü kàmacchandanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, vyàpàdanãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca. Avijjànãvaraõaü vyàpàdanãvaraõena nivaraõaü ceva nãvaraõa sampayuttaü ca, thãnamiddhanãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, avijjànãvaranaü thãnamiddhanivaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõaü [PTS Page 207] [\q 207/] ceva nãvaraõasampayuttaü ca, avijjànãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, kukkuccanãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, avijjànãvaraõaü kukkuccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, vicikicchànãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõa¤ceva nãvaraõasampayutta¤ca, avijjànãvaraõaü vicikicchànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, kàmacchandanãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü kàmacchandanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, vyàpàdanãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü vyàpàdanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, thãnamiddhanãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü thãnamiddhanãvaraõena nãvaraõa¤ceva nãvaraõasampayuttaü ca, kukkuccanãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü kukkuccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, vicikicchànãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü vicikicchànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, avijjànãvaraõaü uddhaccanãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, uddhaccanãvaraõaü avijjànãvaraõena nãvaraõaü ceva nãvaraõasampayuttaü ca, ime dhammà nãvaraõà ceva nãvaraõasampayuttà ca.

1176. Katame dhammà nãvaraõasampayuttà ceva no ca nãvaraõà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà nãvaraõasampayuttà ceva no ca nãvaraõà.

1177. Katame dhammà nãvaraõavippayuttà nãvaraõiyà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà nãvaraõavippayuttà nãvaraõiyà.

[BJT Page 444] [\x 444/]

1178. Katame dhammà nãvaraõavippayuttà anãvaraõiyà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà nãvaraõavippayuttà anãvaraõiyà. [PTS Page 208] [\q 208/]

Nãvaraõagocchakaü.

1179. Katame dhammà paràmàsà:

Diññhiparàmàso.

1180. Tattha katamo diññhiparàmàso:

Sassato lokoti và, asassato lokoti và, antavà lokoti và, anantavà lokoti và, taü jãvaü taü sarãranti và, a¤¤aü jãvaü a¤¤aü sarãranti và, hoti tathàgato parammaraõàti và, na hoti tathàgato parammaraõàti và, hoti ca na ca hoti tathàgato parammaraõàti và, neva hoti nana hoti tathàgato parammaraõàti và, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü1 diññhivippanditaü diññhisaü¤¤ojanaü gàho patiññhàho2 abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati diññhiparàmàso, sabbàpi micchàdiññhi diññhiparàmàso. Ime dhammà paràmàsà.

1181. Katame dhammà no paràmàsà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà arupàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no paràmàsà.

1182. Katame dhammà paràmaññhà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà paràmaññhà.

1183. Katame dhammà aparàmaññhà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà aparàmaññhà.

1184. Katame dhammà paràmàsasampayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà paràmàsasampayuttà.

1185. Katame dhammà paràmàsavippayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà paràmàsavippayuttà.

1. Visåkàyitaü - sãmu. 2, 3. 2. Pañiggàho - sãmu. 3

[BJT Page 446] [\x 446/]

1186. Katame dhammà paràmàsà ceva paràmaññhà ca:

Sveva paràmàso paràmàso ceva paràmaññho ca.

1187. Katame dhammà paràmaññhà ceva no ca paràmàsà:

Tehi dhammehi ye dhammà paràmaññhà, te dhamme [PTS Page 209] [\q 209/] ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà paràmaññhà ceva no ca paràmàsà.

1188. Katame dhammà paràmàsavippayuttà paràmaññhà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà paràmàsavippayuttà paràmaññhà.

1189. Katame dhammà paràmàsavippayuttà aparàmaññhà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà paràmàsavippayuttà aparàmaññhà.

Paràmàsagocchakaü.

1190. Katame dhammà sàrammaõà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sàrammaõà.

1191. Katame dhammà anàrammaõà:

Sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anàrammaõà.

1192. Katame dhammà città:

Cakkhuvi¤¤àõaü sotavi¤¤àõaü ghànavi¤¤àõaü jivhàvi¤¤àõaü kàyavi¤¤àõaü manodhàtu manovi¤¤àõadhàtu, ime dhammà città.

1193. Katame dhammà no città:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho, saïkhàrakkhandho sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no città.

1194. Katame dhammà cetasikà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho, ime dhammà cetasikà.

1195. Katame dhammà acetasikà:

Cittaü ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà acetasikà.

[BJT Page 448] [\x 448/]

1196. Katame dhammà cittasampayuttà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho, saïkhàrakkhandho. Ime dhammà cittasampayuttà.

1197. Katame dhammà cittavippayuttà: [PTS Page 210] [\q 210/]

Sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà cittavippayuttà. Cittaü na vattabbaü cittena sampayuttantipi cittena vippayuttantipi.

1198 Katame dhammà cittasaüsaññhà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho. Ime dhammà cittasaüsaññhà.

1199. Katame dhammà cittavisaüsaññhà:

Sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà cittavisaüsaññhà. Cittaü na vattabbaü cittena saüsaññhantipi cittena visaüsaññhanti pi.

1200. Katame dhammà cittasamuññhànà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho kàyavi¤¤atti vacãvi¤¤atti, yaü và pana¤¤ampi atthi råpaü cittajaü cittahetukaü cittasamuññhànaü råpàyatanaü saddàyatanaü gandhàyatanaü rasàyatanaü phoññhabbàyatanaü àkàsadhàtu àpodhàtu råpassa lahutà råpassa mudutà råpassa kamma¤¤atà råpassa upacayo råpassa santati kabaliïkàro àhàro, ime dhammà cittasamuññhànà.

1201. Katame dhammà no cittasamuññhànà:

Cittaü ca avasesaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no cittasamuññhànà.

1202. Katame dhammà cittasahabhuno:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho kàyavi¤¤atti vacãvi¤¤atti, ime dhammà cittasahabhuno.

1203. Katame dhammà no cittasahabhuno:

Cittaü ca avasesaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no cittasahabhuno.

1204. Katame dhammà cittànuparivattino:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho kàyavi¤¤atti vacãvi¤¤atti, ime dhammà cittànuparivattino.

[BJT Page 450] [\x 450/]

1205. Katame dhammà no cittànuparivattino:

Cittaü ca avasesaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no cittànuparivattino.

1206. Katame dhammà cittasaüsaññhasamuññhànà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho, ime dhammà cittasaüsaññhasamuññhànà. [PTS Page 211] [\q 211/]

1207. Katame dhammà no cittasaüsaññhasamuññhànà:

Cittaü ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no citta saüsaññhasamuññhànà.

1208. Katame dhammà cittasaüsaññhasamuññhànasahabhuno:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho, ime dhammà cittasaüsaññhasamuññhànasahabhuno.

1209. Katame dhammà no cittasaüsaññhasamuññhànasahabhuno:

Cittaü ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no cittasaüsaññhasamuññhànasahabhuno.

