Therīapadāna

Kuṇḍa­la­ke­sīvagga

8. Yaso­dharā­therī­apadāna

Ekasmiṃ samaye ramme,
iddhe rājagahe pure;
Pabbhāramhi varekamhi,
vasante naranāyake.

Vasantiyā tamhi nagare,
ramme ­bhik­khu­nu­passaye;
Yaso­dharā­bhik­khu­niyā,
evaṃ āsi vitakkitaṃ.

“Suddhodano mahārājā,
gotamī ca pajāpatī;
Abhiññātā mahātherā,
theriyo ca mahiddhikā.

Santiṃ gatāva āsuṃ te,
dīpaccīva nirāsavā;
Lokanāthe dharanteva,
ahampi ca sivaṃ padaṃ.

Gamissāmī”ti cintetvā,
passantī āyumattano;
Passitvā āyusaṅkhāraṃ,
tadaheva khayaṃ gataṃ.

Patta­cīvara­mādāya,
nikkhamitvā sakassamā;
Purakkhatā bhikkhunībhi,
satehi sahassehi sā.

Mahiddhikā mahāpaññā,
sambuddhaṃ upasaṅkami;
Sambuddhaṃ abhivādetvā,
satthuno cakkalakkhaṇe;
Nisinnā ekamantamhi,
idaṃ vacanamabravi.

“Aṭṭha­satta­ti­vassā­haṃ,
pacchimo vattate vayo;
Pabbhāramhi anuppattā,
ārocemi mahāmuni.

Paripakko vayo mayhaṃ,
parittaṃ mama jīvitaṃ;
Pahāya vo gamissāmi,
kataṃ me saraṇamattano.

Vayamhi pacchime kāle,
maraṇaṃ uparuddhati;
Ajjarattiṃ mahāvīra,
pāpuṇissāmi nibbutiṃ.

Natthi jāti jarā byādhi,
maraṇañca mahāmune;
Ajarāmaraṇaṃ puraṃ,
gamissāmi asaṅkhataṃ.

Yāvatā parisā nāma,
samupāsanti satthuno;
Aparā­dha­ma­jānantī,
khamantaṃ sammukhā mune.

Saṃsaritvā ca saṃsāre,
khalitañce mamaṃ tayi;
Ārocemi mahāvīra,
aparādhaṃ khamassu me”.

Sutvāna vacanaṃ tassā,
munindo idamabravi;
“Kimuttaraṃ te vakkhāmi,
nibbānāya vajantiyā.

Iddhiñcāpi nidassehi,
mama sāsanakārike;
Parisānañca sabbāsaṃ,
kaṅkhaṃ chindassu yāvatā”.

Sutvā taṃ munino vācaṃ,
bhikkhunī sā yasodharā;
Vanditvā munirājaṃ taṃ,
idaṃ vacanamabravi.

“Yasodharā ahaṃ vīra,
agāre te pajāpati;
Sākiyamhi kule jātā,
itthiaṅge patiṭṭhitā.

Thīnaṃ satasahassānaṃ,
navutīnaṃ chaduttari;
Agāre te ahaṃ vīra,
pāmokkhā sabbā issarā.

­Rūpā­cā­ra­gu­ṇū­petā,
yobbanaṭṭhā piyaṃvadā;
Sabbā maṃ apacāyanti,
devatā viya mānusā.

Kaññā­sata­sahas­sa­pamu­khā,
Sakya­putta­nivesane;
Samāna­su­kha­duk­khatā,
Devatā viya nandane.

Kāma­dhātu­matik­kamma,
saṇṭhitā rūpadhātuyā;
Rūpena sadisā natthi,
ṭhapetvā lokanāyakaṃ”.

Sambuddhaṃ abhivādetvā,
iddhiṃ dassesi satthuno;
Nekā nānāvidhākārā,
mahāiddhīpi dassayī.

Cakkavāḷasamaṃ kāyaṃ,
sīsaṃ uttarato kuru;
Ubho pakkhā duve dīpā,
jambudīpaṃ sarīrato.

Dakkhiṇañca saraṃ piñchaṃ,
nānāsākhā tu pattakā;
Candañca sūriyañcakkhi,
merupabbatato sikhaṃ.

Cakkavāḷagiriṃ tuṇḍaṃ,
jamburukkhaṃ samūlakaṃ;
Bījamānā upāgantvā,
vandantī lokanāyakaṃ.

Hatthivaṇṇaṃ tathevassaṃ,
pabbataṃ jaladhiṃ tathā;
Candimaṃ sūriyaṃ meruṃ,
sakkavaṇṇañca dassayi.

“Yasodharā ahaṃ vīra,
pāde vandāmi cakkhuma”;
Sahas­sa­loka­dhātū­naṃ,
phullapadmena chādayi.

Brahmavaṇṇañca māpetvā,
dhammaṃ desesi suññataṃ;
“Yasodharā ahaṃ vīra,
pāde vandāmi cakkhuma.

Iddhīsu ca vasī homi,
dibbāya sotadhātuyā;
Ceto­pariya­ñāṇassa,
vasī homi mahāmuni.

