Saṃyutta Nikāya 35

13. Gahapativagga

130. ­Hālid­di­kāni­sutta

Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate. Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca: “vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā: ‘dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan’ti. Kathaṃ nu kho, bhante, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti? “Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā ‘manāpaṃ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ sukha­ve­daniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘amanāpaṃ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ duk­kha­ve­daniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘upekkhāṭ­ṭhāni­yaṃ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ aduk­kha­ma­su­kha­ve­daniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.

Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … pe … jivhāya rasaṃ sāyitvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … pe … manasā dhammaṃ viññāya ‘manāpaṃ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṃ sukha­ve­daniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘amanāpaṃ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṃ duk­kha­ve­daniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘upekkhāṭ­ṭhāni­yaṃ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṃ aduk­kha­ma­su­kha­ve­daniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Evaṃ kho, gahapati, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti.

Sattamaṃ.