1210. Katame dhammà cittasaüsaññhasamuññhànànuparivattino:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho, ime dhammà cittasaüsaññhasamuññhànànuparivattino.

1211. Katame dhammà no cittasaüsaññhasamuññhànànuparivattino:

Cittaü ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no citta saüsaññhasamuññhànànuparivattino.

1212. Katame dhammà ajjhattikà:

Cakkhàyatanaü - pe - manàyatanaü, ime dhammà ajjhattikà.

1213. Katame dhammà bàhirà:

Råpàyatanaü - pe - dhammàyatanaü, ime dhammà bàhirà.

1214. Katame dhammà upàdà:

Cakkhàyatanaü - pe - kabaëiïkàro àhàro, ime dhammà upàdà.

1215. Katame dhammà no upàdà:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho cattàro ca mahàbhåtà asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no upàdà.

1. Kabalãkàro - sãmu. 2, 3.

[BJT Page 452] [\x 452/]

1216. Katame dhammà upàdinnà:

Sàsavà kusalàkusalànaü dhammànaü vipàkà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, yaü ca råpaü kammassa katattà, ime dhammà upàdinnà.

1217. Katame dhammà anupàdinnà: [PTS Page 212] [\q 212/]

Sàsavà kusalàkusalà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ye ca dhammà kiriyà neva kusalà nàkusalà na ca kammavipàkà, yaü ca råpaü na kammassa katattà, apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anupàdinnà.

Mahantaradukaü

1218. Katame dhammà upàdànà:?

Cattàri upàdànàni: kàmåpàdànaü diññhåpàdànaü sãlabbatåpàdànaü attavàdåpàdànaü.

1219. Tattha katamaü kàmåpàdànaü:

Yo kàmesu kàmacchando kàmaràgo kàmanandi kàmataõhà kàmasineho kàmapariëàho kàmamucchà kàmajjhosànaü, idaü vuccati kàmåpàdànaü.

1220. Tattha katamaü diññhupàdànaü:

Natthi dinnaü natthi yiññhaü natthi hutaü natthi sukañadukkañànaü kammànaü phalaü vipàko, natthi ayaü loko natthi paro loko natthi màtà natthi pità natthi sattà opapàtikà natthi loke samaõabràhmaõà sammaggatà sammàpañipannà ye imaü ca lokaü paraü ca lokaü sayaü abhi¤¤à sacchikatvà pavedentãti, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisaü¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho idaü vuccati diññhupàdànaü, ñhapetvà sãlabbatåpàdànaü ca attavàdåpàdànaü ca, sabbàpi micchàdiññhi diññhupàdànaü.

1221. Tattha katamaü sãlabbatåpàdànaü:

Ito bahiddhà samaõabràhmaõànaü sãlena suddhi vatena suddhi sãlabbatena suddhãti yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisa¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, idaü vuccati sãlabbatåpàdànaü.

[BJT Page 454] [\x 454/]

1222. Tattha katamaü attavàdåpàdànaü:

Idha assutavà puthujjano ariyànaü adassàvã ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinãto sappurisànaü adassàvã sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinãto råpaü attato samanupassati, råpavantaü và attànaü, [PTS Page 213] [\q 213/] attani và råpaü, råpasmiü và attànaü, vedanaü - pe - sa¤¤aü - pe - saïkhàre - pe - vi¤¤àõaü attato samanupassati, vi¤¤àõavantaü và attànaü, attani và vi¤¤àõaü, vi¤¤àõasmiü và attànaü, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhigantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisaü¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, idaü vuccati attavàdåpàdànaü.

Ime dhammà upàdà.

1223. Katame dhammà no upàdànà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkulasàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no upàdànà.

1224. Katame dhammà upàdàniyà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤¤àõakkhandho, ime dhammà upàdàniyà.

1225. Katame dhammà anupàdàniyà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anupàdàniyà.

1226. Katame dhammà upàdànasampayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà upàdànasampayuttà.

1227. Katame dhammà upàdànavippayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà upàdànavippayuttà.

1228. Katame dhammà upàdànà ceva upàdàniyà ca:

Tàneva upàdànàni upàdànà ceva upàdàniyà ca.

[BJT Page 456] [\x 456/]

1229. Katame dhammà upàdàniyà ceva no ca upàdànà:

Tehi dhammehi ye dhammà upàdàniyà te dhamme ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà upàdàniyà ceva no ca upàdànà.

1230. Katame dhammà upàdànà ceva upàdànasampayuttà ca: [PTS Page 214] [\q 214/]

Diññhåpàdànaü kàmåpàdànena upàdànaü ceva upàdànasampayuttaü ca, kàmåpàdànaü diññhåpàdànena upàdànaü ceva upàdànasampayuttaü ca, sãlabbatåpàdànaü kàmåpàdànena upàdànaü ceva upàdànasampayuttaü ca, kàmåpàdànaü sãlabbatåpàdànena upàdànaü ceva upàdànasampayuttaü ca, attavàdåpàdànaü kàmåpàdànena upàdànaü ceva upàdànasampayuttaü ca, kàmåpàdànaü attavàdåpàdànena upàdànaü ceva upàdànasampayuttaü ca, ime dhammà upàdànà ceva upàdànasampayuttà ca.

1231. Katame dhammà upàdànasampayuttà ceva no ca upàdànà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà upàdànasampayuttà ceva no ca upàdànà.

1232. Katame dhammà upàdànavippayuttà upàdàniyà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà upàdànavippayuttà upàdàniyà.

1233. Katame dhammà upàdànavippayuttà anupàdàniyà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà upàdànavippayuttà anupàdàniyà.

Upàdànagocchakaü

Nikkhepa kaõóe

Dutiyaka bhàõavàraü niññhitaü.

[BJT Page 458] [\x 458/]

1234. Katame dhammà kilesà:

Dasa kilesavatthåni. Lobho doso moho màno diññhi vicikicchà thãnaü uddhaccaü ahirikaü anottappaü.

1235. Tattha katamo lobho:

Yo ràgo saràgo anunayo anurodho nandi nandiràgo cittassa sàràgo icchà mucchà ajjhosànaü gedho paëigedho saïgo païko ejà màyà janikà sa¤janani sibbanã jàlinã sarità visattikà suttaü visañà àyåhanã dåtiyà paõidhi bhavanetti vanaü vanatho santhavo sineho apekkhà pañibandhu àsà àsiüsanà àsiüsitattaü råpàsà saddàsà gandhàsà rasàsà phoññhabbàsà làbhàsà dhanàsà puttàsà jãvitàsà jappà pajappà abhijappà jappanà jappitattaü loluppaü loluppàyanà loluppàyitattaü puccha¤chikatà sàdhukamyatà adhammaràgo visamalobho nikanti nikàmanà patthanà pihanà sampatthanà kàmataõhà bhavataõhà vibhavataõhà råpataõhà aråpataõhà nirodhataõhà råpataõhà saddataõhà gandhataõhà rasataõhà phoññhabbataõhà [PTS Page 215] [\q 215/] dhammataõhà ogho yogo gantho upàdànaü àvaraõaü nãvaraõaü chàdanaü bandhanaü upakkileso anusayo pariyuññhànaü latà vevicchaü dukkhamålaü dukkhanidànaü dukkhappabhavo màrapàso màrabalisaü màravisayo taõhànadã taõhàjàlaü taõhàgaddulaü taõhàsamuddo abhijjhà lobho akusalamålaü, ayaü vuccati lobho.

