Arthaviniścayasūtram
16. Pañcendriyāṇi
Tatra bhikṣavaḥ katamāni pañcendriyāṇi?
Yad-uta:
- Śraddhendriyam |
- vīryendriyam |
- smṛtīndriyam |
- samādhīndriyam |
- prajñendriyam ||
Tatra katamat śraddhendriyam?
Yayā śraddhayā caturo dharmān śraddadhāti ||
Katamāṁś-caturaḥ?
- Saṁsārāvacarāṁ laukikīṁ samyag-dṛṣṭiṁ śraddadhāti |
- sa karma-vipāka-pratiśaraṇo bhavati |
- yad-yad-eva karma kariṣyāmi kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā | tasyaiva karmaṇo vipākaṁ pratisaṁvedayiṣyāmi |
- sa jīvita-hetor-api pāpakaṁ karma nābhisaṁskaroti ||
Idam-ucyate śraddhendriyam ||
Tatra katamad vīryendriyam?
Yān dharmān śraddhendriyeṇa śraddadhāti | tān dharmān vīryendriyeṇa samudānayati ||
Idam-ucyate vīryendriyam ||
Tatra katamat smṛtīndriyam?
Yān dharmān vīryendriyeṇa samudānayati | tān dharmān smṛtīndriyeṇa na vipraṇāśayati ||
Idam-ucyate smṛtīndriyam ||
Tatra katamat samādhīndriyam?
Yān dharmān smṛtīndriyeṇa na vipraṇāśayati | tān dharmān samādhīndriyeṇa ekāgrīkaroti ||
Idam-ucyate samādhīndriyam ||
Tatra katamat prajñendriyam?
Yān dharmān samādhīndriyeṇa ekāgrīkaroti | tān dharmān prajñendriyeṇa pratividhyate sa teṣu dharmeṣu pratyavekṣaṇa-jātīyo bhavati ||
Idam-ucyate prajñendriyam ||
Imāni bhikṣavaḥ pañcendriyāṇi ||