Mahāniddesa

Aṭṭhakavagga

7. ­Tissa­met­teyya­sutta­niddesa

Atha ­tissa­met­tey­yasut­ta­niddesaṃ vakkhati—

Methuna­manu­yuttassa, (iccāyasmā tisso metteyyo)
Vighātaṃ brūhi mārisa;
Sutvāna tava sāsanaṃ,
Viveke sikkhissāmase.

Methuna­manu­yuttassāti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṃ­d­vayasa­māpatti. Kiṃkāraṇā vuccati methunadhammo? Ubhinnaṃ rattānaṃ sārattānaṃ avassutānaṃ pari­yuṭ­ṭhi­tā­naṃ ­pariyā­dinna­cittā­naṃ ubhinnaṃ sadisānaṃ dhammoti—taṃkāraṇā vuccati methunadhammo. Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhika­ra­ṇa­kārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti; evamevaṃ ubhinnaṃ rattānaṃ sārattānaṃ avassutānaṃ pari­yuṭ­ṭhi­tā­naṃ ­pariyā­dinna­cittā­naṃ ubhinnaṃ sadisānaṃ dhammoti— taṃkāraṇā vuccati methunadhammo.

Methuna­manu­yuttassāti. Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhi­muttassa tadadhipa­teyyas­sāti—methuna­manu­yuttassa.

Iccāyasmā tisso metteyyoti. Iccāti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkha­ra­sama­vāyo byañ­jana­siliṭ­ṭhatā padānu­pubba­tā­petaṃ—iccāti. Āyasmāti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāra­va­vacanaṃ ­sap­patis­sa­va­cana­metaṃ—āyasmāti. Tissoti tassa therassa nāmaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo. Metteyyoti tassa therassa gottaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti—iccāyasmā tisso metteyyo.

Vighātaṃ brūhi mārisāti. Vighātanti vighātaṃ upaghātaṃ pīḷanaṃ ghaṭṭanaṃ upaddavaṃ upasaggaṃ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehi. Mārisāti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāra­va­vacanaṃ ­sap­patis­sa­va­cana­metaṃ mārisāti— vighātaṃ brūhi mārisa.

Sutvāna tava sāsananti. Tuyhaṃ vacanaṃ byappathaṃ desanaṃ anusāsanaṃ anusiṭṭhiṃ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upa­lak­kha­yit­vāti—sutvāna tava sāsanaṃ.

Viveke sikkhissāmaseti. Vivekoti tayo vivekā—kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko. Katamo kāyaviveko? Idha bhikkhu vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palāsapuñjaṃ, kāyena vivitto viharati. So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṃ kappeti, eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti, eko carati, eko viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti—ayaṃ kāyaviveko.

Katamo cittaviveko? Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa nīvaraṇehi cittaṃ vivittaṃ hoti, dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitak­ka­vi­cārehi cittaṃ vivittaṃ hoti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pītiyā cittaṃ vivittaṃ hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṃ vivittaṃ hoti, ākāsānañ­cāyata­naṃ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṃ vivittaṃ hoti, viñ­ñā­ṇañ­cāyata­naṃ samāpannassa ākāsānañ­cāyata­na­saññāya cittaṃ vivittaṃ hoti, ākiñ­cañ­ñā­yatanaṃ samāpannassa viñ­ñā­ṇañ­cāyata­na­saññāya cittaṃ vivittaṃ hoti, neva­saññā­nā­sañ­ñāyata­naṃ samāpannassa ākiñ­cañ­ñā­yata­nasaññāya cittaṃ vivittaṃ hoti, sotāpannassa sakkā­ya­diṭṭhiyā vicikicchāya sīlab­bata­parāmāsā diṭṭhānusayā vici­kicchā­nusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṃ vivittaṃ hoti, sakadāgāmissa oḷārikā ­kāmarā­ga­saṃ­yojanā paṭi­gha­saṃ­yojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṃ vivittaṃ hoti, anāgāmissa anusahagatā ­kāmarā­ga­saṃ­yojanā paṭi­gha­saṃ­yojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṃ vivittaṃ hoti, arahato rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhava­rāgā­nusayā avijjānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṃ vivittaṃ hoti—ayaṃ cittaviveko.

Katamo upadhiviveko? Upadhi vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca. Upadhiviveko vuccati amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabba­saṅ­khā­ra­sama­tho sabbū­padhipa­ṭi­nissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ—ayaṃ upadhiviveko. Kāyaviveko ca vive­kaṭṭha­kā­yānaṃ nekkham­mā­bhira­tā­naṃ; cittaviveko ca pari­suddha­cittā­naṃ parama­vodānap­pattā­naṃ; upadhiviveko ca nirūpadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅ­khā­ra­gatānaṃ. Viveke sikkhissāmaseti. So thero pakatiyā sikkhitasikkho. Api ca dhammadesanaṃ upādāya dhammadesanaṃ sāvento evamāha—viveke sikkhis­sāma­seti.

