Saṃyutta Nikāya 43

2. Dutiyavagga

12. Asaṅkhatasutta

“Asaṅkhatañca vo, bhikkhave, desessāmi asaṅ­kha­ta­gāmiñca maggaṃ. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, asaṅkhataṃ? Yo, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo—idaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅkhataṃ. Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Samatho. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo. Iti kho, bhikkhave, desitaṃ vo mayā asaṅkhataṃ, desito asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo. Yaṃ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanīti. (1.1)

Asaṅkhatañca vo, bhikkhave, desessāmi asaṅ­kha­ta­gāmiñca maggaṃ. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, asaṅkhataṃ? Yo, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo—idaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅkhataṃ. Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Vipassanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo. Iti kho, bhikkhave, desitaṃ vo mayā asaṅkhataṃ … pe … ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanīti. (1.2)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Savitakko savicāro samādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Avitakko vicāramatto samādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Avitakko avicāro samādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.3–5.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Suññato samādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Animitto samādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Appaṇihito samādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.6–8.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhij­jhā­do­manas­saṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.9–12.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.13–16.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu chanda­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vīriya­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu citta­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vīmaṃ­sa­samā­dhi­pa­dhā­na­saṅ­khā­ra­saman­nā­gataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.17–20.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodha­nissitaṃ vos­sagga­pari­ṇāmiṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vīriyindriyaṃ bhāveti vivekanissitaṃ … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu satindriyaṃ bhāveti … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhindriyaṃ bhāveti … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu paññindriyaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodha­nissitaṃ vos­sagga­pari­ṇāmiṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.21–25.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhābalaṃ bhāveti vivekanissitaṃ … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu vīriyabalaṃ bhāveti … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu satibalaṃ bhāveti … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhibalaṃ bhāveti … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu paññābalaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodha­nissitaṃ vos­sagga­pari­ṇāmiṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.26–30.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sati­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti vivekanissitaṃ … pe … ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhamma­vicaya­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pe … vīriya­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pe … pīti­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pe … passad­dhi­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pe … samā­dhi­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti … pe … upekkhā­sam­boj­jhaṅ­gaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodha­nissitaṃ vos­sagga­pari­ṇāmiṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe …. (1.31–37.)

Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodha­nissitaṃ vos­sagga­pari­ṇāmiṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo … pe … katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammāsaṅkappaṃ bhāveti … pe … sammāvācaṃ bhāveti … pe … sammākammantaṃ bhāveti … pe … sammāājīvaṃ bhāveti … pe … sammāvāyāmaṃ bhāveti … pe … sammāsatiṃ bhāveti … pe … asaṅkhatañca vo, bhikkhave, desessāmi asaṅ­kha­ta­gāmiñca maggaṃ. Taṃ suṇātha. Katamañca, bhikkhave, asaṅkhataṃ … pe … ? Katamo ca, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodha­nissitaṃ vos­sagga­pari­ṇāmiṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo. Iti kho, bhikkhave, desitaṃ vo mayā asaṅkhataṃ, desito asaṅ­kha­ta­gāmi­maggo. Yaṃ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya, kataṃ vo taṃ mayā. Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī”ti. (1.38–45.)

Paṭhamaṃ.