Acelasūtra
bhagavān rājagṛhe viharati gṛdhrakūṭe parvate |
atha bhagavān pūrvāhṇe nivasya pātracīvaram ādāya gṛdhrakūṭaparvatād avatīrṇo rājagṛhaṃ piṇḍāya prāviśat |
tena khalu samayenācelakāśyapo rājagṛhaṃ gocarāya prasṛto ’bhūt kenacid eva karaṇīyena | adrākṣīd acelakāśyapo bhagavantaṃ dūrata eva | dṛṣṭvā ca punar yena bhagavāṃs tenopajagāma | upetya bhagavantam idam avocat |
pṛcchāma bho gautama kañcid eva pradeśam | saced avakāśaṃ kuryāt praśnasya vyākaraṇāya |
akālas tāvat tava kāśyapa praśnasya vyākaraṇāya | rājagṛhaṃ tāvat piṇḍāya caritavyam | bahir ārāmaṃ gaccha | tatra te kālo bhaviṣyati praśnasya vyākaraṇāya |
trir apy acelakāśyapo bhagavantam idam avocat | syād bho gautamāsmākaṃ vāntarāyo bhavati gautamasyānyathātvam | ihaiva vayaṃ bhavantaṃ gautamaṃ pṛcchāmaḥ | saced avakāśaṃ kuryāḥ praśnasya vyākaraṇāya |
pṛccha kāśyapa yad yad evākāṅkṣase |
kin nu bho gautama svayaṃkṛtaṃ duḥkham | avyākṛtam idaṃ mayā kāśyapa svayaṃkṛtaṃ duḥkham |
kin nu bho gautama parakṛtaṃ duḥkham | etad api kāśyapa avyākṛtaṃ mayā parakṛtaṃ duḥkham |
kin nu bho gautama svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca duḥkham | etad api kāśyapa avyākṛtaṃ mayā svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca duḥkham |
kin nu bho gautama asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ duḥkham | etad api kāśyapa avyākṛtaṃ mayā asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ duḥkham |
kin nu bho gautama svayaṃkṛtaṃ duḥkham iti pṛṣṭo ’vyākṛtam iti vadasi parakṛtaṃ svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ duḥkham iti pṛṣṭo ’vyākṛtam iti vadasi | kin nu bho gautama nāsty eva duḥkham |
na kāśyapa nāsty eva duḥkham iti tv asty eva duḥkham |
sādhu me bhavān gautamas tathā dharmaṃ deśayatu yathāhaṃ duḥkhaṃ jāneyaṃ duḥkhaṃ paśyeyam |
sā eva kāśyapa vedanā sa vettīti yasyaivaṃ syāt svayaṃkṛtaṃ duḥkham evam ahaṃ na vadāmi |
anyā vedanā anyo vettīti yasyaivaṃ syāt parakṛtaṃ duḥkham evam ahaṃ na vadāmi |
vedanābhibhūtasyaivā sataḥ pare duḥkhaṃ samavadadhatīti yasyaivaṃ syāt svayaṃkṛtañ ca parakṛtañ ca duḥkham evam apy ahaṃ na vadāmi |
asatsu ca pratyayeṣu duḥkhāni santīti yasyaivaṃ syād asvayaṃkāraparakārahetusamutpannaṃ duḥkham evam ahaṃ na vadāmi |
ity etāv ubhāv antāv anupagamya madhyamayā pratipadā tathāgato dharmaṃ deśayati | yad utāsmin satīdaṃ bhavaty asyotpādād idam utpadyate pūrvavad yāvat samudayo nirodhaś ca bhavati |
asmin khalu dharmaparyāye bhāṣyamāṇe ’celakāśyapasya virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣur utpannam |
athācelakāśyapo dṛṣṭadharmā prāptadharmā viditadharmā paryavagāḍhadharmā tīrṇakāṅkṣas tīrṇavicikitso ’parapratyayo ’nanyaneyaḥ śāstuḥ śāsane dharmeṣu vaiśāradyaprāpto yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam idam avocat |
abhikkrānto ’haṃ bhadanta abhikkrāntaḥ | eṣo ’haṃ bhagavantaṃ śaraṇaṃ gacchāmi dharmaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ ca | upāsākaṃ ca māṃ dhārayādyāgreṇa yāvajjīvaṃ prāṇopetaṃ śaraṇagatam abhiprasannam |
athācelakāśyapo bhagavato bhāṣitam abhinandyānumodya bhagavatpādau śirasā vanditvā bhagavato ’ntikāt prakrāntaḥ |
athācelakāśyapo ’ciraprakrānto bhagavato ’ntikād gavā taruṇavatsayā jīvitād vyaparopitaḥ | tasya maraṇasamaye viprasannānīndriyāṇi pariśuddho mukhavarṇaḥ paryavadātas tvagvarṇaḥ |
atha saṃbahulā bhikṣavaḥ pūrvāhṇe nivasya pātracīvaram ādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāviśan | aśrauṣuḥ saṃbahulā bhikṣavo rājagṛhaṃ piṇḍāya carantaḥ | yo ’sāv acelakāśyapo bhagavantaṃ rājagṛhe praśnaṃ pṛṣṭavān so ’ciraprakrānto bhagavato ’ntikād gavā taruṇavatsayā jīvitād vyaparopitaḥ | tasya maraṇasamaye viprasannānīndriyāṇi pariśuddho mukhavarṇaḥ paryavadātas tvagvarṇaḥ |
śrutvā ca punā rājagṛhaṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyāḥ paścādbhaktapiṇḍapātaṃ pratikrāntāḥ | pātracīvaraṃ pratiśamya pādau prakṣālya yena bhagavāṃs tenopajagmuḥ | upetya bhagavatpādau śirasā vanditvaikānte nyaṣīdan | ekāntaniṣaṇṇāḥ saṃbahulā bhikṣavo bhagavantam idam avocan |
iha vayaṃ bhadanta saṃbahulā bhikṣavaḥ pūrvāhṇe nivasya pātracīvaram ādāya rājagṛhaṃ piṇḍāya prāviśāma | aśrauṣma vayaṃ saṃbahulā bhikṣavo rājagṛhaṃ piṇḍāya carantaḥ pūrvavad yāvat paryavadātas tvagvarṇaḥ | tasya bhadanta kā gatiḥ kopapattiḥ ko ’bhisaṃparāyaḥ |
dravyajātīyaḥ sa bhikṣavaḥ kulaputraḥ | pratyabhijñāsīc ca me dharmeṣv anudharmam | na ca me viheṭhitavān dharmādhikārikīṃ kathāṃ vyākṛtāṃ sa kulaputraḥ | kuruta tasya śarīre śarīrapūjām iti |