Tenāha thero tissametteyyo—

“Methuna­manu­yuttassa, (iccāyasmā tisso metteyyo)
Vighātaṃ brūhi mārisa;
Sutvāna tava sāsanaṃ,
Viveke sikkhissāmase”ti.

Methuna­manu­yuttassa, (metteyyāti bhagavā)
Mussate vāpi sāsanaṃ;
Micchā ca paṭipajjati,
Etaṃ tasmiṃ anāriyaṃ.

Methuna­manu­yuttassāti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṃ­d­vayasa­māpatti. Kiṃkāraṇā vuccati methunadhammo? Ubhinnaṃ rattānaṃ sārattānaṃ avassutānaṃ pari­yuṭ­ṭhi­tā­naṃ ­pariyā­dinna­cittā­naṃ ubhinnaṃ sadisānaṃ dhammoti—taṃkāraṇā vuccati methunadhammo. Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhika­ra­ṇa­kārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti; evamevaṃ ubhinnaṃ rattānaṃ sārattānaṃ avassutānaṃ pari­yuṭ­ṭhi­tā­naṃ ­pariyā­dinna­cittā­naṃ ubhinnaṃ sadisānaṃ dhammoti— taṃkāraṇā vuccati methunadhammo.

Methuna­manu­yuttassāti. Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhi­muttassa tadadhipa­teyyas­sāti—methuna­manu­yuttassa.

Metteyyāti bhagavā taṃ theraṃ gottena ālapati. Bhagavāti gāra­vādhi­vacanaṃ. Api ca bhaggarāgoti bhagavā, bhaggadosoti bhagavā, bhaggamohoti bhagavā, bhaggamānoti bhagavā, bhaggadiṭṭhīti bhagavā, bhagga­kaṇḍa­koti bhagavā, bhaggakilesoti bhagavā, bhaji vibhaji pavibhaji dhamma­rata­nanti bhagavā, bhavānaṃ antakaroti bhagavā, bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā, bhaji vā bhagavā arañña­vana­patthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni ­manus­sa­rāhas­seyya­kāni paṭi­sallā­na­sārup­pā­nīti bhagavā, bhāgī vā bhagavā cīvara­piṇḍa­pāta­se­nāsa­na­gilāna­pac­ca­ya­bhesaj­ja­parik­khā­rā­nanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṃ jhānānaṃ catunnaṃ appamaññānaṃ catunnaṃ arūpa­samā­pattī­nanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṃ vimokkhānaṃ aṭṭhannaṃ abhi­bhāyata­nā­naṃ navannaṃ anu­pubba­vihāra­samā­pattī­nanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṃ saññā­bhāva­nā­naṃ dasannaṃ kasiṇa­samā­pattī­naṃ ānā­pā­nassa­ti­samā­dhissa asubha­samā­patti­yāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṃ sati­paṭṭhā­nā­naṃ catunnaṃ sammap­pa­dhā­nā­naṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ pañcannaṃ balānaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṃ tathā­gata­balānaṃ catunnaṃ vesārajjānaṃ catunnaṃ paṭi­sam­bhi­dā­naṃ channaṃ abhiññānaṃ channaṃ bud­dha­dham­mā­nanti bhagavā. Bhagavāti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ na samaṇab­rāhma­ṇehi kataṃ, na devatāhi kataṃ. Vimok­khan­ti­ka­metaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbañ­ñu­tañ­ñāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṃ bhagavāti—metteyyāti bhagavā.

Mussate vāpi sāsananti. Dvīhi kāraṇehi sāsanaṃ mussati—­pariyat­ti­sāsanampi mussati, paṭi­patti­sāsanampi mussati. Katamaṃ ­pariyat­ti­sāsanaṃ? Yaṃ tassa pariyāpuṭaṃ— suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ—idaṃ ­pariyat­ti­sāsanaṃ. Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti—evampi mussate vāpi sāsanaṃ.

Katamaṃ paṭi­patti­sāsanaṃ? Sammāpaṭipadā anu­loma­paṭi­padā apac­canī­ka­paṭi­padā anvat­tha­paṭi­padā dhammā­nu­dhamma­paṭi­padā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo sati­sam­pajañ­ñaṃ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—idaṃ paṭi­patti­sāsanaṃ. Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti. Evampi mussate vāpi sāsanaṃ.

Micchā ca paṭipajjatīti. Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇatīti—micchā ca paṭipajjati.

Etaṃ tasmiṃ anāriyanti. Etaṃ tasmiṃ puggale anariyadhammo bāladhammo mūḷhadhammo aññāṇadhammo amarā­vikkhepa­dhammo, yadidaṃ micchā­paṭi­padāti—etaṃ tasmiṃ anāriyaṃ.