Pubbenivāsaṃ jānāmi,
dibbacakkhu visodhitaṃ;
Sabbāsavā parikkhīṇā,
natthi dāni punabbhavo.

Attha­dhamma­ni­rut­tīsu,
paṭibhāne tatheva ca;
Ñāṇaṃ mayhaṃ mahāvīra,
uppannaṃ tava santike.

Pubbānaṃ lokanāthānaṃ,
saṅgamaṃ te nidassitaṃ;
Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ,
tuyhatthāya mahāmune.

Yaṃ mayhaṃ pūritaṃ kammaṃ,
Kusalaṃ sarase mune;
Tuyhatthāya mahāvīra,
Puññaṃ upacitaṃ mayā.

Abhabbaṭṭhāne vajjetvā,
vārayitvā anācaraṃ;
Tuyhatthāya mahāvīra,
sañcattaṃ jīvitaṃ mayā.

Neka­koṭi­sahas­sāni,
bhari­yat­thāya­dāsi maṃ;
Na tattha vimanā homi,
tuyhatthāya mahāmuni.

Neka­koṭi­sahas­sāni,
upakārāyadāsi maṃ;
Na tattha vimanā homi,
tuyhatthāya mahāmuni.

Neka­koṭi­sahas­sāni,
­bhoja­nat­thāya­dāsi maṃ;
Na tattha vimanā homi,
tuyhatthāya mahāmuni.

Neka­koṭi­sahas­sāni,
jīvitāni pariccajiṃ;
Bhayamokkhaṃ karissanti,
dadāmi mama jīvitaṃ.

Aṅgagate alaṅkāre,
vatthe nānāvidhe bahū;
Itthimaṇḍe na gūhāmi,
tuyhatthāya mahāmuni.

Dhana­dhañña­paric­cā­gaṃ,
gāmāni nigamāni ca;
Khettaṃ puttā ca dhītā ca,
pariccattā mahāmuni.

Hatthī assā gavā cāpi,
dāsiyo paricārikā;
Tuyhatthāya mahāvīra,
pariccattā asaṅkhiyā.

Yaṃ mayhaṃ paṭimantesi,
dānaṃ dassāmi yācake;
Vimanaṃ me na passāmi,
dadato dānamuttamaṃ.

Nānāvidhaṃ bahuṃ dukkhaṃ,
saṃsāre ca bahubbidhe;
Tuyhatthāya mahāvīra,
anubhuttaṃ asaṅkhiyaṃ.

Sukhap­pattā­nu­modāmi,
na ca dukkhesu dummanā;
Sabbattha tulitā homi,
tuyhatthāya mahāmuni.

Anumaggena sambuddho,
yaṃ dhammaṃ abhinīhari;
Anubhotvā sukhaṃ dukkhaṃ,
patto bodhiṃ mahāmuni.

Brahmadevañca sambuddhaṃ,
gotamaṃ lokanāyakaṃ;
Aññesaṃ lokanāthānaṃ,
saṅgamaṃ te bahuṃ mayā.

Adhikāraṃ bahuṃ mayhaṃ,
tuyhatthāya mahāmuni;
Gavesato buddhadhamme,
ahaṃ te paricārikā.

Kappe ca satasahasse,
caturo ca asaṅkhiye;
Dīpaṅkaro mahāvīro,
uppajji lokanāyako.

Pac­can­ta­desa­visaye,
nimantetvā tathāgataṃ;
Tassa āgamanaṃ maggaṃ,
sodhenti tuṭṭhamānasā.

Tena kālena so āsi,
sumedho nāma brāhmaṇo;
Maggañca paṭiyādesi,
āyato sabbadassino.

Tena kālenahaṃ āsiṃ,
kaññā brāhma­ṇa­sam­bhavā;
Sumittā nāma nāmena,
upagacchiṃ samāgamaṃ.

Aṭṭha uppalahatthāni,
pūjanatthāya satthuno;
Ādāya janasammajjhe,
addasaṃ isimuggataṃ.

Cirānugataṃ dayitaṃ,
atikkantaṃ manoharaṃ;
Disvā tadā amaññissaṃ,
saphalaṃ jīvitaṃ mama.

Parakkamaṃ taṃ saphalaṃ,
addasaṃ isino tadā;
Pubbakammena sambuddhe,
cittañcāpi pasīdi me.

Bhiyyo cittaṃ pasādesiṃ,
ise uggatamānase;
Deyyaṃ aññaṃ na passāmi,
demi pupphāni te isi.

‘Pañca hatthā tava hontu,
tayo hontu mamaṃ ise;
Tena saddhiṃ samā hontu,
bodhatthāya tavaṃ ise’.

Catutthaṃ bhāṇavāraṃ.

Isi gahetvā pupphāni,
āgacchantaṃ mahāyasaṃ;
Pūjesi janasammajjhe,
bodhatthāya mahāisi.

Passitvā janasammajjhe,
dīpaṅkaro mahāmuni;
Viyākāsi mahāvīro,
isi muggatamānasaṃ.

