Udānavarga

Ātmavarga

su­bhāṣitasya śikṣeta
śramaṇopāsanasya ca |
ekāsanasya ca rahaś
cittavyupaśamasya ca || 1

ekāsanaṃ tv ekaśayyām
ekacaryām atandritaḥ |
ramayec caikam ātmānaṃ
vaneṣv ekaḥ sadā vaset || 2

yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ
saṃgrāme dvisatāṃ jayet |
yaś cātmānaṃ jayed ekaṃ
saṃgrāmo durjayaḥ sa vai || 3

ātmā hy asya jitaḥ śreyāṃ
yac ceyam itarāḥ prajāḥ |
ātmadāntasya puruṣasya
nityaṃ saṃvṛtacāriṇaḥ || 4

na devā nāpi gandharvā
na māro brāhmaṇā saha |
jitasyāpajitaṃ kuryus
tathā prājñasya bhikṣuṇaḥ || 5

āt­mānam eva prathamaṃ
pratirūpe niveśayet |
tato ’nyam anuśāsīta
⏓ ⏓ ⏓ ⏓ yathā hy aH || 6

āt­mānam eva prathamaṃ
pratirūpe nivesayet |
tato ’nyam anusāsīta
na kliśyeta hi paṇḍtaḥ || 7

āt­mānaṃ hi tathā kuryāc
chāsītānyaṃ yathā svayam |
sudānto bata me nityam
ātmā sa hi sudurdamaḥ || 8

āt­mānaṃ hi tathā kuryāc
chāsītānyaṃ yathā svayam |
ātmā dānto mayā nityam
ātmadānto hi paṇḍitaḥ || 9

āt­mano ’rthaṃ parārthena
bahunāpi na hāpayet |
ātmārthaṃ paramaṃ jñātvā
svakārthaparamo bhavet || 10

ātmā tv ihātmano nathaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
āt­manā hi sudāntena
nāthaṃ labhati paṇḍitaḥ || 11

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nātha paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
arthaṃ labhati paṇḍitaḥ || 12

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
dharmam labhati paṇḍitaḥ || 13

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
yaśo labhati paṇḍitaḥ || 14

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
kīrtim labhati paṇḍitaḥ || 15

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
sukhaṃ labhati paṇḍitaḥ || 16

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
svargaṃ labhati panditaḥ || 17

ātmā tv ihatmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet
ātmanā hi sudāntena
ciraṃ svargeṣu modate || 18

atmā tv ihatmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
ciraṃ svarge pratiṣṭhati || 19

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
āt­manā hi sudāntena
prajñāṃ labhati paṇḍitaḥ || 20

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
jñātimadhye virocate || 21

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nātha paro bhavet
ātmanā hi sudāntena
śokamadhye na śocati || 22

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
atmanā hi sudāntena
sarvaṃ chindati bandhanam || 23

ātmā tv ihātmano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātma hi sudāntena
sarvās tyajati durgatī || 24

ātmā tv ihātamano nāthaḥ
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
ātmanā hi sudāntena
sarvaduḥkhāt pramucyate || 25

ātmā tv ihātmano nātha
ko nu nāthaḥ paro bhavet |
āt­manā hi sudāntena
nirvāṇasyaiva so ’ntike || 26

|| ātmavargaḥ || ||