Tenāha bhagavā—

“Methuna­manu­yuttassa, (metteyyāti bhagavā)
Mussate vāpi sāsanaṃ;
Micchā ca paṭipajjati,
Etaṃ tasmiṃ anāriyan”ti.

Eko pubbe caritvāna,
methunaṃ yo nisevati;
Yānaṃ bhantaṃva taṃ loke,
hīnamāhu puthujjanaṃ.

Eko pubbe caritvānāti. Dvīhi kāraṇehi eko pubbe caritvāna—pabbaj­jā­saṅ­khā­tena vā gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena vā. Kathaṃ pabbaj­jā­saṅ­khā­tena eko pubbe caritvāna? Sabbaṃ ­gharāvā­sa­pali­bodhaṃ chinditvā putta­dāra­pali­bodhaṃ chinditvā ñātipalibodhaṃ chinditvā mittā­macca­pali­bodhaṃ chinditvā sanni­dhi­pali­bodhaṃ chinditvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ upagantvā eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti. Evaṃ pabbaj­jā­saṅ­khā­tena eko pubbe caritvāna.

Kathaṃ gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena eko pubbe caritvāna? So evaṃ pabbajito samāno eko arañña­vana­patthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni ­manus­sa­rāhas­seyya­kāni paṭi­sallā­na­sārup­pāni. So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṃ kappeti, eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti. Evaṃ gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena eko pubbe caritvāna.

Methunaṃ yo nisevatīti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo … pe … taṃkāraṇā vuccati methunadhammo. Methunaṃ yo nisevatīti. Yo aparena samayena buddhaṃ dhammaṃ saṃghaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunaṃ dhammaṃ sevati nisevati saṃsevati paṭisevatīti— methunaṃ yo nisevati.

Yānaṃ bhantaṃva taṃ loketi. Yānanti hatthiyānaṃ assayānaṃ goyānaṃ ajayānaṃ meṇḍayānaṃ oṭṭhayānaṃ kharayānaṃ bhantaṃ adantaṃ akāritaṃ avinītaṃ uppathaṃ gaṇhāti, visamaṃ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati, yānampi ārohanakampi bhañjati, papātepi papatati. Yathā taṃ bhantaṃ yānaṃ adantaṃ akāritaṃ avinītaṃ uppathaṃ gaṇhāti; evamevaṃ so vibbhantako bhan­tayāna­pa­ṭibhāgo uppathaṃ gaṇhāti, micchādiṭṭhiṃ gaṇhāti … pe … micchāsamādhiṃ gaṇhāti. Yathā taṃ bhantaṃ yānaṃ adantaṃ akāritaṃ avinītaṃ visamaṃ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati; evamevaṃ so vibbhantako bhan­tayāna­pa­ṭibhāgo visamaṃ kāyakammaṃ abhiruhati, visamaṃ vacīkammaṃ abhiruhati, visamaṃ manokammaṃ abhiruhati, visamaṃ pāṇātipātaṃ abhiruhati, visamaṃ adinnādānaṃ abhiruhati, visamaṃ kāmesu­micchā­cāraṃ abhiruhati, visamaṃ musāvādaṃ abhiruhati, visamaṃ pisuṇavācaṃ abhiruhati, visamaṃ pharusavācaṃ abhiruhati, visamaṃ samphappalāpaṃ abhiruhati, visamaṃ abhijjhaṃ abhiruhati, visamaṃ byāpādaṃ abhiruhati, visamaṃ micchādiṭṭhiṃ abhiruhati, visame saṅkhāre abhiruhati, visame pañca kāmaguṇe abhiruhati, visame nīvaraṇe abhiruhati. Yathā taṃ bhantaṃ yānaṃ adantaṃ akāritaṃ avinītaṃ yānampi ārohanakampi bhañjati; evamevaṃ so vibbhantako bhan­tayāna­pa­ṭibhāgo niraye attānaṃ bhañjati, tiracchā­na­yoni­yaṃ attānaṃ bhañjati, pettivisaye attānaṃ bhañjati, manussaloke attānaṃ bhañjati, devaloke attānaṃ bhañjati. Yathā taṃ bhantaṃ yānaṃ adantaṃ akāritaṃ avinītaṃ papāte papatati; evamevaṃ so vibbhantako bhan­tayāna­pa­ṭibhāgo jātipapātampi papatati, jarāpapātampi papatati, byādhi­papātampi papatati, maraṇa­papātampi papatati, soka­pari­deva­duk­kha­do­manas­supāyā­sa­papātampi papatati. Loketi apāyaloke manussaloketi—yānaṃ bhantaṃva taṃ loke.

