Milindapañha

Meṇḍakapañha

Sabbañ­ñu­ta­ñā­ṇavagga

2. Dhamma­vinaya­pa­ṭicchan­nā­pa­ṭicchan­na­pañha

“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā—‘tathā­gatap­pa­vedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti. Puna ca pāti­mokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ. Yadi, bhante nāgasena, jinasāsane yuttaṃ vā pattaṃ vā samayaṃ labhetha, vinayapaṇṇatti vivaṭā sobheyya. Kena kāraṇena? Kevalaṃ tattha sikkhā saṃyamo niyamo sīla­guṇa­ācā­rapaṇṇatti attharaso dhammaraso vimuttiraso. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ— ‘tathā­gatap­pa­vedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti, tena hi ‘pāti­mokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannan’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi pāti­mokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ, tena hi ‘tathā­gatap­pa­vedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.

“Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā—‘tathā­gatap­pa­vedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti. Puna ca pāti­mokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ, tañca pana na sabbesaṃ, sīmaṃ katvā pihitaṃ.

Tividhena, mahārāja, bhagavatā pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito, dhammassa garukattā pihito, bhikkhubhūmiyā garukattā pihito.

Kathaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito? Eso vaṃso, mahārāja, sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pāti­mokkhuddeso avasesānaṃ pihito. Yathā, mahārāja, khattiyānaṃ khattiyamāyā khattiyesuyeva carati, evametaṃ khattiyānaṃ lokassa paveṇī avasesānaṃ pihitā; evameva kho, mahārāja, eso vaṃso sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pāti­mokkhuddeso avasesānaṃ pihito.

Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā gaṇā vattanti, seyyathidaṃ—mallā atoṇā pabbatā dhammagiriyā brahmagiriyā naṭakā naccakā laṅghakā pisācā maṇibhaddā puṇṇabaddhā candimasūriyā siridevatā kālidevatā, sivā vasudevā ghanikā asipāsā bhaddiputtāti, tesaṃ tesaṃ rahassaṃ tesu tesu gaṇesuyeva carati, avasesānaṃ pihitaṃ; evameva kho, mahārāja, eso vaṃso sabbesaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ yadidaṃ bhikkhumajjhe pāti­mokkhuddeso avasesānaṃ pihito. Evaṃ pubbakānaṃ tathāgatānaṃ vaṃsavasena pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.

Kathaṃ dhammassa garukattā pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito? Dhammo, mahārāja, garuko bhāriyo, tattha sammattakārī aññaṃ ārādheti, taṃ tattha param­parā­sammat­ta­kāritāya pāpuṇāti, na taṃ tattha param­parā­sammat­ta­kāritāya pāpuṇāti, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo asammat­ta­kārī­naṃ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti. Evaṃ dhammassa garukattā pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.

Yathā, mahārāja, ­sārava­ra­pavara­a­bhi­jāta­jāti­man­taratta­lohita­canda­naṃ nāma savara­pura­manuga­taṃ oññātaṃ avaññātaṃ hīḷitaṃ khīḷitaṃ garahitaṃ bhavati; evameva kho, mahārāja, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo param­parā­a­sammat­ta­kārī­naṃ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṃ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti. Evaṃ dhammassa garukattā pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito.

Kathaṃ bhikkhubhūmiyā garukattā pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito? Bhikkhubhāvo kho, mahārāja, loke atuliyo appamāṇo anagghiyo, na sakkā kenaci agghāpetuṃ tuletuṃ parimetuṃ, māyaṃ evarūpe bhikkhubhāve ṭhito lokena samasamo bhavatūti bhikkhūnaṃyeva antare pāti­mokkhuddeso carati. Yathā, mahārāja, loke vara­pavara­bhaṇḍaṃ vatthaṃ vā attharaṇaṃ vā gaja­turaṅ­ga­ratha­suvaṇ­ṇa­rajata­maṇi­muttā­it­thira­ta­nādīni vā vijita­kamma­sūrā vā sabbe te rājāna­mupa­gacchanti; evameva kho, mahārāja, yāvatā loke sugatā­gama­pariyat­ti­ācāra­saṃ­ya­ma­sīla­saṃ­vara­guṇā, sabbe te ­bhik­khu­saṃ­gha­mupagatā bhavanti. Evaṃ bhikkhubhūmiyā garukattā pāti­mokkhuddeso sīmaṃ katvā pihito”ti. “Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī”ti.

Dhamma­vinaya­pa­ṭicchan­nā­pa­ṭicchan­na­pañho dutiyo.