vitarkaprama­thitasya jantunas
tīvrarāgasya śubhānudarśinaḥ |
bhūyas tṛṣṇā pravardhate
gāḍhaṃ hy eṣa karoti bandhanam || 1

vitarkavyupaśame tu yo rato
hy aśubhāṃ bhāvayate sadā smṛtaḥ |
tṛṣṇā hy eṣa prahāsyate
sa tu khalu pūtikaroti bandhanam || 2

kāmāndhajālaprakṣiptās
tṛṣṇayācchāditāḥ prajāḥ |
pramattā bandhane baddhā
matsyavat kupināmukhe |
jarāmaraṇam āyānti
vatsaḥ kṣīrapaka iva mātaram || 3

manujasya pramattacāriṇas
tṛṣṇā vardhati māluteva hi |
sa hi saṃsarate punaḥ punaḥ
phalam icchann iva vānaro vane || 4

saritāni vai snehitāni vai
saumanasyāni bhavanti jantunaḥ
ye sātasitāḥ sukhaiṣiṇas
te vai jātijaropagā narāḥ || 5

tṛṣṇābhir upaskṛtāḥ prajāḥ
paridhāvanti śasā va vāgurāṃ |
saṃyojanaiḥ saṅgasaktā
duḥkhaṃ yānti punaḥ punaś cirarātram || 6

tṛṣṇayā grathitāḥ satvā
raktacittā bhavābhave |
te yogayukta māreṇa
hy ayogakṣemiṇo janāḥ |
jarāmaraṇam āyānti
yogā hi duratikramāḥ || 7

yas tu tṛṣṇāṃ prahāyeha
vītatṛṣṇo bhavābhave |
tṛṣṇayā vibhavad bhikṣur
anicchuḥ parinirvṛtaḥ || 8

ya etāṃ sahate grāmyāṃ
tṛṣṇāṃ loke sudustyajāṃ |
śokās tasya pravardhante
hy avavṛṣṭā bīraṇā yathā || 9

yas tv etāṃ tyajate grāmyāṃ
tṛṣṇāṃ loke sudustyajāṃ |
śokās tasya nivartante
udabindur iva puṣkarāt || 10

tad vai vadāmi bhadraṃ vo
yāvantaḥ stha samāgatāḥ |
tṛṣṇāṃ samūlāṃ khanata
uśīrārthīva bīraṇām |
tṛṣṇāyāḥ khātamūlāyā
nāsti śokaḥ kuto bhayam || 11

tṛṣṇādvitīyaḥ puruṣo
dīrgham adhvānam āśayā |
punaḥ punaḥ saṃsarate
garbham eti punaḥ punaḥ |
itthaṃbhāvānyathī­bhāvaḥ
saṃsāre tv āgatiṃ gatim || 12

tāṃ tu tṛṣṇāṃ prahāyeha
vītatṛṣṇo bhavābhave |
nāsau punaḥ saṃsarate
tṛṣṇa hy asya na vidyate || 13

yayā devā manuṣyāś ca
sitās tiṣṭhanti hārthikāḥ |
tarataitāṃ visaktikāṃ
kṣaṇo vo mā hy upatyagāt |
kṣaṇātītā hi śocante
narakeṣu samarpitāḥ || 14

tṛṣṇā hi hetuḥ saritā viṣaktikā
gaṇḍasya nityaṃ visṛteha jālinī |
latāṃ pipāsām apanīya sarvaśo
nivartate duḥkham idaṃ punaḥ punaḥ || 15

yathāpi mūlair anupadrutaiḥ sadā
chinno ’pi vṛkṣaḥ punar eva jāyate |
evaṃ hi tṛṣṇānuśayair anuddhṛtair
nirvartate duḥkham idaṃ punaḥ punaḥ || 16

yathāpi śalyo dṛdham ātmanā kṛtas
tam eva hanyād balasā tv adhiṣṭhitaḥ
tathā tv ihādhyātmasamutthitā latās
tṛṣṇā vadhāyopanayanti prāṇinām || 17

etad ādīnavaṃ jñātvā
tṛṣṇā duḥkhasya saṃbhavaṃ |
vītatṛṣṇo hy anādānaḥ
smṛto bhikṣuḥ parivrajet || 18

|| tṛṣṇāvargaḥ ||