Hīnamāhu puthujjananti. Puthujjanāti kenaṭṭhena puthujjanā? Puthu kilese janentīti puthujjanā, puthu aviha­ta­sakkā­ya­diṭṭhi­kāti puthujjanā, puthu satthārānaṃ mukhullokikāti puthujjanā, puthu sabbagatīhi avuṭṭhitāti puthujjanā, puthu nānā­bhi­saṅ­khāre abhi­saṅ­kha­ron­tīti puthujjanā, puthu nānāoghehi vuyhantīti puthujjanā, puthu nānāsantāpehi santapantīti puthujjanā, puthu nānāpariḷāhehi paridayhantīti puthujjanā, puthu pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti puthujjanā, puthu pañcahi nīvaraṇehi āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti puthujjanā. Hīnamāhu puthujjananti. Puthujjanaṃ hīnaṃ nihīnaṃ omakaṃ lāmakaṃ chatukkaṃ parittanti evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti—hīnamāhu puthujjanaṃ.

Tenāha bhagavā—

“Eko pubbe caritvāna,
methunaṃ yo nisevati;
Yānaṃ bhantaṃva taṃ loke,
hīnamāhu puthujjanan”ti.

Yaso kitti ca yā pubbe,
hāyate vāpi tassa sā;
Etampi disvā sikkhetha,
methunaṃ vippahātave.

Yaso kitti ca yā pubbe, hāyate vāpi tassa sāti. Katamo yaso? Idhekacco pubbe samaṇabhāve sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvara­piṇḍa­pāta­se­nāsa­na­gilāna­pac­ca­ya­bhesaj­ja­parik­khā­rā­naṃ—ayaṃ yaso. Katamā kitti? Idhekacco pubbe samaṇabhāve kittivaṇṇagato hoti paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kal­yāṇa­pa­ṭibhāno—suttantikoti vā vinayadharoti vā dhamma­ka­thi­koti vā āraññikoti vā piṇḍapātikoti vā paṃsukūlikoti vā tecīvarikoti vā ­sapadā­na­cāri­koti vā kha­lu­pacchā­bhatti­koti vā nesajjikoti vā yathā­san­tha­ti­koti vā paṭhamassa jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā tatiyassa jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā ākāsānañ­cāyata­na­samā­pattiyā lābhīti vā viñ­ñā­ṇañ­cāyata­na­samā­pattiyā lābhīti vā ākiñ­cañ­ñā­yatana­samā­pattiyā lābhīti vā neva­saññā­nā­saññāya­tana­samā­pattiyā lābhīti vā, ayaṃ kittīti—yaso kitti ca yā pubbe.

Hāyate vāpi tassa sāti. Tassa aparena samayena buddhaṃ dhammaṃ saṃghaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattassa so ca yaso sā ca kitti hāyati parihāyati paridhaṃsati paripatati antaradhāyati vippalujjatīti—yaso kitti ca yā pubbe hāyate vāpi tassa sā.

Etampi disvā sikkhetha methunaṃ vippahātaveti. Etanti pubbe samaṇabhāve yaso kitti ca, aparabhāge buddhaṃ dhammaṃ saṃghaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca; etaṃ sampattiṃ vipattiṃ. Disvāti passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti—etampi disvā. Sikkhethāti tisso sikkhā—adhisīlasikkhā, adhi­citta­sikkhā, adhipañ­ñā­sikkhā. Katamā adhisīlasikkhā? Idha bhikkhu sīlavā hoti, pāti­mokkha­saṃ­vara­saṃ­vuto viharati ācāra­gocara­sam­panno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho. Sīlaṃ patiṭṭhā ādi caraṇaṃ saṃyamo saṃvaro mukhaṃ pamukhaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā—ayaṃ adhisīlasikkhā.

Katamā adhi­citta­sikkhā? Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati—ayaṃ adhi­citta­sikkhā.

Katamā adhipañ­ñā­sikkhā? Idha bhikkhu paññavā hoti uda­yattha­gā­miniyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā duk­khak­kha­ya­gā­miniyā. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ duk­kha­sa­muda­yoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ duk­kha­nirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ duk­kha­nirodha­gāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti, ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsava­sa­muda­yoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsava­nirodha­gāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti—ayaṃ adhipañ­ñā­sikkhā. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo … pe … taṃkāraṇā vuccati methunadhammo.

Etampi disvā sikkhetha, methunaṃ vippahātaveti. Methuna­dhammassa pahānāya vūpasamāya paṭinissaggāya paṭi­passad­dhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya, passanto sikkheyya, paccavekkhanto sikkheyya, cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkheyya, saddhāya adhimuccanto sikkheyya, vīriyaṃ paggaṇhanto sikkheyya, satiṃ upaṭṭhapento sikkheyya, cittaṃ samādahanto sikkheyya, paññāya pajānanto sikkheyya, abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkheyya, pariññeyyaṃ parijānanto sikkheyya, pahātabbaṃ pajahanto sikkheyya, bhāvetabbaṃ bhāvento sikkheyya, sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—etampi disvā sikkhetha, methunaṃ vippahātave.

