Buddhavaṃsa

20. Phussa­buddha­vaṃsa

“Tattheva maṇḍakappamhi,
ahu satthā anuttaro;
Anūpamo asamasamo,
phusso lokagganāyako.

Sopi sabbaṃ tamaṃ hantvā,
vijaṭetvā mahājaṭaṃ;
Sadevakaṃ tappayanto,
abhivassi amatambunā.

Dhammacakkaṃ pavattente,
phusse ­nak­khat­ta­maṅgale;
Koṭi­sata­sahas­sā­naṃ,
paṭha­mā­bhisa­mayo ahu.

Navuti­sata­sahas­sā­naṃ,
dutiyā­bhisa­mayo ahu;
Asīti­sata­sahas­sā­naṃ,
tatiyā­bhisa­mayo ahu.

Sannipātā tayo āsuṃ,
phussassāpi mahesino;
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ,
santacittāna tādinaṃ.

Saṭṭhi­sata­sahas­sā­naṃ,
paṭhamo āsi samāgamo;
Paññā­sa­sata­sahas­sā­naṃ,
dutiyo āsi samāgamo.

Cattā­rīsa­sata­sahas­sā­naṃ,
Tatiyo āsi samāgamo;
Anupādā vimuttānaṃ,
Voc­chin­na­paṭi­sandhi­naṃ.

Ahaṃ tena samayena,
vijitāvī nāma khattiyo;
Chaḍḍayitvā mahārajjaṃ,
pabbajiṃ tassa santike.

Sopi maṃ buddho byākāsi,
phusso lokagganāyako;
‘Dvenavute ito kappe,
ayaṃ buddho bhavissati.

Padhānaṃ padahitvāna,
… pe …
hessāma sammukhā imaṃ’.

Tassāpi vacanaṃ sutvā,
bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
Uttariṃ vata­ma­dhiṭṭhā­siṃ,
dasa­pārami­pūriyā.

Suttantaṃ vinayañcāpi,
navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;
Sabbaṃ pariyāpuṇitvā,
sobhayiṃ jinasāsanaṃ.

Tatthappamatto viharanto,
brahmaṃ bhāvetva bhāvanaṃ;
Abhiññāsu pāramiṃ gantvā,
brahma­loka­magañ­chahaṃ.

Kāsikaṃ nāma nagaraṃ,
jayaseno nāma khattiyo;
Sirimā nāma janikā,
phussassāpi mahesino.

Nava­vassa­sahas­sāni,
Agāraṃ ajjha so vasi;
Garuḷapakkha haṃsa suvaṇṇabhārā,
Tayo pāsādamuttamā.

Tiṃ­sa­itthi­sahas­sāni,
nāriyo samalaṅkatā;
Kisāgotamī nāma nārī,
anūpamo nāma atrajo.

Nimitte caturo disvā,
hatthiyānena nikkhami;
Chamāsaṃ padhānacāraṃ,
acarī purisuttamo.

Brahmunā yācito santo,
phusso lokagganāyako;
Vatti cakkaṃ mahāvīro,
migadāye naruttamo.

Surakkhito dhammaseno,
ahesuṃ aggasāvakā;
Sabhiyo nāmupaṭṭhāko,
phussassāpi mahesino.

Cālā ca upacālā ca,
ahesuṃ aggasāvikā;
Bodhi tassa bhagavato,
āmaṇḍoti pavuccati.

Dhanañcayo visākho ca,
ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
Padumā ceva nāgā ca,
ahesuṃ aggupaṭṭhikā.

Aṭṭha­paṇṇā­sa­ratanaṃ,
sopi accuggato muni;
Sobhate sataraṃsīva,
uḷurājāva pūrito.

Navuti­vassa­sahas­sāni,
āyu vijjati tāvade;
Tāvatā tiṭṭhamāno so,
tāresi janataṃ bahuṃ.

Ovaditvā bahū satte,
santāretvā bahū jane;
Sopi satthā atulayaso,
nibbuto so sasāvako.

Phusso jinavaro satthā,
Senārāmamhi nibbuto;
Dhātu­vitthā­rikaṃ āsi,
Tesu tesu padesato”ti. (806)

Phussassa bhagavato vaṃso aṭṭhārasamo.