Udānavarga
Karmavarga
ekadharmam atītasya
mṛṣāvādasya jantunaḥ |
vitīrṇaparalokasya
nākāryaṃ pāpam asti yat || 1śreyo hy ayoguḍā bhuktās
taptā hy agniśikhopamāḥ
na tu bhuñjīta duḥśīlo
rāṣṭrapiṇḍam asaṃyataḥ || 2sa ced bibheṣi duḥkhasya
sa cet te duḥkham apriyaṃ |
mā kārṣīḥ papakaṃ karma
tv āvir vā yadi vā rahaḥ || 3sa cet pāpāni karmāṇi
kariṣyasi karoṣi vā |
na te duḥkhāt pramokṣo ’sti
hy utplutyāpi palāyataḥ || 4naivāntarīkṣe na samudramadhye
na parvatānāṃ vivaraṃ praviśya |
na vidyate ’sau prthivīpradeśo
yatra sthitaṃ na prasaheta karma || 5krṣṇaśuklāni karmāṇi
na praṇaśyanti dehinaḥ |
kālaṃ prā − . iṣyante
kṛtāny upa − nāni ca || 5Ayat pareṣāṃ vigarheta
karma dṛṣṭveha pāpakam |
ātmanā tan na kurvīta
karmabaddho hi pāpakaḥ || 6ye kutamānayogena
viṣameṇa ca karmaṇā |
manuṣyān upahiṃsanti
paratopakrameṇa vā |
te vai prapātaṃ prapatanti
karmabaddhā hi te janāḥ || 7yat karoti naraḥ karma
kalyāṇam atha pāpakaṃ |
tasya tasyaiva dāyādo
na hi karma praṇaśyati || 8vilumpate hi puruṣo
yāvad asyopakalpate |
tato ’nye taṃ vilumpanti
sa viloptā vilupyate || 9kurvaṃ hi manyate bālo
naitaṃ mam agamiṣyati |
sāmparāye tu jānāti
yā gatiḥ pāpakarmaṇām || 10kurvaṃ hi manyate bālo
naitaṃ mām āgamiṣyati |
paścāt tu kaṭukaṃ bhavati
vipākaṃ pratiṣevataḥ || 11sa cet papāni karmāṇi
kurvaṃ bālo na budhyate |
karmabhiḥ svais tu durmedhā
hy agnidagdhaiva tapyate || 12caranti bālā duṣprajñā
hy amitrair iva cātmabhiḥ |
kurvantaḥ pāpakaṃ karma
yad bhavati kaṭukaṃ phalam || 13na tat karma kṛtaṃ sādhu
yat kṛtvā hy anutapyate |
rudann aśrumukho yasya
vipākaṃ pratiṣevate || 14tat tu karma kṛtaṃ sādhu
yat kṛtvā nānutapyate |
yasya pratītaḥ sumanā
vipākaṃ pratiṣevate || 15hasantaḥ pāpakaṃ karma
kurvanty ātmasukhaiṣiṇaḥ
rudantas tasya vīpākaṃ
prativindanti duḥkhitāḥ || 16na hi pāpakṛtaṃ karma
sadyaḥ kṣīram iva mūrchati |
dahantad bālam anveti
bhasmācchanna ivānalaḥ || 17na hi pāpakṛtaṃ karma
sadyaḥ śastram iva kṛntati |
sāmparāye tu jānāti
yā gatiḥ pāpakarmaṇām |
paścāt tu kaṭukaṃ bhavati
vipākaṃ pratiṣevataḥ || 18ayaso hi malaḥ samutthitaḥ
sa tadutthāya tam eva khādati |
evaṃ hy aniśāmyacāriṇaṃ
svāni karmāṇi nayanti durgatim || 19
|| karmavargaḥ || ||