Tenāha bhagavā—

“Yaso kitti ca yā pubbe,
hāyate vāpi tassa sā;
Etampi disvā sikkhetha,
methunaṃ vippahātave”ti.

Saṅkappehi pareto so,
kapaṇo viya jhāyati;
Sutvā paresaṃ nigghosaṃ,
maṅku hoti tathāvidho.

Saṅkappehi pareto so, kapaṇo viya jhāyatīti. Kāmasaṅkappena ­byāpā­da­saṅkap­pena vihiṃ­sāsaṅ­kap­pena diṭṭhi­saṅkap­pena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati. Yathā ulūko rukkhasākhāyaṃ mūsikaṃ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā kotthu nadītīre macche magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā biḷāro sandhi­sama­lasaṅka­ṭire mūsikaṃ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā gadrabho vahacchinno sandhi­sama­lasaṅka­ṭire jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati; evamevaṃ so vibbhantako kāmasaṅkappena ­byāpā­da­saṅkap­pena vihiṃ­sāsaṅ­kap­pena diṭṭhi­saṅkap­pena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyatīti—saṅkappehi pareto so kapaṇo viya jhāyati.

Sutvā paresaṃ nigghosaṃ, maṅku hoti tathāvidhoti. Paresanti upajjhāyā vā ācariyā vā samā­nu­paj­jhā­yakā vā samānācariyakā vā mittā vā sandiṭṭhā vā sambhattā vā sahāyā vā codenti—“tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṃ, yaṃ tvaṃ evarūpaṃ uḷāraṃ satthāraṃ labhitvā evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā evarūpaṃ ariyagaṇaṃ labhitvā hīnassa methuna­dhammassa kāraṇā buddhaṃ dhammaṃ saṃghaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattosi. Saddhāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, hirīpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, ottappampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, vīriyampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, satipi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, paññāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesū”ti. Tesaṃ vacanaṃ byappathaṃ desanaṃ anusāsanaṃ anusiṭṭhiṃ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvā maṅku hoti, pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hoti. Tathāvidhoti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo. Yo so vibbhantakoti— sutvā paresaṃ nigghosaṃ maṅku hoti tathāvidho.

Tenāha bhagavā—

“Saṅkappehi pareto so,
kapaṇo viya jhāyati;
Sutvā paresaṃ nigghosaṃ,
maṅku hoti tathāvidho”ti.

Atha satthāni kurute,
paravādehi codito;
Esa khvassa mahāgedho,
mosavajjaṃ pagāhati.

Atha satthāni kurute, paravādehi coditoti. Athāti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkha­ra­sama­vāyo byañ­jana­siliṭ­ṭhatā padānu­pubba­tā­petaṃ—athāti. Satthānīti tīṇi satthāni—kāyasatthaṃ, vacīsatthaṃ, manosatthaṃ. Tividhaṃ kāyaduccaritaṃ kāyasatthaṃ, catubbidhaṃ vacīduccaritaṃ vacīsatthaṃ, tividhaṃ manoduccaritaṃ manosatthaṃ. Paravādehi coditoti. Upajjhāyehi vā ācariyehi vā samā­nu­paj­jhā­ya­kehi vā samā­nā­cari­ya­kehi vā mittehi vā sandiṭṭhehi vā sambhattehi vā sahāyehi vā codito sampajānamusā bhāsati. “Abhirato ahaṃ, bhante, ahosiṃ pabbajjāya. Mātā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati. “Pitā me posetabbo, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati. “Bhātā me posetabbo … bhaginī me posetabbā … putto me posetabbo … dhītā me posetabbā … mittā me posetabbā … amaccā me posetabbā … ñātakā me posetabbā … sālohitā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati. Vacīsatthaṃ karoti saṅkaroti janeti sañjaneti nibbatteti abhi­nib­bat­tetīti—atha satthāni kurute, paravādehi codito.

Esa khvassa mahāgedhoti. Eso tassa mahāgedho mahāvanaṃ mahāgahanaṃ mahākantāro mahāvisamo mahākuṭilo mahāpaṅko mahāpalipo mahāpalibodho mahābandhanaṃ, yadidaṃ sam­pajā­na­musā­vādoti— esa khvassa mahāgedho.