1236. Tattha katamo doso:

Anatthaü me acarãti àghàto jàyati, anatthaü me caratãti, àghàto jàyati, anatthaü me carissatãti àghàto jàyati, piyassa me manàpassa anatthaü acari - pe - anatthaü carati - pe - anatthaü carissatãti àghàto jàyati, appiyassa me amanàpassa atthaü acari - pe - atthaü carati - pe - atthaü carissatãti àghàto jàyati, aññhàne và pana àghàto jàyati, yo evaråpo cittassa àghàto pañighàto pañighaü pañivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa vyàpatti manopadoso kodho kujjhanà kujjhitattaü doso dussanà dussitattaü vyàpatti vyàpajjanà vyàpajjitattaü virodho pañivirodho caõóikkaü asuropo anattamanatà cittassa, ayaü vuccati doso.

[BJT Page 460] [\x 460/]

1237. Tattha katamo moho:

Dukkhe a¤¤àõaü dukkhasamudaye a¤¤àõaü dukkhanirodhe a¤¤àõaü dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya a¤¤àõaü pubbante a¤¤àõaü aparante a¤¤àõaü pubbantàparante a¤¤àõaü idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu a¤¤àõaü, yaü evaråpaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaïgàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgi moho akusalamålaü, ayaü vuccati moho.

1238. Tattha katamo màno:

Seyyohamasmãti màno, sadisohamasmãti màno, hãnohamasmãti màno, yo evaråpo màno ma¤¤anà ma¤¤itattaü unnati unnamo dhajo sampaggàho ketukamyatà cittassa, ayaü vuccati màno.

1239. Tattha katamà diññhi:

Sassato lokoti và, asassato lokoti và, antavà lokoti và, anantavà lokoti và, taü jãvaü taü sarãranti và, a¤¤aü jãvaü a¤¤aü sarãranti và, hoti tathàgato parammaraõàti và, na [PTS Page 216] [\q 216/] hoti tathàgato parammaraõàti và, hoti ca na ca hoti tathàgato parammaraõàti và, neva hoti nana hoti tathàgato parammaraõàti và, yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhikantàro diññhivisåkàyikaü1 diññhivippanditaü diññhisaü¤¤ejanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati diññhi sabbàpi micchàdiññhi diññhi.

1240. Tattha katamà vicikicchà:

Satthari kaïkhati vicikicchati, dhamme kaïkhati vicikicchati, saïghe kaïkhati vicikicchati, sikkhàya kaïkhati vicikicchati, pubbante kaïkhati vicikicchati, aparante kaïkhati vicikicchati, pubbantàparante kaïkhati vicikicchati, idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu kaïkhati vicikicchati, yà evaråpà kaïkhà kaïkhàyanà kaïkhàyitattaü vimati vicikicchà dveëhakaü dvedhàpatho saüsayo anekaüsagàho àsappanà parisappanà apariyogàhanà thambhitattaü cittassa manovilekho, ayaü vuccati vicikicchà.

1. Diññhivusåkàyitaü - sãmu 2

[BJT Page 462] [\x 462/]

1241. Tattha katamaü thãnaü:

Yà cittassa akallatà akamma¤¤atà olãyanà sallãyanà lãnaü lãyanà lãyitattaü thãnaü thãyanà thãyitattaü cittassa, idaü vuccati thãnaü.

1242. Tattha katamaü uddhaccaü:

Yaü cittassa uddhaccaü avåpasamo cetaso vikkhepo bhantattaü cittassa, idaü vuccati uddhaccaü.

1243. Tattha katamaü ahirikaü:

Yaü na hirãyati hirãyitabbena, na hirãyati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà, idaü vuccati ahirikaü.

1244. Tattha katamaü anottappaü:

Yaü na ottappati ottappitabbena, na ottappati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà, idaü vuccati anottappaü.

Ime dhammà kilesà.

1245. Katame dhammà no kilesà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho [PTS Page 217 [\q 217/] -] pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà no kilesà.

1246. Katame dhammà saïkilesikà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà saïkilesikà.

1247. Katame dhammà asaïkilesikà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà asaïkilesikà.

1248. Katame dhammà saïkiliññhà:

Tãõi akusalamålàni lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho taü samuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà saïkiliññhà.

[BJT Page 464] [\x 464/]

1249. Katame dhammà asaïkiliññhà:

Kusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà asaïkiliññhà.

1250. Katame dhammà kilesasampayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà kilesasampayuttà.

1251. Katame dhammà kilesavippayuttà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà kilesavippayuttà.

1252. Katame dhammà kilesà ceva saïkilesikà ca:

Teva kilesà kilesà ceya saïkilesikà ca.

1253. Katame dhammà saïkilesikà ceva no ca kilesà:

Tehi dhammehi ye dhammà saïkilesikà te dhamme ñhapetvà avasesà sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà saïkilesikà ceva no ca kilesà.

1254. Katame dhammà kilesà ceva saïkiliññhà ca:

Teva kilesà kilesà ceva saïkiliññhà ca:

1255. Katame dhammà saïkiliññhà ceva no ca kilesà:

Tehi dhammehi ye dhammà saïkiliññhà, te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà saïkiliññhà ceva no ca kilesà.

1256. Katame dhammà kilesà ceva kilesasampayuttà ca:

Lobho mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho [PTS Page 218] [\q 218/] lobhena kileso ceva kilesasampayutto ca, doso mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho dosena kileso ceva kilesasampayutto ca, màno mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho mànena kileso ceva kilesasampayutto ca, diññhi mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho diññhiyà kileso ceva kilesasampayutto ca, vicikicchà mohena kileso ceva kilesasampayuttà ca, moho vicikicchàya kileso ceva kilesasampayutto ca, thãnaü mohena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho thãnena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaü mohena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaü mohena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaü mohena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca.

[BJT Page 466] [\x 466/]

Lobho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaü lobhena kileso ceva kilesasampayuttaü ca doso uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaü dosena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaü mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, màno uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaü mànena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, diññhi uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttà ca, uddhaccaü diññhiyà kileso ceva kilesasampayuttaü ca, vicikicchà uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttà ca, uddhaccaü vicikicchàya kileso ceva kilesasampayuttaü ca, thãnaü uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, uddhaccaü thãnena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, ahirikaü uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, uddhaccaü ahirikena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, anottappaü uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, uddhaccaü anottappena kileso ceva kilesasampayuttaü ca.