Aparimeyye ito kappe,
dīpaṅkaro mahāmuni;
Mama kammaṃ viyākāsi,
ujubhāvaṃ mahāmuni.

‘Samacittā samakammā,
samakārī bhavissati;
Piyā hessati kammena,
tuyhatthāya mahāisi.

Sudassanā supiyā ca,
manāpā piyavādinī;
Tassa dhammesu dāyādā,
viharissati iddhikā.

Yathāpi bhaṇḍasāmuggaṃ,
anurakkhati sāmino;
Evaṃ kusala­dhammā­naṃ,
anurakkhissate ayaṃ.

Tassa te anukampantī,
pūrayissati pāramī;
Sīhova pañjaraṃ bhetvā,
pāpuṇissati bodhiyaṃ’.

Aparimeyye ito kappe,
yaṃ maṃ buddho viyākarī;
Taṃ vācaṃ anumodentī,
evaṃkārī bhaviṃ ahaṃ.

Tassa kammassa sukatassa,
tattha cittaṃ pasādayiṃ;
Devamanussakaṃ yoniṃ,
anubhotvā asaṅkhiyaṃ.

Sukha­duk­khe­nubhot­vāhaṃ,
devesu mānusesu ca;
Pacchime bhave sampatte,
ajāyiṃ sākiye kule.

Rūpavatī bhogavatī,
yasasīlavatī tato;
Sabbaṅ­gasam­padā homi,
kulesu abhisakkatā.

Lābhaṃ silokaṃ sakkāraṃ,
loka­dhamma­sa­māga­maṃ;
Cittañca dukkhitaṃ natthi,
vasāmi akutobhayā.

Vuttañhetaṃ bhagavatā,
‘rañño antepure tadā;
Khattiyānaṃ pure vīra,
upakārañca niddisi.

Upakārā ca yā nārī,
yā ca nārī sukhe dukhe;
Atthakkhāyī ca yā nārī,
yā ca nārīnukampikā’.

Pañcakoṭisatā buddhā,
navakoṭisatāni ca;
Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ.

Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me;
Ekāda­sa­koṭi­satā,
buddhā dvādasa koṭiyo.

Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Vīsakoṭisatā buddhā,
tiṃsa­ko­ṭi­satāni ca;
Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ.

Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me;
Cattā­līsa­koṭi­satā,
paññāsa koṭisatāni ca.

Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Saṭṭhikoṭisatā buddhā,
satta­ti­koṭi­satāni ca;
Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ.

Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me;
Asītikoṭisatā buddhā,
navuti­koṭi­satāni ca.

Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Koṭi­sata­sahas­sāni,
honti lokagganāyakā;
Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ.

Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me;
Nava­koṭi­sahas­sāni,
apare lokanāyakā.

Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Koṭi­sata­sahas­sāni,
pañcā­sīti­mahesi­naṃ;
Pañcā­sīti­koṭi­satā,
sattatiṃsā ca koṭiyo.

Etesaṃ devadevānaṃ,
mahādānaṃ pavattayiṃ;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Paccekabuddhā vītarāgā,
aṭṭhaṭṭha­ma­ka­koṭiyo;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Khīṇāsavā vītamalā,
asaṅkhiyā buddhasāvakā;
Adhikāraṃ mahā mayhaṃ,
dhammarāja suṇohi me.

Evaṃ dhamme suciṇṇānaṃ,
sadā dhammassa cārinaṃ;
Dhammacārī sukhaṃ seti,
asmiṃ loke paramhi ca.

Dhammaṃ care sucaritaṃ,
na naṃ duccaritaṃ care;
Dhammacārī sukhaṃ seti,
asmiṃ loke paramhi ca.

Nibbinditvāna saṃsāre,
pabbajiṃ anagāriyaṃ;
Sahas­sa­pari­vārena,
pabbajitvā akiñcanā.

Agāraṃ vijahitvāna,
pabbajiṃ anagāriyaṃ;
Aḍḍhamāse asampatte,
catu­sacca­ma­pāpuṇiṃ.

Cīvaraṃ piṇḍapātañca,
paccayaṃ sayanāsanaṃ;
Upanenti bahū janā,
sāgareyeva ūmiyo.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ,
… pe …
viharāmi anāsavā.

Svāgataṃ vata me āsi,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso,
… pe …
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Evaṃ bahuvidhaṃ dukkhaṃ,
sampattī ca bahubbidhā;
Visuddhibhāvaṃ sampattā,
labhāmi sabbasampadā.

Yā dadāti sakattānaṃ,
puññatthāya mahesino;
Sahāyasampadā honti,
nib­bā­na­pada­ma­saṅ­kha­taṃ.

Parikkhīṇaṃ atītañca,
Paccuppannaṃ anāgataṃ;
Sabbakammaṃ mamaṃ khīṇaṃ,
Pāde vandāmi cakkhuma”.

Itthaṃ sudaṃ yasodharā bhikkhunī bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.

Yaso­dharā­theri­yāpadā­naṃ aṭṭhamaṃ.