Mosavajjaṃ pagāhatīti. Mosavajjaṃ vuccati musāvādo. Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rāja­kula­maj­jha­gato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—“ehambho purisa, yaṃ jānāsi taṃ vadehī”ti, so ajānaṃ vā āha— “jānāmī”ti, jānaṃ vā āha—“na jānāmī”ti, apassaṃ vā āha—“passāmī”ti, passaṃ vā āha—“na passāmī”ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisa­kiñcik­kha­hetu vā sampajānamusā bhāsati—idaṃ vuccati mosavajjaṃ.

Api ca tīhākārehi musāvādo hoti. Pubbevassa hoti—“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—“musā mayā bhaṇitan”ti. Imehi tīhākārehi musāvādo hoti. Api ca catūhākārehi musāvādo hoti. Pubbevassa hoti—“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—“musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṃ. Imehi catūhākārehi musāvādo hoti. Api ca pañcahākārehi … chahākārehi … sattahākārehi … aṭṭhahākārehi musāvādo hoti. Pubbevassa hoti—“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—“musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṃ, vinidhāya khantiṃ, vinidhāya ruciṃ, vinidhāya saññaṃ, vinidhāya bhāvaṃ. Imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti. Mosavajjaṃ pagāhatīti. Mosavajjaṃ pagāhati ogāhati ajjhogāhati pavisatīti—mosavajjaṃ pagāhati.

Tenāha bhagavā—

“Atha satthāni kurute,
paravādehi codito;
Esa khvassa mahāgedho,
mosavajjaṃ pagāhatī”ti.

Paṇḍitoti samaññāto,
ekacariyaṃ adhiṭṭhito;
Sa cāpi methune yutto,
mandova parikissati.

Paṇḍitoti samaññātoti. Idhekacco pubbe samaṇabhāve kitti vaṇṇagato hoti—“paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kal­yāṇa­pa­ṭibhāno suttantikoti vā vinayadharoti vā dhamma­ka­thi­koti vā … pe … neva­saññā­nā­saññāya­tana­samā­pattiyā lābhī”ti vā. Evaṃ ñāto hoti paññāto samaññāto hotīti—paṇḍitoti samaññāto.

Ekaccariyaṃ adhiṭṭhitoti. Dvīhi kāraṇehi ekaccariyaṃ adhiṭṭhito—pabbaj­jā­saṅ­khā­tena vā gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena vā. Kathaṃ pabbaj­jā­saṅ­khā­tena ekacariyaṃ adhiṭṭhito? Sabbaṃ ­gharāvā­sa­pali­bodhaṃ chinditvā … pe … evaṃ pabbaj­jā­saṅ­khā­tena ekaccariyaṃ adhiṭṭhito. Kathaṃ gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena ekacariyaṃ adhiṭṭhito? So evaṃ pabbajito samāno eko arañña­vana­patthāni pantāni … pe … evaṃ gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena ekacariyaṃ adhiṭṭhitoti—ekacariyaṃ adhiṭṭhito.

Sa cāpi methune yuttoti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo … pe … taṃkāraṇā vuccati methunadhammo. Sa cāpi methune yuttoti. So aparena samayena buddhaṃ dhammaṃ saṃghaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunadhamme yutto payutto āyutto samāyuttoti—sa cāpi methune yutto.

Mandova parikissatīti. Kapaṇo viya mando viya momūho viya kissati parikissati parikilissati. Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati. Evampi kissati parikissati parikilissati. Tamenaṃ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addha­daṇḍa­kehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅ­ga­thāli­kampi karonti, saṅ­kha­muṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hattha­pajjo­tikampi karonti, eraka­vatti­kampi karonti, cīra­kavāsi­kampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷi­samaṃ­si­kampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khā­rā­pa­tacchi­kampi karonti, pali­gha­pari­vatti­kampi karonti, palāla­pīṭha­kampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṃ chindanti. Evampi kissati parikissati parikilissati.

Atha vā kāmataṇhāya abhibhūto ­pariyā­dinna­citto bhoge pariyesanto nāvāya mahāsamuddaṃ pakkhandati, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṃsa­ma­kasavā­tātapa­sarīsa­pa­samphas­sehi pīḷiyamāno khuppipāsāya miyyamāno tigumbaṃ gacchati, takkolaṃ gacchati, takkasīlaṃ gacchati, kālamukhaṃ gacchati, purapūraṃ gacchati, vesuṅgaṃ gacchati, verāpathaṃ gacchati, javaṃ gacchati, tāmaliṃ gacchati, vaṅgaṃ gacchati, eḷabandhanaṃ gacchati, suvaṇṇakūṭaṃ gacchati, suvaṇṇabhūmiṃ gacchati, tambapāṇiṃ gacchati, suppārakaṃ gacchati, bhārukacchaṃ gacchati, suraṭṭhaṃ gacchati, bhaṅgalokaṃ gacchati, bhaṅgaṇaṃ gacchati, parama­bhaṅga­ṇaṃ gacchati, yonaṃ gacchati, paramayonaṃ gacchati, vinakaṃ gacchati, mūlapadaṃ gacchati, marukantāraṃ gacchati, jaṇṇupathaṃ gacchati, ajapathaṃ gacchati, meṇḍapathaṃ gacchati, saṅkupathaṃ gacchati, chattapathaṃ gacchati, vaṃsapathaṃ gacchati, sakuṇapathaṃ gacchati, mūsikapathaṃ gacchati, daripathaṃ gacchati, vettācāraṃ gacchati. Evampi kissati parikissati parikilissati.

