Udānavarga
Prakīrṇakavarga
pūrvaṃ hi kṛtyaṃ pratijāgareta
mā me kṛtyaṃ kṛtyakāle vihanyāt |
taṃ nityakāle pratiyatyakāriṇaṃ
naiva kṛtyaṃ kṛtyakāle vihanti || 1vyāyametaiva puruṣo
yāvad arthasya niṣpadaḥ |
paśyed asau tathātmārthaṃ
yathaivecchet tathā bhavet || 2uttiṣṭhata vyāyamata
kurudhvaṃ dvīpam ātmanaḥ |
karmāro rajatasyaiva
haradhvaṃ malam ātmanaḥ |
nirdhāntamalā hy anaṅgaṇā
na punar jātijarām upeṣyatha || 3alajjitavye lajjante
lajjitavye tv alajjinaḥ |
abhaye bhayadarśīno
bhaye cābhayadarśinaḥ |
mithyādṛṣṭisamādānāt
satvā gacchanti durgatim || 4yas tu pūrvaṃ pramādyeha
paścād vai na pramādyate |
sa imaṃ bhāsate lokam
abhramuktaiva candramāḥ || 5yas tu pūrvaṃ pramādyeha
paścād vai na pramādyate
sa imāṃ viṣaktikāṃ loke
smṛtaḥ samativartate || 6daharo ’pi cet pravrajate
yujyate buddhaśāsane |
sa imaṃ bhāsate lokam
abhramuktaiva candramāḥ || 7daharo ’pi cet pravrajate
yujyate buddhaśāsane |
sa imāṃ viṣaktikāṃ loke
smṛtaḥ samativartate || 8yasya pāpakṛtaṃ karma
kuśalena pithīyate |
sa imaṃ bhāsate lokam
abhramuktaiva candramāḥ || 9yasya pāpakṛtaṃ karma
kuśalena pithīyate |
sa imāṃ viṣaktikāṃ loke
smṛtaḥ samativartate || 10yo jīvite na tapate
maraṇānte ca sarvaśaḥ |
sa vai dṛṣṭapado dhīro
maraṇānte na śocati || 11yo jīvite na tapate
maraṇānte ca sarvaśaḥ |
sa vai dṛṣṭapado dhiraḥ
śokamadhye na śocati || 12yo jīvite na tapate
maraṇānte ca sarvaśaḥ |
sa vai dṛṣṭapado dhīro
jñātimadhye virocate || 13kṛṣnāṃ dharmāṃ viprahāya
śuklāṃ bhāvayata bhikṣavaḥ
okād anokam āgamya
vivekam anubṛṃhayet |
tatra cābhirametāryo
hitvā kāmān akiñcanaḥ || 14śuddhasya hi sadā phalguḥ
śuddhasya poṣathaḥ sadā |
śuddhasya śucikarmaṇaḥ
sadā saṃpadyate vratam || 15kṣetrāṇi tṛṇadoṣāṇi
rāgadoṣā tv iyaṃ prajā |
tasmād vigatarāgebhyo
dattaṃ bhavati mahāphalam || 16kṣetrāṇi tṛṇadoṣāṇi
dveṣadoṣā tv iyaṃ prajā |
tasmād vigatadveṣebhyo
dattaṃ bhavati mahāphalam || 17kṣetraṇi tṛṇadoṣāni
mohadoṣā tv iyaṃ prajā |
tasmād vigatamohebhyo
dattaṃ bhavati mahāphalam || 18kṣetrāṇi tṛṇadosāṇi
mānadoṣā tv iyaṃ prajā |
tasmād vigatamānebhyo
dattaṃ bhavati mahāphalam || 19kṣetrāṇi tṛṇadoṣāṇi
lobhadoṣā tv iyaṃ prajā |
tasmād vigatalobhebhyo
dattaṃ bhavati mahāphalam || 20kṣetrāni tṛṇadoṣāṇi
tṛṣṇadoṣā tv iyaṃ prajā |
tasmād vigatatṛṣṇebhyo
dattaṃ bhavati mahāphalam || 21ṣaṣṭha adhipatī rājā
rajyamāne rajasvalaḥ |
arakte virajā bhavati
rakte bālo nirucyate || 22nagaraṃ hy asthiprākāraṃ
māṃsaśoṇitalepanaṃ |
yatra rāgas ca dveṣaś ca
māno mrakṣaś ca bādhyate || 23hetuprabhavaṃ sadā hi duḥkhaṃ
tad apaśyaṃ sa hi tena tatra baddhaḥ |
tasya tu samayāj jahāti saṅgaṃ
na hi bāhyā prajahanti taṃ mahaugham || 24
|| prakīrṇakavargaḥ || ||