Saṃyutta Nikāya 12

7. Mahāvagga

68. Kosambisutta

Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca musilo āyasmā ca paviṭṭho āyasmā ca nārado āyasmā ca ānando kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. Atha kho āyasmā paviṭṭho āyasmantaṃ musilaṃ etadavoca: “aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘jātipaccayā jarāmaraṇan’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘jātipaccayā jarāmaraṇan’”ti.

“Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘bhavapaccayā jātīti … pe … upādānapaccayā bhavoti … taṇhāpaccayā upādānanti … vedanāpaccayā taṇhāti … phassapaccayā vedanāti … saḷāya­tana­pac­cayā phassoti … nāmarū­papaccayā saḷāyatananti … viññāṇapaccayā nāmarūpanti … saṅ­khā­ra­pac­cayā viññāṇanti … avijjāpaccayā saṅkhārā’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’”ti.

“Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘jātinirodhā jarā­maraṇa­nirodho’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘jātinirodhā jarā­maraṇa­nirodho’”ti.

“Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘bhavanirodhā jātinirodhoti … pe … upādānanirodhā bhavanirodhoti … taṇhānirodhā upādā­na­nirodhoti … vedanānirodhā taṇhānirodhoti … phassanirodhā vedanā­nirodhoti … saḷāya­tana­nirodhā phassa­nirodhoti … nāmarūpa­nirodhā saḷāya­tana­nirodhoti … viññāṇanirodhā nāmarūpa­nirodhoti … saṅ­khā­ra­nirodhā viñ­ñā­ṇa­nirodhoti … avijjānirodhā saṅ­khā­ra­nirodho’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘avijjānirodhā saṅ­khā­ra­nirodho’”ti.

“Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘bhavanirodho nibbānan’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘bhavanirodho nibbānan’”ti.

“Tenahāyasmā musilo arahaṃ khīṇāsavo”ti? Evaṃ vutte, āyasmā musilo tuṇhī ahosi.

Atha kho āyasmā nārado āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavoca: “sādhāvuso paviṭṭha, ahaṃ etaṃ pañhaṃ labheyyaṃ. Maṃ etaṃ pañhaṃ puccha. Ahaṃ te etaṃ pañhaṃ byākarissāmī”ti. “Labhatāyasmā nārado etaṃ pañhaṃ. Pucchāmahaṃ āyasmantaṃ nāradaṃ etaṃ pañhaṃ. Byākarotu ca me āyasmā nārado etaṃ pañhaṃ.

Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘jātipaccayā jarāmaraṇan’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘jātipaccayā jarāmaraṇan’”ti.

“Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ—bhavapaccayā jāti … pe … avijjāpaccayā saṅkhārā”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘avijjāpaccayā saṅkhārā’”ti.

“Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘jātinirodhā jarā­maraṇa­nirodho’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘jātinirodhā jarā­maraṇa­nirodho’”ti.

“Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘bhavanirodhā jātinirodhoti … pe … avijjānirodhā saṅ­khā­ra­nirodho’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘avijjānirodhā saṅ­khā­ra­nirodho’”ti.

“Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ: ‘bhavanirodho nibbānan’”ti? “Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāra­pari­vitakkā aññatra diṭṭhi­nij­jhā­nak­khan­tiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi: ‘bhavanirodho nibbānan’”ti.

“Tenahāyasmā nārado arahaṃ khīṇāsavo”ti? “‘Bhavanirodho nibbānan’ti kho me, āvuso, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, na camhi arahaṃ khīṇāsavo. Seyyathāpi, āvuso, kantāramagge udapāno, tatra nevassa rajju na udakavārako. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito, so taṃ udapānaṃ olokeyya. Tassa ‘udakan’ti hi kho ñāṇaṃ assa, na ca kāyena phusitvā vihareyya. Evameva kho, āvuso, ‘bhavanirodho nibbānan’ti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, na camhi arahaṃ khīṇāsavo”ti.

Evaṃ vutte, āyasmā ānando āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavoca: “evaṃvādī tvaṃ, āvuso paviṭṭha, āyasmantaṃ nāradaṃ kiṃ vadesī”ti? “Evaṃvādāhaṃ, āvuso ānanda, āyasmantaṃ nāradaṃ na kiñci vadāmi aññatra kalyāṇā aññatra kusalā”ti.

Aṭṭhamaṃ.