Gavesanto na vindati, alābha­mūlakampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kissati parikissati parikilissati.

Gavesanto vindati, laddhāpi ārak­kha­mūlakampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti— “kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi daheyya, na udakaṃ vaheyya, na apiyā dāyādā hareyyun”ti. Tassa evaṃ ārakkhato gopayato te bhogā vippalujjanti. So vippa­yoga­mūlakampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Evampi kissati parikissati pari­kilis­satīti—sa cāpi methune yutto, mandova parikissati.

Tenāha bhagavā—

“Paṇḍitoti samaññāto,
ekacariyaṃ adhiṭṭhito;
Sa cāpi methune yutto,
mandova parikissatī”ti.

Etamādīnavaṃ ñatvā,
Muni pubbāpare idha;
Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā,
Na nisevetha methunaṃ.

Etamādīnavaṃ ñatvā, muni pubbāpare idhāti. Etanti pubbe samaṇabhāve yaso ca kitti ca, aparabhāge buddhaṃ dhammaṃ saṃghaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca; etaṃ sampattiṃ vipattiñca. Ñatvāti jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Munīti. Monaṃ vuccati ñāṇaṃ. Yā paññā pajānanā … pe … saṅga­jāla­maticca so muni. Idhāti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṃ ādāye imasmiṃ dhamme imasmiṃ vinaye imasmiṃ dhammavinaye imasmiṃ pāvacane imasmiṃ brahmacariye imasmiṃ satthusāsane imasmiṃ attabhāve imasmiṃ manussaloketi—etamādīnavaṃ ñatvā muni pubbāpare idha.

Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirāti. Dvīhi kāraṇehi ekacariyaṃ daḷhaṃ kareyya—pabbaj­jā­saṅ­khā­tena vā gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena vā. Kathaṃ pabbaj­jā­saṅ­khā­tena ekacariyaṃ daḷhaṃ kareyya? Sabbaṃ ­gharāvā­sa­pali­bodhaṃ chinditvā putta­dāra­pali­bodhaṃ chinditvā ñātipalibodhaṃ chinditvā mittā­macca­pali­bodhaṃ chinditvā sanni­dhi­pali­bodhaṃ chinditvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya. Evaṃ pabbaj­jā­saṅ­khā­tena ekacariyaṃ daḷhaṃ kareyya.

Kathaṃ gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena ekacariyaṃ daḷhaṃ kareyya? So evaṃ pabbajito samāno eko arañña­vana­patthāni pantāni senāsanāni paṭiseveyya appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni ­manus­sa­rāhas­seyya­kāni paṭi­sallā­na­sārup­pāni. So eko gaccheyya, eko tiṭṭheyya, eko nisīdeyya, eko seyyaṃ kappeyya, eko gāmaṃ piṇḍāya paviseyya, eko paṭikkameyya, eko raho nisīdeyya, eko caṅkamaṃ adhiṭṭheyya, eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya. Evaṃ gaṇāva­vassag­gaṭ­ṭhena ekacariyaṃ daḷhaṃ kareyyāti—ekacariyaṃ daḷhaṃ kareyya, thiraṃ kareyya, daḷhaṃ samādāno assa, avaṭṭhi­ta­sa­mādāno assa kusalesu dhammesūti—ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā.

Na nisevetha methunanti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo … pe … taṃkāraṇā vuccati methunadhammo. Methunadhammaṃ na seveyya na niseveyya na saṃseveyya na paṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—na nisevetha methunaṃ.

Tenāha bhagavā—

“Etamādīnavaṃ ñatvā,
Muni pubbāpare idha;
Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā,
Na nisevetha methunan”ti.

Vivekaññeva sikkhetha,
etaṃ ariyā­na­muttamaṃ;
Na tena seṭṭho maññetha,
sa ve nibbānasantike.

Vivekaññeva sikkhethāti. Vivekoti tayo vivekā—kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko. Katamo kāyaviveko … pe … ayaṃ upadhiviveko. Kāyaviveko ca vive­kaṭṭha­kā­yānaṃ nekkham­mā­bhira­tā­naṃ. Cittaviveko ca pari­suddha­cittā­naṃ parama­vodānap­pattā­naṃ. Upadhiviveko ca nirūpadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅ­khā­ra­gatānaṃ. Sikkhāti tisso sikkhā—adhisīlasikkhā, adhi­citta­sikkhā, adhipañ­ñā­sikkhā … pe … ayaṃ adhipañ­ñā­sikkhā. Vivekaññeva sikkhethāti vivekaññeva sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—vivekaññeva sikkhetha.

