Saṃyutta Nikāya 48

4. Sukhin­dri­yavagga

39. Kaṭ­ṭho­pa­masutta

“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanas­sindriyaṃ, domanas­sindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukha­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti.

Duk­kha­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhindriyaṃ. So dukkhitova samāno ‘dukkhitosmī’ti pajānāti. Tasseva duk­kha­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ duk­kha­ve­daniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ dukkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti.

Somanas­sa­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati somanas­sindriyaṃ. So sumanova samāno ‘sumanosmī’ti pajānāti. Tasseva somanas­sa­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ somanas­sa­ve­daniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ somanas­sindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti.

Domanas­sa­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati domanas­sindriyaṃ. So dummanova samāno ‘dummanosmī’ti pajānāti. Tasseva domanas­sa­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ domanas­sa­ve­daniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ domanas­sindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti.

Upekkhā­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhā­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhā­ve­daniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti.

Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭ­ṭana­samo­dhānā usmā jāyati, tejo abhinibbattati; tesaṃyeva kaṭṭhānaṃ nānābhā­vā­vinik­khepā yā tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati; evameva kho, bhikkhave, sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukha­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti.

Duk­kha­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca … pe … somanas­sa­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca … pe … domanas­sa­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca … pe … upekkhā­ve­daniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhā­ve­daniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhā­ve­daniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti”.

Navamaṃ.