Lobho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaü lobhena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, doso ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaü dosena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaü mohena kileso ve kilesasampayuttaü ca, màno ahirikena kileso ceva kilesasammayutto [PTS Page 219] [\q 219/] ca, ahirikaü mànena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, diññhi ahirikena kileso ceva kilesasampayuttà ca, ahirikaü diññhiyà kileso ve kilesasampayuttaü ca, vicikicchà ahirikena kileso ceva kilesasampayuttà ca, ahirikaü vivacikicchàya kileso ceva kilesasampayuttaü ca, thãnaü ahirikena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, ahirikaü thãnena kileso ceva kilesasamapayuttaü ca, uddhaccaü ahirikena kileso ceva kilesasampayuttaü ca ahirikaü uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, anottappaü ahirikena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, ahirikaü anottappena kileso ceva kilesasampayuttaü ca.

Lobho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaü lobhena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, doso anottappena kilosà ceva kilesasampayutto ca, anottappaü dosena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaü mohena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, màno anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaü mànena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, diññhi anottappena kileso ceva kilesasampayuttà ca, anottappaü diññhiyà kileso ceva kilesasampayuttà ca, anottappaü vicikicchàya kileso ceva kilesasampayuttaü ca, thãnaü anottappena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, anottappaü thãnena kileso ve kilesasampayuttaü ca, uddhaccaü anottappena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, anottappaü uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, ahirikaü anottappena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, anottappaü ahirikena kileso ceva kilesasampayuttaü ca, ime dhammà kilesà ceva kilesasampayuttà ca.

[BJT Page 468] [\x 468/]

1257. Katame dhammà kilesasampayuttà ceva no ca kilesà:

Tehi dhammehi ye dhammà sampayuttà te dhamme ñhapetvà vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà kilesasampayuttà ceva no ca kilesà.

1258. Katame dhammà kilesavippayuttà saïkilesikà:

Tehi dhammehi ye dhammà vippayuttà sàsavà kusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho [PTS Page 220 [\q 220/] -] pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà kilesavippayuttà saïkilesikà.

1259. Katame dhammà kilesavippayuttà asaïkilesikà:

Apariyàpannà maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà kilesavippayuttà asaïkilesikà.

Kilesagocchakaü.

1260. Katame dhammà dassanena pahàtabbà:

Tãõi saü¤¤ejanàni: sakkàyadiññhi vicikicchà sãlabbataparàmàso.

1261. Tattha katamà sakkàyadiññhi:

Idha assutavà puthujjano ariyànaü adassàvã ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinãto sappurisànaü adassàvã sappurisa dhammassa akovido sappurisadhamme avinãto råpaü attato samanupassati, råpavantaü và attànaü attani và råpaü råpasmiü và attànaü, vedanaü - pe - sa¤¤aü - pe - saïkhàre - pe - vi¤¤àõaü attato samanupassati, vi¤¤àõavantaü và attànaü, attani và vi¤¤àõaü, vi¤¤àõasmiü và attànaü - pe - yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü1 diññhikantàro diññhivisåkàyikaü 2 diññhivipphanditaü diññhivisa¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati sakkàyadiññhi.

1262. Tattha katamà vicikicchà: satthari kaïkhati vicikicchati, dhamme kaïkhati vicikicchati, saïghe kaïkhati vicikicchati, sikkhàya kaïkhati vicikicchati, pubbante kaïkhati vicikicchati, aparante kaïkhati vicikicchati, pubbantàparante kaïkhati vicikicchati, idappaccayatàpañiccasamuppannesu dhammesu kaïkhati vicikicchati, yà evaråpà kaïkhà kaïkhàyanà kaïkhàyitattaü vimati vicikicchà dveëhakaü dvedhàpatho saüsayo anekaüsagàho àsappanà parisappanà apariyogàhanà thambhitattaü cittassa manovilekho, ayaü vuccati vicikicchà.

1. Gahaõaü - sãmu, 2, 2. Diññhivasåkàyitaü -sãmu. 2

[BJT Page 470] [\x 470/]

1263. Tattha katamo sãlabbataparàmàso:

Ito bahiddhà samaõàbràhmaõànaü sãlena suddhi, vatena suddhi, sãlabbatena suddhãti yà evaråpà diññhi - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati sãlabbataparàmàso. Imàni tãõi saü¤¤ojanàni, tadekaññhà ca kilesà. Taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbà.

1264. Katame dhammà na dassanena pahàtabbà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na dassanena pahàtabbà.

1265. Katame dhammà bhàvanàya pahàtabbà:

Avaseso lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà, taü sampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taü samuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà bhàvanàya pahàtabbà. [PTS Page 221] [\q 221/]

1266. Katame dhammà na bhàvanàya pahàtabbà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na bhàvanàya pahàtabbà.

1267. Katame dhammà dassanena pahàtabbahetukà:

Tãõi sa¤¤ojanàni: sakkàyadiññhi vicikicchà sãlabbataparàmàso.

1268. Tattha katamà sakkàyadiññhi,

Idha assutavà puthujjano - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati sakkàyadiññhi.

1269. Tattha katamà vicikicchà:

Satthari kaïkhati vicikicchati - pe - thambhitattaü cittassa manovilekho, ayaü vuccati vicikicchà.

1270. Tattha katamo sãlabbataparàmàso:

Ito bahiddhà samaõabràhmaõànaü sãlena suddhi - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati sãlabbataparàmàso.

Imàni tãõi sa¤¤ojanàni, tadekaññhà ca kilesà, taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbahetukà.

[BJT Page 472] [\x 472/]

Tãõi sa¤¤ojanàni sakkàyadiññhi vicikicchà sãlabbataparàmàso, ime dhammà dassanena pahàtabbà. Tadekaññho lobho doso moho, ime dhammà dassanena pahàtabbahetu tadekaññhà ca kilesà, taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taü samuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà dassanena pahàtabbahetukà.

1271. Katame dhammà na dassanena pahàtabbahetukà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà [PTS Page 222] [\q 222/] kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na dassanena pahàtabbahetukà.

1272. Katame dhammà bhàvanàya pahàtabbahetukà:

Avaseso lobho doso moho, ime dhammà bhàvanàya pahàtabbahetu, tadekaññhà ca kilesà, taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taüsamuññhànaü kàyakammaü vacãkammaü manokammaü, ime dhammà bhàvanàya pahàtabbahetukà.

1273. Katame dhammà na bhàvanàya pahàtabbahetukà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà rupàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na bhàvanàya pahàtabbahetukà.

