☑ Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu atthi sukhā vedanā, kāyikaṃ sukhaṃ, cetasikaṃ sukhaṃ, dibbaṃ sukhaṃ, mānusakaṃ sukhaṃ, lābhasukhaṃ, sakkārasukhaṃ, yānasukhaṃ, sayanasukhaṃ, issariyasukhaṃ, ādhipac­ca­su­khaṃ, gihisukhaṃ, sāmaññasukhaṃ, sāsavaṃ sukhaṃ, anāsavaṃ sukhaṃ, upadhisukhaṃ, nirūpa­dhi­su­khaṃ, sāmisaṃ sukhaṃ, nirāmisaṃ sukhaṃ, sappītikaṃ sukhaṃ, nippītikaṃ sukhaṃ, jhānasukhaṃ, vimuttisukhaṃ, kāmasukhaṃ, nekkham­ma­su­khaṃ, vivekasukhaṃ, upasamasukhaṃ, sam­bodha­su­khanti? Āmantā. Hañci atthi sukhā vedanā … pe … sambodhasukhaṃ, no ca vata re vattabbe—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☑ Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Sabbe saṅkhārā dukkhā vedanā kāyikaṃ dukkhaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ soka­pari­deva­duk­kha­do­manas­sa­upāyā­sāti? Na hevaṃ vattabbe.

☒ Na vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ ādittaṃ? Cakkhuṃ, bhikkhave, ādittaṃ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ, cak­khu­samphasso āditto; yamidaṃ cak­khu­samphas­sa­pac­cayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā aduk­kha­ma­su­khaṃ vā, tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan’ti vadāmi. Sotaṃ ādittaṃ, saddā ādittā … pe … ghānaṃ ādittaṃ, gandhā ādittā … pe … jivhā ādittā, rasā ādittā … pe … kāyo āditto, phoṭṭhabbā ādittā … pe … mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṃ ādittaṃ, manosamphasso āditto; yamidaṃ mano­samphas­sa­pac­cayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā aduk­kha­ma­su­khaṃ vā, tampi ādittaṃ. Kena ādittaṃ? ‘Rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan’ti vadāmī”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☑ Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā— “ pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☒ Na vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—“ lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahma­cari­ya­vāsāya. Diṭṭhā mayā, bhikkhave, cha phassāyatanikā nāma nirayā. Tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati, aniṭ­ṭha­rūpañ­ñeva passati no iṭṭharūpaṃ, akanta­rūpañ­ñeva passati no kantarūpaṃ, amanā­pa­rūpañ­ñeva passati no manāparūpaṃ. Yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti … pe … ghānena gandhaṃ ghāyati … jivhāya rasaṃ sāyati … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati … manasā dhammaṃ vijānāti, aniṭ­ṭha­rūpañ­ñeva vijānāti no iṭṭharūpaṃ, akanta­rūpañ­ñeva vijānāti no kantarūpaṃ, amanā­pa­rūpañ­ñeva vijānāti no manāparūpan”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☑ Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā— “ lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahma­cari­ya­vāsāya. Diṭṭhā mayā, bhikkhave, cha phassāyatanikā nāma saggā. Tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati, iṭṭharūpaññeva passati no aniṭṭharūpaṃ, kantarūpaññeva passati no akantarūpaṃ, manāpa­rūpañ­ñeva passati no amanāparūpaṃ. Yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti … pe … ghānena gandhaṃ ghāyati … jivhāya rasaṃ sāyati … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati … manasā dhammaṃ vijānāti, iṭṭharūpaññeva vijānāti no aniṭṭharūpaṃ, kantarūpaññeva vijānāti no akantarūpaṃ, manāpa­rūpañ­ñeva vijānāti no amanāparūpan”ti. Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☒ Na vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti? Āmantā. Nanu “ yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ”, vuttaṃ bhagavatā—“ sabbe saṅkhārā aniccā”ti? Āmantā. Hañci “yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ”, vuttaṃ bhagavatā—“sabbe saṅkhārā aniccā”, tena vata re vattabbe—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☑ Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Dānaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ duk­kha­vipākanti? Na hevaṃ vattabbe.

Sīlaṃ … pe … uposatho … pe … bhāvanā … pe … brahmacariyaṃ aniṭṭhaphalaṃ akantaphalaṃ amanuññaphalaṃ secanakaphalaṃ dukkhudrayaṃ duk­kha­vipākanti? Na hevaṃ vattabbe.

Nanu dānaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecana­ka­phalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Hañci dānaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecana­ka­phalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākaṃ, no ca vata re vattabbe—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

Nanu sīlaṃ … uposatho … bhāvanā … brahmacariyaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecana­ka­phalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti? Āmantā. Hañci brahmacariyaṃ iṭṭhaphalaṃ kantaphalaṃ manuññaphalaṃ asecana­ka­phalaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākanti, no ca vata re vattabbe—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

☑ Sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷāti? Āmantā. Nanu vuttaṃ bhagavatā—

“Sukho viveko tuṭṭhassa,
sutadhammassa passato;
Abyāpajjaṃ sukhaṃ loke,
pāṇabhūtesu saṃyamo.

Sukhā virāgatā loke,
kāmānaṃ samatikkamo;
Asmimānassa yo vinayo,
etaṃ ve paramaṃ sukhaṃ.

Taṃ sukhena sukhaṃ pattaṃ,
accan­ta­su­kha­meva taṃ;
Tisso vijjā anuppattā,
etaṃ ve paramaṃ sukhan”ti.

Attheva suttantoti? Āmantā. Tena hi na vattabbaṃ—“sabbe saṅkhārā anodhiṃ katvā kukkuḷā”ti.

Kukkuḷakathā niṭṭhitā.