Udānavarga
Mitravarga
aśrāddhebhiḥ kadaryebhiḥ
piśunair vibhūtinandibhiḥ |
sākhyaṃ kurvīta na prājñaḥ
saṃgatiḥ pāpair hi pāpikā || 1śrāddhebhiḥ peśalebhiś ca
śīlavadbhir bahuśrutaiḥ |
sākhyaṃ kurvīta saprajñaḥ
saṃgatir bhadrair hi bhadrikā || 2na bhajet pāpakaṃ mitraṃ
na bhajet puruṣādhamam |
bhajeta mitraṃ kalyāṇaṃ
bhajed uttamapūruṣam || 3addhā narāḥ sevitavyāḥ
śrutādhyāḥ sthānacintakāḥ |
teṣāṃ hi śrutvā tu subhāsitāni
vināpi tebhyo labhate viśeṣam || 4hīyati puruṣo nihīnasevī
na tu khalu hāyeta tulyasevī |
śreṣṭham upagato hy upaiti śraiṣṭhyaṃ
tasmāc chreṣṭham ihātmano bhajeta || 5śreyo hi labhate nityaṃ
yaḥ śreṣṭhān upasevate |
prajñayā cottamatamāṃ
śīlenopaśamena ca || 6pūtimatsyāṃ kuśāgreṇa
yo naro hy upanahyate |
kuśāpi pūtikā vānti
hy evaṃ pāpopasevanāḥ || 7tagaraṃ palāśapatreṇa
yo naro hy upanahyati |
patrāṇy api sugandhīni
sad cvaṃ saṃgamāt satām || 8akurvann api pāpāni
kurvāṇam upasevate |
saṅkito bhavati pāpasya
avarṇaś cāsya vardhate || 9saṃsevamānaḥ pāpo hi
saṃspṛṣṭaḥ saṃspṛśet parān |
śaro liptaḥ kalāpasthān
aliptān upalimpati |
upalepabhayād dhīro
naiva pāpasakhā bhavet || 10yādrśaṃ kurute mitraṃ
yadṛśaṃ copasevate |
na cirāt tadṛśo bhavati
saṃsevā hy asya tādrśī || 11tasmāt phalapuṭasyaiva
dṛṣṭvā saṃpākam ātmanaḥ |
asanto nopaseveta
santaḥ seveta paṇḍitaḥ || 12yāvajjīvaṃ pi ccd bālaḥ
paṇḍitāṃ paryupāsate |
na sa dharmaṃ vijānāti
darvī sūparasān iva || 13muhūrtam api saprajñaḥ
paṇḍitāṃ paryupāsate |
sa vai dharmaṃ vijānāti
jihvā sūparasān iva || 14yāvajjīvaṃ pi ced bālaḥ
paṇḍitāṃ paryupāsate |
na sa dharmaṃ vijānāti
prajñā hy asya na vidyate || 15muhūrtam api saprajñaḥ
paṇḍitām paryupāsate |
sa vai dharmaṃ vijānāti
prajñā tasya hi vidyate || 16yāvajjīvaṃ pi ced bālaḥ
paṇḍitāṃ paryupāsate |
na sa dharmaṃ vijānati
samyakṣaṃbuddhadeśitam || 17muhūrtam api saprajñaḥ
paṇḍitāṃ paryupāsate |
sa vai dharmaṃ vijānāti
samyakṣambuddhadeśitam || 18ekam arthapadaṃ proktaṃ
paṇḍitasyārthakārakam |
bālasya tu na kṛtyāya
syāt sarvaṃ buddhabhāṣitam || 19bālaḥ padasahasreṇa
padam ekaṃ na budhyate |
padenaikena medhāvī
padānāṃ vindate śatam || 20amitraḥ paṇḍitaḥ śreyāṃ
na tu bālo ’nukampakaḥ |
bālo ’nukampamano hi
narakān upakarṣati || 21yo jāniyād ahaṃ bāla
iti bālaḥ sa paṇḍitaḥ |
bālaḥ paṇḍitamānī tu
bāla eva nirucyate || 22yac ca bālaḥ praśaṃseta
yac ca nindeta paṇḍitaḥ |
nindā tu paṇḍitāc chreṣṭhā
na tu bālāt praśaṃsanā || 23bālaṃ na paśyec chṛṇuyān
na ca no tena saṃvaset |
duḥkho bālair hi saṃvāso
hy amitreṇaiva sarvaśaḥ |
dhīrais tu sukhasaṃvāso
jñātīnām iva saṃgamaḥ || 24dhīraṃ prājñaṃ niṣeveta
śīlavantaṃ bahuśrutam |
dhaureyaṃ javasaṃpannaṃ
candraṃ tārāganā iva || 25
|| mitravargaḥ || ||