1274. Katame dhammà savitakkà:

Savitakkabhåmiyaü kàmàvacare rupàvacare apariyàpanne vitakkaü. òhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà savitakkà.

1275. Katame dhammà avitakkà:

Avitakkabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne. Vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, vitakko ca, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà avitakkà.

1276. Katame dhammà savicàrà:

Savicàrabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne vicàraü ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà savicàrà:

1277. Katame dhammà avicàrà:

Avicàrabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne vedanàkkhandho - pe - vi¤¤aõakkhandho, vicàro ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà avicàrà.

[BJT Page 474] [\x 474/]

1278. Katame dhammà sappãtikà:

Sappãtikabhåmiyaü kàmàvacare [PTS Page 223] [\q 223/]

Råpàvacare apariyàpanne pãtiü ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sappãtikà.

1279. Katame dhammà appãtikà:

Appãtikabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, pãti ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà appãtikà.

1280. Katame dhammà pãtisahagatà:

Pãtibhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne pãtiü ñhapetvà taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤¤àõakkhandho, ime dhammà pãtisahagatà.

1281. Katame dhammà na pãtisahagatà:

Na pãtibhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, pãti ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na pãtisahagatà.

1282. Katame dhammà sukhasahagatà:

Sukhabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare apariyàpanne sukhaü ñhapetvà taüsampayutto sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sukhasahagatà.

1283. Katame dhammà na sukhasahagatà:

Na sukhabhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho sukhaü ca, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na sukhasahagatà.

1284. Katame dhammà upekkhàsahagatà:

Upekkhàbhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne upekkhaü ñhapetvà taüsampayutto sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤¤àõakkhandho, ime dhammà upekkhàsahagatà.

1285. Katame dhammà na upekkhàsahagatà:

Na upekkhàbhåmiyaü kàmàvacare råpàvacare aråpàvacare apariyàpanne vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, upekkhà ca sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà na upekkhàsahagatà.

1286. Katame dhammà kàmàvacarà:

Heññhato avãcinirayaü pariyantaü karitvà uparito paranimmitavasavatti [PTS Page 224] [\q 224/] deve anto karitvà yaü etasmiü antare etthàvacarà ettha pariyàpannà khandhà dhàtu àyatanà råpà vedanà sa¤¤à saïkhàrà vi¤¤àõaü, ime dhammà kàmàvacarà.

[BJT Page 476] [\x 476/]

1287. Katame dhammà na kàmàvacarà:

Råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, ime dhammà na kàmàvacarà.

1288. Katame dhammà råpàvacarà:

Heññhato brahmalokaü pariyantaü karitvà uparito akaniññhadeve anto karitvà yaü etasmiü antare etthàvacarà ettha pariyàpannà samàpannassa và upapannassa và diññhadhammasukhavihàrissa và cittacetasikà dhammà, ime dhammà råpàvacarà.

1289. Katame dhammà na råpàvacarà:

Kàmàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, ime dhammà na råpàvacarà.

1290. Katame dhammà aråpàvacarà:

Heññhato àkàsàna¤càyatanåpage deve pariyantaü karitvà uparito nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanåpage deve anto karitvà yaü etasmiü antare etthàvacarà ettha pariyàpannà samàpannassa và uppannassa và diññhadhammasukhavihàrissa và cittacetasikà dhammà, ime dhammà aråpàvacarà.

1291. Katame dhammà na aråpàvacarà:

Kàmàvacarà råpàvacarà apariyàpannà, ime dhammà na aråpàvacarà.

1292. Katame dhammà pariyàpannà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà pariyàpannà.

1293. Katame dhammà apariyàpannà:

Maggà ca maggaphalàni ca asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà apariyàpannà.

1294. Katame dhammà niyyànikà:

Cattàro maggà apariyàpannà, ime dhammà niyyànikà.

1295. Katame dhammà aniyyànikà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà aniyyànikà. [PTS Page 225] [\q 225/]

[BJT Page 478] [\x 478/]

1296. Katame dhammà niyatà:

Pa¤cakammàni ànantarikàni, yà ca micchàdiññhi niyatà, cattàro maggà apariyàpannà, ime dhammà niyatà.

1297. Katame dhammà aniyatà:

Te dhamme ñhapetvà avasesà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà aniyatà.

1298. Katame dhammà sauttarà:

Sàsavà kusalàkusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà, råpakkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, ime dhammà sauttarà.

1299. Katame dhammà anuttarà:

Apariyàpannà maggà ca, maggaphalàni ca, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà anuttarà.

1300. Katame dhammà saraõà:

Tãõi akusalamålàni lobho doso moho, tadekaññhà ca kilesà, taüsampayutto vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, taü samuññhànaü kàyakammaü vacikammaü manokammaü, ime dhammà saraõà.

1301. Katame dhammà araõà:

Kusalàvyàkatà dhammà kàmàvacarà råpàvacarà aråpàvacarà apariyàpannà, vedanàkkhandho - pe - vi¤¤àõakkhandho, sabbaü ca råpaü, asaïkhatà ca dhàtu, ime dhammà araõàti.

Piññhidukaü.

1302. Katame dhammà vijjàbhàgino:

Vijjàya sampayuttakà dhammà, ime dhammà vijjàbhàgino.

1303. Katame dhammà avijjàbhàgino:

Avijjàya sampayuttakà dhammà, ime dhammà avijjàbhàgino.

1304. Katame dhammà vijjåpamà:

Heññhimesu tãsu ariyamaggesu pa¤¤à, ime dhammà vijjåpamà.

1305. Katame dhammà vajiråpamà: [PTS Page 226] [\q 226/]

Uparime1 arahattamagge pa¤¤à, ime dhammà vajiråpamà.

1. Upariññhime - sãmu. 2

[BJT Page 480] [\x 480/]

1306. Katame dhammà bàlà:

Ahirikaü ca anottappaü ca, ime dhammà bàlà, sabbepi akusalà dhammà bàlà.

1307. Katame dhammà paõóità:

Hiri ca ottappaü ca, ime dhammà paõóità, sabbepi kusalà dhammà paõóità.

1308. Katame dhammà taõhà:

Ahirikaü ca anottappaü ca, ime dhammà kaõhà, sabbepi akusalà dhammà taõhà.

1309. Katame dhammà sukkà:

Hiri ca ottappaü ca, ime dhammà sukkà, sabbepi kusalà dhammà sukkà.

1310. Katame dhammà tapanãyà:

Kàyaduccaritaü vacãduccaritaü manoduccarikaü, ime dhammà tapanãyà, sabbepi akusalà dhammà tapanãyà.

1311. Katame dhammà atapanãyà:

Kàyasucaritaü vacisucaritaü manosucaritaü, ime dhammà atapanãyà, sabbepi kusalà dhammà atapanãyà.

