Nagarasūtra
evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane ’nāthapiṇḍadasyārāme | tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayati |
pūrvaṃ me bhikṣavo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim anabhisaṃbuddhasyaikākino rahasigatasya pratisaṃlīnasyaivaṃ cetasi cetaḥparivitarka udapādi |
kcchraṃ batāyaṃ loka āpanno yaduta jāyate ’pi jīryate ’pi mriyate ’pi cyavate ’pyupapadyate ’pi | atha ca punar ime sattvājarāmaraṇasyottare niḥsaraṇaṃ yathābhūtaṃ na prajānanti |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nusati jarāmaraṇam bhavati | kiṃpratyayañ ca punarjarāmaraṇam | tasya mama yoniśo manasikurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | jātyāṃsatyāṃjarāmaraṇaṃ bhavati | jātipratyayañ ca punar jarāmaraṇam |
tasya mamaitad abhavat | kasminnu sati jātir bhavati | kiṃpratyayā ca punar jātiḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | bhave sati jātir bhavatibhavapratyayā ca punar jatiḥ |
tasya mamaitad abhavat kasmin nusati bhavo bhavati | kiṃpratyayaś ca punar bhavaḥ tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | upādāne sati bhavo bhavati | upādānapratyayaś ca punar bhavaḥ
tasya mamaitad abhavat | kasminnu saty upādānaṃ bhavati | kiṃpratyayaṇ ca punar upādānam | tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | tṣṇāyāṃ satyām upādānaṃbhavati | tṣṇāpratyayañ ca punar upādānam |
tasya mamaitad abhavat | kasminnu sati tṣṇā bhavati | kiṃpratyayā ca punas tṣṇā | tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | vedanāyām satyāṃ tṣṇā bhavati | vedanāpratyayā ca punas tṣṇā |
tasyamamaitad abhavat | kasminnu sati vedanā bhavati | kiṃpratyayā ca punar vedanā | tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | sparśe sati vedanā bhavati | sparśapratyayā ca punar vedanā |
tasya mamaitad abhavat | kasminnu sati sparśo bhavati | kiṃpratyayaś capunaḥ sparśaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi ṣaḍāyatane sati sparśo bhavatiṣaḍāyatanapratyayaś ca punaḥ sparśaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nusati ṣaḍāyatanaṃ bhavati | kiṃpratyayañ ca punaḥ ṣaḍāyatanam | tasyamama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | nāmarūpapratyayañ ca punaḥ ṣaḍāyatanam |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nusati nāmarūpaṃ bhavati kiṃpratyayañ ca punar nāmarūpam | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃyathābhūtasyābhisamaya udapādi | vijñāne sati nāmarūpaṃ bhavati | vijñānapratyayañ ca punar nāmarūpam |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nusati vijñānaṃ bhavati kiṃpratyayaṃ ca punar vijñānam | tasya mama yoniśo manasi kurvataevaṃ yathābhūtasābhisamaya udapādi | nāmarūpe sati vijñānaṃ bhavati | nāmarūpapratyayañ ca punar vijñānam |
tasya mama vijñānātpratyudāvartate mānasaṃ nātaḥ pareṇa vyativartate |
yad utavijñānapratyayaṃnāmarūpaṃ | nāmarūpapratyayaḥ ṣaḍāyatanaḥ | ṣaḍāyatanapratyayaḥsparśaḥ | sparśapratyayaḥ vedanā | vedanāpratyayā tṣṇā | tṣṇāpratyayamupādānam | upādānapratyayo bhavaḥ | bhavapratyayā jātiḥ | jātipratyayājarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evamasya kevalasyamahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasati jarāmaraṇaṃ na bhavati | kasya nirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃyathābhūtasyābhisamaya udapādi | jātyām asatyāṃ jarāmaraṇaṃ nabhavati | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasati jātir na bhavati | kasya nirodhāj jātinirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃyathābhūtasyābhisamaya udapādi | bhave ’sati jātir na bhavati | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasati bhavo na bhavati | kasya nirodhād bhavanirodhaḥ | tasya mamayoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | upādāne’sati bhavo na bhavati | upādānanirodhād bhavanirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasaty upādānaṃ na bhavati | kasya nirodhād upādānanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃyathābhūtasyābhisamaya udapādi | tṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasati tṣṇā na bhavati | kasya nirodhāt tṣṇānirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃyathābhūtasyābhisamaya udapādi | vedanāyām asatyāṃ tṣṇā na bhavati | vedanānirodhāt tṣṇānirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasati vedanā na bhavati | kasya nirodhād vedanānirodhaḥ | tasya mamayoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | sparśe’sati vedanā na bhavati | sparśanirodhād vedanānirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati sparśo na bhavati | kasya nirodhāt sparśanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | ṣaḍāyatane ’sati sparśo na bhavati | ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati ṣaḍāyatanaṃ na bhavati | kasya nirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | nāmarūpe ’sati ṣaḍāyatanaṃ nabhavati | nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nvasati nāmarūpaṃ na bhavati | kasya nirodhān nāmarūpanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | vijñāne ’sati nāmarūpaṃ na bhavati | vijñānanirodhān nāmarūpanirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati vijñānaṃ na bhavati | kasya nirodhād vijñānanirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | saṃskāreṣv asatsu vijñānaṃ na bhavati | saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ |
tasya mamaitad abhavat | kasmin nv asati saṃskārā na bhavanti | kasya nirodhāt saṃskāranirodhaḥ | tasya mama yoniśo manasi kurvata evaṃ yathābhūtasyābhisamaya udapādi | avidyāyām asatyāṃ saṃskārā na bhavanti | avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ |
ity avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ | saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ | vijñānanirodhān nāmarūpanirodhaḥ | nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ | ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ | sparśanirodhād vedanānirodhaḥ | vedanānirodhāt tṣṇānirodhaḥ | tṣṇānirodhād upādānanirodhaḥ | upādānanirodhād bhavanirodhaḥ | bhavanirodhāj jātinirodhaḥ | jātinirodhāj jarāmaraṇanirodhaḥ | śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante | evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati |
tasya mamaitad abhavat | adhigato me paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
tadyathā puruṣo ’raṇye pravaṇe ’nvāhiṇḍann adhigacchet paurāṇaṃ mārgaṃ paurāṇaṃ vartma paurāṇīṃ pūṭāṃ pūrvakair manuṣyair yātānuyātām | sa tam anugacchet | sa tam anugacchan sa tatra paśyet paurāṇaṃ nagaraṃ paurāṇīṃ rājadhānīm ārāmasaṃpannāṃ vanasaṃpannāṃ puṣkariṇīsaṃpannāṃ śubhāṃ dāpavatīṃ ramaṇīyām |
tasyaivaṃ syāt | yanv ahaṃ gatvā rājña ārocayeyam | atha sa puruṣo rājña evam ārocayet | yat khalu deva jānīyāḥ | ihāham adrākṣam araṇye pravaṇe ’nvāhiṇḍan paurāṇaṃ mārgaṃ paurāṇaṃ vartma paurāṇīṃ puṭāṃ pūrvakair manuṣyair yātānuyātām | so ’haṃ tam anugatavān | so ’haṃ tam anugacchann adrākṣaṃ paurāṇaṃ nagaraṃ paurāṇīṃ rājadhānīṃ vanasaṃpannāṃ puṣkariṇīsaṃpannāṃ śubhāṃ dāpavatīṃ ramaṇīyām | tāṃ devo nagarīṃ māpayatu |
atha sa rājā tāṃ nagarīṃ māpayet | sā syād apareṇa samayena rājadhānī ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā cākīrṇabahujanamanuṣyā ca |
evam eva adhigato me paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
katamaś ca sa paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
yad utāryāṣṭāṅgo mārgas tadyathā samyagdṛṣṭiḥ samyaksaṃkaIpaḥ samyagvāk samyakkarmāntaḥ samyagājīvaḥ samyagvyāyāmaḥ samyaksmṛtiḥ samyaksamādhiḥ |
asau bhiksavaḥ paurāṇo mārgaḥ paurāṇaṃ vartma paurāṇī puṭā pūrvakair ṛṣibhir yātānuyātā |
tam aham anugatavān | tam anugacchañ jarāmaraṇaṃ adrākṣam | jarāmaraṇasamudayaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ jarāmaraṇanirodhagāminīṃ pratipadam adrākṣam |
evaṃ jātibhavopādānatṛṣṇāvedanāsparśaṣaḍāyatananāmarūpavijñānaṃ saṃskārān adrākṣam | saṃskārasamudayaṃ saṃskāranirodhaṃ saṃskāranirodhagāminīṃ pratipadam adrākṣam |
so ’ham imān dharmān svayam abhijñāya sākṣīkṛtvā bhikṣūṇām ārocayāmi | bhikṣūṇīnām upāsakānām upāsikānāṃ nānātīrthyaśramaṇabrāhmaṇacarakaparivrājakānām ārocayāmi |
tatra bhikṣur api samyakpratipadyamāna ārādhiko bhavati | ārādhayati nyāyaṃ dharmaṃ kuśalam | bhikṣūṇy apy upāsako ’py upāsikāpi samyakpratipadyamānā ārādhikā bhavati | ārādhayati nyāyaṃ dharmaṃ kuśalam |
evam idaṃ brahmacaryaṃ vaistārikaṃ bhavati bahujanyaṃ pṛthubhūtaṃ yāvad devamanuṣyebhyaḥ samyaksuprakāśitam ||