Nivṛtasūtra
avidyayā nivṛtasya bālasya tṛṣṇayā saṃyuktasyaivam ayam bālasyāśrutavataḥ pṛthagjanasya savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgataḥ | ity ayañ cāsya savijñānakaḥ kāyo bahirdhā ca nāmarūpam | evaṃ dvayam |
dvayaṃ khalu pratītya sparśaḥ | ṣaḍ imāni sparśāyatanāni yaiḥ spṛṣṭaḥ spṛṣṭo bālo ’śrutavān pṛthagjanaḥ sukhaduḥkhaṃ pratisaṃvedayati | ato vā punar upādāyaiteṣāṃ vānyatamena |
katamāni ṣaṭ | cakṣuḥ sparśāyatanam | śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ sparśāyatanam |
avidyayā nivṛtasya paṇḍitasya tṛṣṇayā saṃyuktasyaivam ayam paṇḍitasya savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgataḥ | ity ayañ cāsya savijñānakaḥ kāyo bahirdhā ca nāmarūpam | evaṃ dvayam |
dvayaṃ khalu pratītya sparśaḥ | ṣaḍ imāni sparśāyatanāni yaiḥ spṛṣṭaḥ spṛṣṭaḥ paṇḍitaḥ sukhaduḥkhaṃ pratisaṃvedayati | ato vā punar upādāyaiteṣāṃ vānyatamena |
katamāni ṣaṭ | cakṣuḥ sparśāyatanaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ |
iti bhikṣavo ko viśesaḥ ko ’bhiprāyaḥ kin nānākaraṇaṃ bālapaṇḍitayor mamāntike brahmacaryavāsāya |
bhagavanmūlakā bhadanta dharmāḥ pūrvavad yāvad bhāṣiṣye |
yayāvidyayā nivṛtasya bālasyāśrutavataḥ pṛthagjanasya yayā ca tṛṣṇayā saṃyuktasyāyaṃ savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgatas tasya sā ca avidyā aprahīṇā sā ca tṛṣṇā aparikṣīṇā | sa tasyā avidyāyā aprahāṇāt tasyāś ca tṛṣṇāyā aparikṣayāt kāyasya bhedāt paraṃmaraṇāt kāyopago bhavati | sa kāyopagaḥ san na parimucyate jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | na parimucyate duḥkhād iti vadāmi |
tat kasmād dhetoḥ | nācārṣīd bālaḥ pūrve brahmacaryeṣaṇāṃ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | tasmāt sa kāyasya bhedāt paraṃmaraṇāt kāyopago bhavati | sa kāyopagaḥ san na parimucyate pūrvavad yāvad duḥkhād iti vadāmi |
yayā nv avidyayā nivṛtasya paṇḍitasya yayā ca tṛṣṇayā samyuktasya savijñānakaḥ kāyaḥ samudāgatas tasya sā ca avidyā prahīṇā sā ca tṛṣṇā parikṣīṇā | sa tasyā avidyāyāḥ prahāṇāt tasyāś ca tṛṣṇāyāḥ parikṣayāt kāyasya bhedāt paraṃmaraṇān na kāyopago bhavati | sa na kāyopagaḥ san parimucyate jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ | parimucyate duḥkhād iti vadāmi |
tat kasmād dhetoḥ | acārṣīt paṇḍitaḥ pūrve brahmacaryeṣaṇāṃ samyagduḥkhakṣayāya duḥkhasyāntakriyāyai | tasmāt sa kāyasya bhedāt paraṃmaraṇān na kāyopago bhavati | sa na kāyopagaḥ san parimucyate pūrvavad yāvad duḥkhād iti vadāmi |
ayaṃ bhikṣavo viśeṣo ’yam abhiprāya idan nānākaraṇaṃ bālapaṇḍitayor mamāntike brahmacaryavāsāya ||