1312. Katame dhammà adhivacanà:

Yà tesaü tesaü dhammànaü saïkhà sama¤¤à pa¤¤atti vohàro nàmaü nàmakammaü nàmadheyyaü nirutti vya¤janaü abhilàpo, ime dhammà adhivacanà.

Sabbeva dhammà adhivacanapathà.

1313. Katame dhammà nirutti:

Yà tesaü tesaü dhammànaü saïkhà sama¤¤à pa¤¤atti vohàro namaü nàmakammaü nàmadheyyeü nirutti vya¤janaü abhilàpo, ime dhammà nirutti.

Sabbeva dhammà niruttipathà.

1314. Katame dhammà pa¤¤atti:

Yà tesaü tesaü dhammànaü saïkhà sama¤¤à pa¤¤atti vohàro nàmaü nàmakammaü nàmadheyyaü nirutti vya¤janaü abhilàpo, ime dhammà pa¤¤atti,

Sabbeva dhammà pa¤¤attipathà.

[BJT Page 482] [\x 482/]

1315. Tattha katamaü nàmaü:

Vedanàkkhandho sa¤¤àkkhandho saïkhàrakkhandho vi¤¤àõakkhandho, asaïkhatà ca dhàtu, idaü vuccati nàmaü. [PTS Page 227] [\q 227/]

1316. Tattha katamaü råpaü:

Cattàro mahàbhåtà, catunnaü ca mahàbhåtànaü upàdàyaråpaü, idaü vuccati råpaü.

1317. Tattha katamà avijjà:

Yaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaügàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgã moho akusalamålaü, ayaü vuccati avijjà.

1318. Tattha katamà bhavataõhà:

Yo bhavesu bhavacchando bhavataõhà bhavasineho bhavapariëàho bhavamucchà bhavajjhosànaü, ayaü vuccati bhavataõhà.

1319. Tattha katamà bhavadiññhi:

Bhavissati attà ca loko cà ti yà evaråpà diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati bhavadiññhi.

1320. Tattha katamà vibhavadiññhi:

Na bhavissati attà ca loko càti yà evaråpà diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati vibhavadiññhi.

1321. Tattha katamà sassatadiññhi:

Sassato attà ca loko cà ti yà evaråpà diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati sassatadiññhi.

1322. Tattha katamà ucchedadiññhi:

Ucchijjissati attà ca loko càti yà evaråpà diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati ucchedadiñañhi.

1323. Tattha katamà antavàdiññhi:

Antavà attà ca loko cà ti yà evaråpà diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati antavàdiññhi.

[BJT Page 484] [\x 484/]

1324. Tattha katamaü anantavàdiññhi:

Anantavà attà ca loko càti yà evaråpà diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati anantavàdiññhi.

1325. Tattha katamà pubbantànudiññhi:

Pubbantaü àrabbha yà uppajjati diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati pubbantànudiññhi.

1326. Tattha katamà aparantànudiññhi:

Aparantaü àrabbha yà uppajjati diññhi diññhigataü - pe - vipariyesagàho, ayaü vuccati aparantànudiññhi.

1327. Tattha katamaü ahirikaü:

Yaü na hirãyati hirãyitabbena, na hirãyati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà, idaü vuccati ahirikaü.

1328. Tattha katamaü anottappaü: [PTS Page 228] [\q 228/]

Yaü na ottappati ottappitabbena na ottappati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà, idaü vuccati anottappaü.

1329. Tattha katamà hiri:

Yaü hirãyati hirãyitabbena, hirãyati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà, ayaü vuccati hiri.

1330. Tattha katamaü ottappaü:

Yaü ottappati1, ottappitabbena, ottappati1 pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà, idaü vuccati ottappaü.

1331. Tattha katamà dovacassatà:

Sahadhammike vuccamàne dovacassàyaü2 dovacassiyaü dovacassatà vippañikålagàhità vipaccanãkasàtatà anàdariyaü anàdaratà agàravatà appatissavatà, 3 ayaü vuccati dovacassatà.

1332. Tattha katamà pàpamittatà:

Ye te puggalà assaddhà dussãlà appassutà maccharino duppa¤¤à, yà tesaü sevanà nisevanà saüsevanà bhajanà sambhajanà bhatti sambhatti taüsampavaïkatà, ayaü vuccati pàpamittatà.

1. Ottapati - sãmu, 2. Dovacassàya - sãmu. 3. Appañissavatà - machasaü.

1333. Tattha katamà sovacassatà:

Sahadhammike vuccamàne sovacassàyaü sovacassiyaü sovacassatà appañikålagàhità avipaccanãkasàtatà sagàravatà sappatissavatà, ayaü vuccati sovacassatà.

1334. Tattha katamà kalyàõamittatà:

Ye te puggalà saddhà sãlavanto bahussutà càgavanto pa¤¤avanto, yà tesaü sevanà nisevanà saüsevanà bhajanà sambhajanà bhatti sambhatti taüsampavaïkatà, ayaü vuccati kalyàõamittatà.

1335. Tattha katamà àpattikusalatà:

Pa¤capi àpattikkhandhà àpattiyo, sattapi àpattikkhandhà àpattiyo, yà tàsaü àpattãnaü àpattikusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati àpatti kusalatà.

1336. Tattha katamà àpattivuññhànakusalatà:

Yà tàhi àpattã hi vuññhànakusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati àpattivuññhàna kusalatà.

1337. Tattha katamà samàpattikusalatà: [PTS Page 229] [\q 229/]

Atthi savitakkasavicàrà samàpatti, atthi avitakkavicàramattà samàpatti, atthi avitakka avicàrà samàpatti, yà tàsaü samàpattãnaü samàpattikusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati samàpattikusalatà.

1338. Tattha katamà samàpattivuññhànakusalatà:

Yà tàhi samàpattãhi vuññhànakusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi ayaü vuccati samàpattivuññhànakusalatà.

1339. Tattha katamà dhàtukusalatà:

Aññhàrasa dhàtuyo: cakkhudhàtu råpadhàtu cakkhuvi¤¤àõadhàtu, sotadhàtu saddadhàtu sotavi¤¤àõadhàtu, ghànadhàtu gandhadhàtu ghànavi¤¤àõadhàtu, jivhàdhàtu rasadhàtu jivhàvi¤¤àõadhàtu, kàyadhàtu phoññhabbadhàtu kàyavi¤¤àõadhàtu, manodhàtu dhammadhàtu manovi¤¤àõadhàtu yà tàsaü dhàtånaü dhàtukusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati dhàtukusalatà.

[BJT Page 488] [\x 488/]

1340. Tattha katamà manasikàrakusalatà:

Yà tàsaü dhàtånaü manasikàrakusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati manasikàrakusalatà.

