Udānavarga
Priyavarga
priyebhyo jāyate śokaḥ
priyebhyo jāyate bhayam |
priyebhyo vipramuktānāṃ
nāsti śokaḥ kuto bhayam || 1priyebhyo jāyate śokaḥ
priyebhyo jāyate bhayam |
priyāṇām anyathībhāvād
unmādam api gacchati || 2śokā hi ye vai paridevitaṃ ca
duḥkhaṃ ca lokasya hi naikarūpaṃ |
priyaṃ pratītyeha tad asti sarvaṃ
priye ’sati syān na kathaṃ cid etat || 3tasmād dhi te sukhitā vītaśokā
yeṣāṃ priyaṃ nāsti kathaṃ cid eva |
tasmād aśokaṃ padam eṣamāṇaḥ
priyaṃ na kurvīta hi jīvaloke || 4mā priyaiḥ saṃgamo jātu
mā ca syād apriyaiḥ sadā |
priyāṇām adarśanaṃ duḥkham
apriyāṇāṃ ca darśanam || 5priyāṇāṃ ca vinābhāvād
apriyāṇāṃ ca saṃgamāt |
tīvra utpadyate śoko
jīryante yena mānavāḥ || 6priyaṃ mṛtaṃ kālagataṃ
jñātayaḥ sahitāḥ sthitāḥ |
śocanti dīrgham adhvānaṃ
duḥkho hi priyasaṃgamaḥ || 7tasmāt priyaṃ na kurvīta
priyabhāvo hi pāpakaḥ |
granthās teṣāṃ na vidyante
yesāṃ nāsti priyāpriyam || 8ayoge yujya cātmānaṃ
yoge cāyujya sarvadā |
arthaṃ hitvā priyagrāhī
spṛhayaty arthayogine || 9priyarūpasātagrathitā
devakāyāḥ pṛthaksthitāḥ |
āghādinaḥ paridyūnā
mṛtyurājavasaṃ gatāḥ || 10ye vai divā ca rātrau caiv
āpramattāḥ priyaṃ jahati nityaṃ |
te vai khananti tv aghamūlaṃ
mṛtyu-r-āmiṣaṃ durativartyam || 11asādhu sādhurūpeṇa
priyarūpeṇa cāpriyaṃ |
duḥkhaṃ sukhasya rūpeṇa
pramattān abhimardati || 12ātmānaṃ cet priyaṃ vidyān
nainaṃ pāpena yojayet |
na hy etat sulabhaṃ bhavati
sukhaṃ duṣkṛtakāriṇā || 13ātmānaṃ cet priyaṃ vidyān
nainaṃ pāpena yojayet |
etad dhi sulabhaṃ bhavati
sukhaṃ sukṛtakāriṇā || 14ātmānaṃ cet priyaṃ vidyād
rakṣed enaṃ surakṣitaṃ |
yathā pratyantanagaraṃ
gambhīraparikhaṃ dṛdhaṃ |
trayāṇām anyatamaṃ yāmaṃ
pratijāgreta paṇḍitaḥ || 15ātmānaṃ cet priyaṃ vidyād
gopayet taṃ sugopitaṃ |
yathā pratyantanagaraṃ
guptam antarbahisthiraṃ || 16evaṃ gopayatātmānaṃ
kṣaṇo vo mā hy upatyagāt |
kṣaṇātītā hi śocante
narakesu samarpitāḥ || 17sarvā diśas tv anuparigamya cetasā
naivādhyagāt priyataram ātmanaḥ kva cit |
evaṃ priyaḥ pṛthagātmā pareṣām
tasmān na hiṃsyāt param ātmakāraṇam || 18sarve daṇḍasya bibhyanti
sarveṣāṃ jīvitaṃ priyam |
ātmānam upamāṃ kṛtvā
naiva hanyān na ghātayet || 19cirapravāsinaṃ yadvad
dūrataḥ svastināgataṃ |
jñātayaḥ suhṛdo mitrāś
cābhinandanti āgatam || 20kṛtapuṇyaṃ tathā martyam
asmāl lokāt paraṃ gatam |
puṇyāny evābhinandanti
priyaṃ jñātim ivāgatam || 21tasmāt kuruta puṇyānāṃ
nicayaṃ sāmparāyikaṃ |
puṇyāni paraloke hi
pratiṣṭhā prāṇināṃ hi sā || 22puṇyaṃ devāḥ praśaṃsanti
samacaryāṃ ca yaś caret |
iha cānindito bhavati
pretya svarge ca modate || 23dharmasthaṃ śīlasaṃpannaṃ
hrīmantaṃ satyavādinam |
ātmanaḥ kārakaṃ santaṃ
taṃ janaḥ kurute priyam || 24pareṣāṃ ca priyo bhavati
hy ātmārthaṃ kriyate ’pi ca |
dṛṣṭe ca dharme prāśaṃsyaḥ
sāmparāye ca sadgatiḥ || 25avavadetānuśāsīta
cāsabhyāc ca nivārayet |
asatāṃ na priyo bhavati
satāṃ bhavati tu priyaḥ || 26asantaś caiva santaś ca
nānā yānti tv itaś cyutāḥ |
asanto narakaṃ yānti
santaḥ svargaparāyaṇāḥ || 27
|| priyavargaḥ || ||