Aṅguttara Nikāya 10

9. Theravagga

84. Byākaraṇasutta

Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi: “āvuso bhikkhave”ti. “Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ­mahā­mog­gallā­nassa paccassosuṃ. Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca: 

“Idhāvuso, bhikkhu aññaṃ byākaroti: ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Tamenaṃ tathāgato vā tathā­gata­sāvako vā jhāyī samā­patti­kusalo para­citta­kusalo para­citta­pariyā­ya­kusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati. So tathāgatena vā tathā­gata­sā­vakena vā jhāyinā samā­patti­kusa­lena para­citta­kusa­lena para­citta­pariyā­ya­kusa­lena sama­nu­yuñji­yamāno sama­nug­gāhiya­māno sama­nubhā­si­yamāno irīṇaṃ āpajjati vicinaṃ āpajjati anayaṃ āpajjati byasanaṃ āpajjati anayabyasanaṃ āpajjati.

Tamenaṃ tathāgato vā tathā­gata­sāvako vā jhāyī samā­patti­kusalo para­citta­kusalo para­citta­pariyā­ya­kusalo evaṃ cetasā ceto paricca manasi karoti: ‘kiṃ nu kho ayamāyasmā aññaṃ byākaroti—khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti?

Tamenaṃ tathāgato vā tathā­gata­sāvako vā jhāyī samā­patti­kusalo para­citta­kusalo para­citta­pariyā­ya­kusalo evaṃ cetasā ceto paricca pajānāti: 

‘Kodhano kho ayamāyasmā; kodha­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Kodha­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (1)

Upanāhī kho pana ayamāyasmā; upanā­ha­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Upanā­ha­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (2)

Makkhī kho pana ayamāyasmā; mak­kha­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Mak­kha­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (3)

Paḷāsī kho pana ayamāyasmā; paḷāsa­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Paḷāsa­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (4)

Issukī kho pana ayamāyasmā; issā­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Issā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (5)

Maccharī kho pana ayamāyasmā; mac­chera­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Mac­chera­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (6)

Saṭho kho pana ayamāyasmā; sāṭhey­ya­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Sāṭhey­ya­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (7)

Māyāvī kho pana ayamāyasmā; māyā­pari­yuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Māyā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (8)

Pāpiccho kho pana ayamāyasmā; icchāpa­riyuṭ­ṭhi­tena cetasā bahulaṃ viharati. Icchā­pari­yuṭ­ṭhā­naṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ. (9)

Sati kho pana ayamāyasmā uttari karaṇīye oramattakena visesā­dhi­gamena antarā vosānaṃ āpanno. Antarā vosānagamanaṃ kho pana tathā­gatap­pa­vedite dhammavinaye parihānametaṃ’. (10)

So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī”ti.

Catutthaṃ.