1341. Tattha katamà àyatanakusalatà:

Dvàdasàyatanàni: cakkhàyatanaü råpàyatanaü sotàyatanaü saddàyatanaü ghànàyatanaü gandhàyatanaü jivhàyatanaü rasàyatanaü kàyàyatanaü phoññhabbàyatanaü manàyatanaü dhammàyatanaü, yà tesaü àyatanànaü àyatanakusalatà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati àyatanakusalatà.

1342. Tattha katamà pañiccasamuppàdakusalatà:

Avijjàpaccayà saïkhàrà, saïkhàrapaccayà vi¤¤àõaü, vi¤¤àõapaccayà nàmaråpaü, nàmaråpapaccayà saëàyatanaü, saëàyatanapaccayà phasso, phassapaccayà vedanà, vedanàpaccayà taõhà, taõhà paccayà upàdànaü, upàdànapaccayà bhavo, bhavapaccayà jàti, jàtipaccayà jaràmaraõaü sokaparidevadukkhadomanassupàyàsà sambhavanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotãti yà tattha pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati pañiccasamuppàdakusalatà. [PTS Page 230] [\q 230/]

1343. Tattha katamà ñhànakusalatà:

Ye ye dhammà yesaü yesaü dhammànaü hetu paccayà uppàdàya 1 taü taü ñhànanti yà tattha pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi' ayaü vuccati ñhànakusalatà.

1344. Tattha katamà aññhànakusalatà:

Ye ye dhammà yesaü yesaü dhammànaü na hetu na paccayà uppàdàya taü taü aññhànanti yà tattha pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati aññhànakusalatà.

1345. Tattha katamo ajjavo:

Yà ujukatà2 ajimhatà avaïkatà akuñilatà, ayaü vuccati ajjavo.

1346. Tattha katamo maddavo:

Yà mudutà maddavatà akakkhaëatà akañhinatà3 nãcacittatà, ayaü vuccati maddavo.

1. Upàdàya sãmu. 2 2. Ajjavatà - sãmu. 2 3. Akañhinatà machasaü.

[BJT Page 490] [\x 490/]

1347. Tattha katamà khanti:

Yà khanti khamanatà adhivàsanatà acaõóikkaü anasuropo attamanatà cittassa, ayaü vuccati khanti.

1348. Tattha katamaü soraccaü:

Yo kàyiko avitikkamo vàcasiko avitikkamo kàyikavàcasiko avitikkamo, idaü vuccati soraccaü; sabbopi sãlasaüvaro soraccaü.

1349. Tattha katamaü sàkhalyà:

Yà sà vàcà aõóakà kakkasà parakañukà paràbhisajjanã kodhasàmantà asamàdhisaüvattanikà, tathàråpiü vàcaü pahàya, yà sà vàcà neëà kaõõasukhà pemanãyà hadayaïgamà porã bahujanakantà bahujanamanàpà, tathàråpiü vàcaü bhàsità hoti, yà tattha saõhavàcatà sakhilavàcatà apharusavàcatà, idaü vuccati sàkhalyaü.

1350. Tattha katamo pañisanthàro:

Dve pañisanthàrà. âmisapañisanthàro ca dhammapañisanthàro ca, idhekacco pañisanthàrako hoti àmisapañisanthàrena và dhammapañisanthàrena và, ayaü vuccati pañisanthàro.

1351. Tattha katamà indriyesu aguttadvàratà:

Idhekacco cakkhunà råpaü disvà nimittaggàhã hoti anuvya¤janaggàhã yatvàdhikaraõamenaü cakkhundriyaü [PTS Page 231] [\q 231/] asaüvutaü viharantaü abhijjhà domanassà pàpakà akusalà dhammà anvàssaveyyuü, tassa saüvaràya na pañipajjati, na rakkhati cakkhundriyaü cakkhundriye na saüvaraü àpajjati, sotena saddaü sutvà - pe - ghànena gandhaü ghàyitvà - pe - jivhàya rasaü sàyitvà - pe - kàyena phoññhabbaü phusitvà - pe - manasà dhammaü vi¤¤àya nimittaggàhã hoti anuvya¤janaggàhã yatvàdhikaraõamenaü manindriyaü asaüvutaü viharantaü abhijjhà domanassà pàpakà akusalà dhammà anvàssaveyyuü, tassa saüvaràya na pañipajjati, na rakkhati manindriyaü, manindriye na saüvaraü àpajjati, yà imesaü channaü indriyànaü agutti agopanà anàrakkho asaüvaro, ayaü vuccati indriyesu aguttadvàratà.

1352. Tattha katamà bhojane amatta¤¤utà:

Idhekacco appañisaïkhà ayoniso àhàraü àhàreti davàya madàya maõóanàya vibhusanàya, yà tattha asantuññhità amatta¤¤utà appañisaïkhà bhojane, ayaü vuccati bhojane amatta¤¤utà.

[BJT Page 492] [\x 492/]

1353. Tattha katamà indriyesu guttadvàratà:

Idhekacco cakkhunà råpaü disvà na nimittaggàhã hoti na anubya¤janaggàhã, yatvàdhitaraõamenaü cakkhundriyaü asaüvutaü viharantaü abhijjhàdomanassaü pàpakà akusalà dhammà anvàssaveyyuü, tassa saüvaràya pañipajjati, rakkhati cakkhundriyaü, cakkhundriye saüvaraü àpajjati, sotena saddaü sutvà - pe - ghànena gandhaü ghàyitvà - pe - jivhàya rasaü sàyitvà - pe - kàyena phoññhabbaü phusitvà - pe - manasà dhammaü vi¤¤àya na nimittaggàhã hoti, nànuvya¤janaggàhã, yatvàdhikaraõamenaü manindriyaü asaüvutaü viharantaü abhijjhàdomanassà pàpakà akusalà dhammà anvàssaveyyuü tassa saüvaràya pañipajjati, rakkhati manindriyaü, manindriye saüvaraü àpajjati, yà imesaü channaü indriyànaü gutti gopanà àrakkhà saüvaro, ayaü vuccati indriyesu guttadvàratà.

1354. Tattha katamà bhojane matta¤¤utà:

Idhekacco pañisaïkhà yoniso àhàraü àhàreti, neva davàya na madàya na maõóanàya na vibhusanàya yàvadeva imassa kàyassa ñhitiyà yàpanàya vihiüsåparatiyà brahmacariyànuggahàya. [PTS Page 232] [\q 232/] iti puràõaü ca vedanaü pañihaïkhàmi nava¤ca vedanaü na uppàdessàmi yàtrà ca me bhavissati anavajjatà ca phàsuvihàro càti, yà tattha santuññhità matta¤¤utà pañisaïkhà bhojane, ayaü vuccati bhojane matta¤¤utà.

1355. Tattha katamaü muññhasaccaü:

Yà asati ananussati1 appañissati 2 asati, asaraõatà adhàraõatà pilàpanatà3 pammussanatà4 idaü vuccati muññhasaccaü.