Etaṃ ariyā­na­muttamanti. Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca paccekabuddhā ca. Ariyānaṃ etaṃ aggaṃ seṭṭhaṃ visiṭṭhaṃ pāmokkhaṃ uttamaṃ pavaraṃ yadidaṃ vivekacariyāti—etaṃ ariyā­na­muttamaṃ.

Na tena seṭṭho maññethāti. Kāya­viveka­cariyāya unnatiṃ na kareyya, unnamaṃ na kareyya, mānaṃ na kareyya, thāmaṃ na kareyya, thambhaṃ na kareyya, na tena mānaṃ janeyya, na tena thaddho assa patthaddho pag­gahi­ta­siroti—tena seṭṭho na maññetha.

Sa ve nibbānasantiketi. So nibbānassa santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—sa ve nibbānasantike.

Tenāha bhagavā—

“Vivekaññeva sikkhetha,
etaṃ ariyā­na­muttamaṃ;
Na tena seṭṭho maññetha,
sa ve nibbānasantike”ti.

Rittassa munino carato,
kāmesu anapekkhino;
Oghatiṇṇassa pihayanti,
kāmesu gadhitā pajā.

Rittassa munino caratoti. Rittassa vivittassa pavivittassa, kāya­ducca­ritena rittassa vivittassa pavivittassa. Vacī­ducca­ritena … pe … mano­ducca­ritena … rāgena … dosena … mohena … kodhena … upanāhena … makkhena … paḷāsena … issāya … macchariyena … māyāya … sāṭheyyena … thambhena … sārambhena … mānena … atimānena … madena … pamādena … sabbakilesehi … sabba­ducca­ritehi … sabbadarathehi … sabba­pari­ḷāhehi … sabbasantāpehi … sab­bā­kusa­lā­bhi­saṅ­khā­rehi rittassa vivittassa pavivittassa. Muninoti. Monaṃ vuccati ñāṇaṃ … pe … saṅga­jāla­maticca so muni. Caratoti carato viharato iriyato vattato pālayato yapayato yāpayatoti—rittassa munino carato.

Kāmesu anapekkhinoti. Kāmāti uddānato dve kāmā—vatthukāmā ca kilesakāmā ca … pe … ime vuccanti vatthukāmā … pe … ime vuccanti kilesakāmā. Vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvā kāmesu anapekkhamāno cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭi­nissaṭ­ṭha­kāmo, vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭi­nissaṭ­ṭha­rāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhap­paṭi­saṃ­vedī brahmabhūtena attanā viharatīti—kāmesu anapekkhino.

Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajāti. Pajāti sat­tādhi­vacanaṃ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā. Te kāmoghaṃ tiṇṇassa bhavoghaṃ tiṇṇassa diṭṭhoghaṃ tiṇṇassa avijjoghaṃ tiṇṇassa sabba­saṅ­khā­ra­pathaṃ tiṇṇassa uttiṇṇassa nittiṇṇassa atikkantassa samatik­kantassa vītivattassa pāraṅgatassa pāraṃ pattassa antaṃ gatassa antaṃ pattassa koṭiṃ gatassa koṭiṃ pattassa pariyantaṃ gatassa pariyantaṃ pattassa vosānaṃ gatassa vosānaṃ pattassa tāṇaṃ gatassa tāṇaṃ pattassa leṇaṃ gatassa leṇaṃ pattassa saraṇaṃ gatassa saraṇaṃ pattassa abhayaṃ gatassa abhayaṃ pattassa accutaṃ gatassa accutaṃ pattassa amataṃ gatassa amataṃ pattassa nibbānaṃ gatassa nibbānaṃ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti. Yathā iṇāyikā ānaṇyaṃ patthenti pihayanti, yathā ābādhikā ārogyaṃ patthenti pihayanti, yathā bandhanabaddhā bandha­na­mokkhaṃ patthenti pihayanti, yathā dāsā bhujissaṃ patthenti pihayanti, yathā kantā­rad­dhāna­pak­khandā khemantabhūmiṃ patthenti pihayanti; evamevaṃ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā te kāmoghaṃ tiṇṇassa bhavoghaṃ tiṇṇassa … pe … nibbānaṃ gatassa nibbānaṃ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappantīti—oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā.

Tenāha bhagavā—

“Rittassa munino carato,
kāmesu anapekkhino;
Oghatiṇṇassa pihayanti,
kāmesu gadhitā pajā”ti.

­Tissa­met­teyya­sutta­niddeso sattamo.