1356. Tattha katamaü asampaja¤¤aü:

Yaü a¤¤àõaü adassanaü anabhisamayo ananubodho asambodho appañivedho asaügàhanà apariyogàhanà asamapekkhanà apaccavekkhanà apaccakkhakammaü dummejjhaü bàlyaü asampaja¤¤aü moho pamoho sammoho avijjà avijjogho avijjàyogo avijjànusayo avijjàpariyuññhànaü avijjàlaïgã moho akusalamålaü, idaü vuccati asampaja¤¤aü.

1357. Tattha katamà sati:

Yà sati anussati pañissati sati saraõatà dhàraõatà apilàpanatà apammussanatà sati satindriyaü satibalaü sammàsati, ayaü vuccati sati.

1. Anussati ananussati - [PTS, 2. Apañissati - sãmu. 2, 3. Apilàpanatà - [PTS, 4. Apammussanatà [PTS, 5. Samussanatà - asà, sammussanatà - machasaü,

[BJT Page 494] [\x 494/]

1358. Tattha katamaü sampaja¤¤aü:

Yà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, idaü vuccati sampaja¤¤aü.

1359. Tattha katamaü pañisaïkhànabalaü:

Yà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, idaü vuccati pañisaïkhàna balaü.

1360. Tattha katamaü bhàvanàbalaü:

Yà kusalànaü dhammànaü àsevanà bhàvanà bahulãkammaü, idaü vuccati bhàvanàbalaü. Sattapi bojjhaïgà bhàvanàbalaü.

1361. Tattha katamo samatho:

Yà cittassa ñhiti - pe - samàdhi, ayaü vuccati samatho.

1362. Tattha katamà vipassanà:

Yà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi, ayaü vuccati vipassanà.

1363. Tattha katamaü samathanimittaü:

Yà cittassa ñhiti - pe - sammà samàdhi, idaü vuccati samathanimittaü.

1364. Tattha katamaü paggàhanimittaü:

Yo cetasiko viriyàrambho - pe - sammàvàyàmo, idaü vuccati paggàhanimittaü.

1365. Tattha katamo paggàho: [PTS Page 233] [\q 233/]

Yo cetasiko viriyàrambho - pe - sammàvàyàmo, ayaü vuccati paggàho.

1366. Tattha katamo avikkhepo:

Yà cittassa ñhiti - pe - sammàsamàdhi, ayaü vuccati avikkhepo.

1367. Tattha katamà sãlavipatti:

Yo kàyiko vãtikkamo vàcasiko vãtikkamo kàyikavàcasiko vãtikkamo, ayaü vuccati sãlavipatti, sabbampi dussãlyaü sãlavipatti.

[BJT Page 496] [\x 496/]

1368. Tattha katamà diññhivipatti:

Natthi dinnaü, natthi yiññhaü, natthi hutaü, natthi sukañadukkañànaü kammànaü phalaü vipàko, natthi ayaü loko, natthi paro loko, natthi màtà, natthi pità, natthi sattà opapàtikà, natthi loke samaõabràhmaõà sammaggatà sammà pañipannà ye imaü ca lokaü paraü ca lokaü sayaü abhi¤¤à sacchikatvà pavedentãti yà evaråpà diññhi diññhigataü diññhigahanaü diññhigantàro diññhivisåkàyikaü diññhivipphanditaü diññhisa¤¤ojanaü gàho patiññhàho abhiniveso paràmàso kummaggo micchàpatho micchattaü titthàyatanaü vipariyesagàho, ayaü vuccati diññhivipatti. Sabbàpi micchàdiññhi diññhivipatti.

1369. Tattha katamà sãlasampadà:

Yo kàyiko avãtikkamo vàcasiko avãtikkamo kàyikavàcasiko avãtikkamo, ayaü vuccati sãlasampadà. Sabbopi sãlasaüvaro sãlasampadà.

1370. Tattha katamà diññhisampadà:

Atthi dinnaü, atthi yiññhaü, atthi hutaü, atthi sukañadukkañànaü kammànaü phalaü vipàko. Atthi ayaü loko, atthi paro loko, atthi màtà, atthi pità, atthi sattà opapàtikà, atthi loke samaõabràhmaõà sammaggatà sammàpañipannà ye imaü ca lokaü paraü ca lokaü sayaü abhi¤¤à sacchikatvà pavedentãti yà evaråpà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiñiñhi, ayaü vuccati diññhisampadà. Sabbàpi sammàdiññhi diññhisampadà.

1371. Tattha katamà sãlavisuddhi:

Yo kàyiko avãtikkamo vàcasiko avãtikkamo kàyikavàcasiko avãtikkamo, ayaü vuccati sãlavisuddhi. Sabbopi sãlasaüvaro sãlavisuddhi.

1372. Tattha katamà diññhivisuddhi:

Kammassakatà¤àõaü1 saccànulomika¤àõaü maggasamaïgissa ¤àõaü phalamasamaïgissa ¤àõaü. [PTS Page 234] [\q 234/]

1373. Diññhivisuddhi kho panàti: yà pa¤¤à pajànanà - pe - amoho dhammavicayo sammàdiññhi.

1374. Yathà diññhissa ca padhànanti: yo cetasiko viriyàrambho - pe - sammàvàyàmo.

1375. Saüvegoti: jàtibhayaü jaràbhayaü vyàdhibhayaü maraõabhayaü. Saüvejanãyaü ñhànanti: jàti jarà vyàdhi maraõaü.

1. Kammasakatà¤àõaü - sãmu. 2

[BJT Page 498] [\x 498/]

1376. Saüviggassa ca yoniso padhànanti. Idha bhikkhu anuppannànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü anuppàdàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, uppannànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya chandaü jàneti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, anuppannànaü kusalànaü dhammànaü uppàdàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, uppannànaü kusalànaü dhammànaü ñhitiyà asammosàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati.

1377. Asantuññhità ca kusalesu dhammesåti: yà kusalànaü dhammànaü bhàvanàya asantuññhassa bhiyyokamyatà.

1378. Appañivànità ca padhànasminti: yà kusalànaü dhammànaü bhàvanàya sakkaccakiriyatà sàtaccakiriyatà aññhitakiriyatà anolãnavuttità anikkhittachandatà anikkhittadhuratà àsevanà bhàvanà bahulãkammaü.

1379. Vijjàti: tisso vijjà: pubbenivàsànussati ¤àõaü vijjà, sattànaü cutåpapàte ¤àõaü vijjà, àsavànaü khaye ¤àõaü vijjà.

1380. Vimuttãti: dve vimuttiyo, cittassa ca adhimutti nibbàna¤ca.

1381. Khaye ¤àõanti: maggasamaïgissa ¤àõaü.

1382. Anuppàde ¤àõanti phalasamaïgissa ¤àõaü.

Suttantamàtikàya

Nikkhepakaõóaü niññhitaü.